Ödev Tez ve Araştırmalar

DÖNMELER Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-13T12:45:00.003-08:00

DÖNMELER Nedir? Hakkında Bilgi

On yedinci yüzyıldan îtibâren, muhtelif Osmanlı şehirlerinde, bilhassa Selânik’te Müslüman adı ve kıyâfeti altında yaşayan Mûsevî cemâati fertlerine verilen ad. Çeşitli dinlerden Müslüman olanlara mühtedî denildiği hâlde, bu tâbir bunlar hakkında hiçbir zaman ve hiçbir yerde kullanılmamış, yüksek tabaka tarafından, bir dereceye kadar nezâketen “avdetî” tâbiri kullanılmıştır. Kendilerine; ma’âmînim (mü’minler) veya haberim (ortaklar), bir de ba’ale milhamah (mücâhitler) isimlerini verirlerdi.

Gizli bir mezhep sayılan dönmelik, aslen İspanyalı olup, İzmir’e yerleşen Mordehay Sevi adlı bir Yahûdînin oğlu olan Haham Sabatay Sevi tarafından kuruldu. Özel bir eğitim görüp haham olarak yetişen Sabatay Sevi, ilk önce, 1648’de İzmir’de mesihliğini ve İsrâiloğullarını kurtarmak için Allahü teâlânın göndereceği peygamber veya kurtarıcı olduğunu iddiâ etti. Mûsevîler, Mesih’in Filistin’e hükümdâr olacağına veKudüs’ü merkez yaparak dünyânın dört köşesine dağılan Yahûdîleri burada toplayacağına inandıkları için, onun etrâfında toplandılar. İzmir’deki hahamlar ona karşı çıkınca, 1650’de İstanbul’a geldi. İstanbul hahambaşısı da Sabatay Sevi’ye karşı çıkınca, kendisine daha uygun bir muhit olan Selânik’e geçti.

Selânik’teki hahamlar tarafından sevgi ve saygıyla karşılanan Sabatay Sevi, bâzı tepkilerle karşılaşınca Selânik’i de terk ederek, Atina’ya ve tekrar İzmir’e döndü. İzmir’de kaldığı üç yıl içinde dikkati çekecek bir davranışta bulunmaktan kaçındı. 1663’te Mısır’a giden Sabatay Sevi, kısa bir müddet Kâhire’de kaldı. Burada Rafael Josef Çelebi adında zengin bir sarrafla tanıştı. Daha sonra Kudüs’e gitti. Mûsevîlerin takdîrini kazanmak için Kudüs’ün mukaddes yerlerini ve evliyâ kabirlerini ziyâret etti. Davranış ve çekici konuşmalarıyla Kudüs halkının îtibârını kazandı. Josef’ten aldığı paraları bunlara dağıttı.

Nayir adındaki Polonyalı bir hahamın kızı olan Sara ile evlendikten sonra Gazze’ye gitti. Orada Abraham Nathan adlı Yahûdî ile tanıştı. Abraham Nathan, kendisinin Mesih’ten önce gelecek olan peygamber olduğunu ve Sabatay’ın da Mesih olduğunu söyledi. Böylece Sabatay Sevi’nin taraftarları çoğaldı. Kudüs’e tekrar döndüğünde kendisinin Mesih olduğunu gizlemeye gerek duymadı. Kudüs’teki hahamlar karşı çıktılarsa da, Sabatay’ın taraftarları gün geçtikçe arttı. Mısır, İstanbul, İzmir ve Avrupa’nın çeşitli şehirlerine Mesihliğini îlân ve propagandasını yapmaları için sâdık adamlarını yolladı. Kudüs’ten Haleb’e geçti. 1667’de tekrar İzmir’e döndü. Sabatay Sevi, Mûsevîlerin dînî âyin ve törenlerinde bâzı değişiklikler yaptığı gibi, sinagoglarda okunan duâların çoğunu değiştirdi. Mûsevîler kendisini bir kral olarak görmeye başladılar.

O ise kendisini kralların kralı olarak görüyordu. Dünyâyı kendi hesâbına göre 38 krallığa böldü. Her birine de, kardeşlerini ve sâdık adamlarını kral tâyin etti. Çeşitli beyannâmeler yayınlayarak, Osmanlı idâresine karşı harekete geçti. Mûsevîler Müslümanlara karşı taşkınlıklarını arttırdılar. Mûsevîlerin Müslümanlara karşı yaptığı işler ve Sabatay Sevi’nin durumu üzerine Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa, sahte Mesih ile hakkında düzenlenecek evrâkın İstanbul’a gönderilmesini emretti. Yakalanan Sabatay Sevi ve adamları, 1668 senesi Ocak ayında İstanbul’a gönderildi.

İstanbul’a getirilen Sabatay Sevi, sorgulamasında korkusundan yaptıklarını inkâr etti.

Sadrâzam Kaymakamı Mustafa Paşa, Şeyhülislâm Minkârizâde Yahya Efendi ve Sultan’ın imâmı Vânî Mehmed Efendi huzurunda kendisinin Mesih olmadığını söyledi, yaptıklarını inkâr etti ve Müslüman olduğunu îlân etti. Mehmed Efendi ismini aldı. BöyleceOsmanlı târihinde dönmeler meselesi başlamış oldu.

Onun Müslüman olmuş görünmesiyle ilgili olarak Vânî Mehmed Efendi; “Bu adamın Müslümanlığı kalbî hisler ve ihlâsla kabul ettiğine kâni değilim. Fakat dînimiz şüpheyi reddeder ve kişinin îmânı üzerine hüküm ancak cenâb-ı Hakk’ındır. Bu îtibârla ihlâsla Müslüman olmasını niyâzdan başka şey yapamam...” demekten kendini alamadı.

Sabatay Sevi’nin Müslüman olmuş görünmesi Türkiye ve diğer memleketlerdeki Yahûdîler arasında şaşkınlığa sebeb oldu. Sabatay Sevi, taraftarlarını yatıştırmak için de; “Tanrı beni İsmâilî yâni Müslüman yaptı. Ben kardeşiniz kapıcıbaşı Mehmed’im. O öyle emretti. Ben itâat ettim.” dedi. Müslüman olmuş görünmesine rağmen Mesihlik iddiâsından vazgeçmedi, eski faaliyetlerine devâm etti.

Bu arada pâdişâha ve müftüye başvurarak Yahûdîleri hidâyete dâvet etmek üzere kendisine izin verilmesini istedi. Sabatay’a sinagoglarda isteyenlere Müslümanlığı anlatması için müsâde çıktı. Bundan istifâde ederek taraftarlarını toplamaya çalıştı. Müslümanlar arasına giren Mûsevîler, kıyâfetlerini değiştirip Ahmed, Mehmed, Mehmed Ali, Abdullah, İsmâil gibi isimler almaya başladılar. Mehmed ismini aldıktan sonra, mesihlik iddiâsından vaz geçmeyen Sabatay Sevi, Selânik veİstanbul’dan sonra, sürgüne gönderildiği Bağdat ve Ürgüp’te kaldı. Bu arada Sabatayistlik, yâni dönmeliğin esas inanış ve ibâdetlerini bir araya toplayan on sekiz emri yayınladı ve kutlayacakları bayram günlerini tesbit etti. Dönmelerin uyması gereken 18 maddelik; “On sekiz emir” denilen nizamnâmenin hülâsası şöyledir: “Allah’ın birliğine ve Sabatay Sevi’nin Mesihliğine inanılacak, yalan yere yemin edilmeyecek, Allah’ın adı anıldığında saygı gösterildiği gibi, Mesih’in zikri geçince de saygı gösterilecek, Mesih’in sırrını anlamak için toplantılar yapılacak. Adam öldürülmeyecek, zînâ edilmeyecek, Yahûdî yılının dokuzuncu ayı olan Kislev’in 16. günü bayram yapılacak. Yalan yere şâhitlikte bulunulmayacak, birbirlerine karşı mürüvetli ve merhâmetli davranılacak, her gün Mezâmir okumaya gizlice devâm edilecek. Müslüman Türklerin âdetlerine onların gözlerini boyamak maksadıyla riâyet edilecek. Ramazan orucunu tatbik için sıkıntı çekilmeyecek, aynı şey Kurban için de yapılacak. Dînî merâsimlere zâhiren uyulacak, Müslümanlarla evlenmekten kaçınılacak. Kamerî ayların ilk günlerine dikkat ve hürmet gösterilecektir.”

Bu emirleri neşreden Sabatay Sevi’nin yaptığı işler, Sadrâzam Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşaya anlatılınca, onu çağırıp sorguya çekti. Sabatay Sevi; “Aman efendimiz! Hakkımda size söylenenlerin hepsi yalan ve iftirâdır. Bir takım dost ve akrabâlarımı etrâfıma topladığım doğrudur. Ama bunun hakîkî sebebi onları da hidâyete erdirip Müslüman eylemektir. Eğer bu suç ise türlü cezâya râzıyım. Boynum kıldan incedir.” dedi. Sadrâzamı bu sözlerle kandırdığını zanneden Sabatay Sevi, Kuruçeşme ve Kağıthâne’de taraftarlarıyla gizlice İbrânice âyin yapıp duâlar okurken yakalandı. Adamlarıyla birlikte Arnavutluk’a sürüldü. Bir müddet orada kalan Sabatay Sevi, 30 Eylül 1675’te Berat kasabasında öldü.

Kadınları sarı mest ve beyaz car giyinen, erkekleri ise, beyaz keçe üzerine yeşil sarık saran, görünüşte Müslüman bilindikleri ve Müslüman adı taşıdıkları hâlde bayramdan bayrama namaza giden dönmeler, Sabatay Sevi’nin ölümünden sonra, Yâkûbîler, Karakaşlar, Kapancılar olarak üçe ayrıldılar. Değişik adlar alan bu grupların nesl-i şerîf denilen en yüksek asil âilelere mensub birer reisi vardı. Bunlar cemâat ihtiyarlarının reyleriyle seçilirler, ölünceye kadar bu mevkide kalırlardı. Ab-be-din denilen reisler tarafından tâyin olunan ruhânî reisler dînî vazifeleri yerine getirirlerdi. Dönmelerin bu üç zümresi hâriçten veya birbirlerinden kız alıp vermezlerdi. İlk zamanlar Selânik’te yerleşen dönmeler, Balkan Harbinden sonra Selânik’ten tamâmen ayrılarak İstanbul’a geldiler. Ekseriyetle Nişantaşı ve Şişli semtlerine yerleştiler. Çocuklarını da Türk okullarına vermemek için Feyziye Lisesi ve Şişli Terakkî Lisesi adında iki okul açtılar ve bu okullara gönderdiler. Aralarındaki eski katı gruplaşmaları kaldırıp, dayanışmaya yönelerek ticârî hayatta tesirli oldular. Bunun yanında vâlilik, müsteşârlık ve siyâsî olarak da milletvekilliği ve bakanlığa kadar yükselenler ve gazetecilik mesleğinde muvaffak olanları da oldu.

DÖVME Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-13T12:45:00.001-08:00

DÖVME Nedir? Hakkında Bilgi

Alm. Tatwierung, Fr. Tatouage, İng. Tattoo. İnsan vücûdunun yüz, el, kol, göğüs ve derinin çeşitli yerleri iğne ve sivri âletlerle çizilerek üzerine boya veya mürekkep dökülmek sûretiyle yapılan işâret, desen, yazı, resim.

Dövme yapımı çok eski çağlara kadar uzanır. On ikinci asırda, bâzı Ortadoğu kavimleri, timsah ve yılandan korunmak için bedenlerine canavar dövmesi yaptırıyorlardı. On dokuzuncu asırda Avrupa’da aynı meslek grupları birbirlerini tanımak maksadıyla dövme yaptırmıştır. Trakyalılar, Eski Yunanlılar, Galyalılar ve Germenler arasında da dövme yaygındı. Eski Roma’da suçlulara ve kölelere dövme yaptırılırdı. Dövmecilik, Japonya’da oldukça rağbet görür ve güzel sanatların bir dalı olarak kabul edilirdi. Eskiden bu işi, tahta bir sapın ucundaki iğnelerle yaparlardı. Câhiliye Arapları arasında da bir süs olarak yapılırdı. Vücutlarının bir çok yerlerini nakışlarla doldururlardı. İlk elektrikli dövme işine 1891’de ABD’de başlandı. On dokuzuncu asrın sonunda İngiltere’de dövme yapmak, kadın ve erkekler arasında moda oldu. Bugün artık dünyânın birçok yerinde bu âdet tamâmiyle kalkmak üzeredir.

Dövme; balık ödü, is karası ve susam yağı gibi ilaçlarla yapılır. Dövme yaptıran kimse büyük bir ızdırap duyar. Dikiş iğneleri yanyana dizilerek sıkıca bağlanır. İstenilen şekil çizilir, sonra bu iğneler bastırılarak zımbalanır. Daha sonra renk verici madde sürülüp bezle bağlanır. Boya olarak barut ve çini mürekkep kullanılır.

Yakın zamâna kadar dövmelerin silinmesi çok zordu. Günümüzde bu, laser ışınlarıyla mümkün olmaktadır. New York şehri yönetimi, mikroplu dövme âletlerinin hepatit bulaştırması sebebiyle 1961’de dövme işine ağır sınırlama getirmiştir.

Dövme, insanoğlu için hem bir eziyet hem de Allahü teâlânın yarattığı güzel vücudu bozmak olduğu için çok çirkin bir iştir. İslâm dînine göre dövme yaptırmak günahtır. Hadîs-i şerîfte; “Allahü teâlâ dövme yapan ve yaptıran, kaşlarını incelten ve güzellik için dişlerini törpüleyip Allah’ın yarattığı şekli değiştiren kadınlara lânet etsin, rahmetinden uzaklaştırsın.” buyruldu. Hadis âlimleri, hadîs-i şerîfte yalnız kadınların zikredilmesinin bu âdetin bilhassa kadınlar arasında yaygın olmasından kaynaklandığını söylemişler, kadınlar için yasak olunca, erkekler arasında da yasak olacağını bildirmişlerdir. Âyet-i kerîmede meâlen; “Biz, insanı en güzel sûrette yarattık.” buyruldu (Tîn sûresi:4).

İslâmiyet, insan tabiatına en uygun, en mâkul dindir. İnsanların her zaman tabiî olmalarını; yapmacık, sahte hareket ve işlerden sakınmalarını istemektedir. Allahü teâlânın insanoğluna verdiği, ihsân ettiği güzelliğin üstünde bir güzellik olamaz, yoktur. Dileseydi başka şekilde, renkte ve sûrette yaratabilirdi.

DUMAS, Alexandre Fils (Oğul) Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-02-10T13:01:00.001-08:00

DUMAS, Alexandre Fils (Oğul) Kimdir? Hakkında Bilgi

Fransız yazarlarından. Dumas, Alexandre Pere’in evlilik dışı oğlu olup 1824’te Paris’te doğdu. Genç yaşından itibâren roman ve tiyatroya karşı ilgi duydu. Yirmi üç yaşındayken yazdığı Kamelyalı Kadın (La Dame aux Camélias) adlı romanı sebebiyle kısa bir müddet içinde meşhur oldu. Bu romanı sahneye konduğunda asıl ilgi sahasının tiyatro olduğunu anladı. Târihî oyunlar ve romanlar yazan babasından ayrı bir yol tutarak oyunlarında yaşadığı dönemi ele aldı. Sahneye büyük başarıyla aktardığı oyunlarıyla daha meşhur oldu. Fakat bununla berâber roman yazarlığından da vazgeçmedi.

Evlilik dışı bir çocuk olması onun kişiliği, düşünceleri ve eserleri üzerinde derin bir iz bıraktı. Yasak aşkların ve gayri meşrû evliliklerin babasının yıkımına yol açtığını görerek oyunlarında âilenin ve evliliğin kutsallığını işledi. 1855’te sahnelenen Yarım Dünya (Le Demi Monde) adlı oyunda, fahişelerin, evlilik müessesesi ve âile için meydana getirdiği tehlikeyi ele aldı. Eğitim bilimciler ve eğitimciler onun ahlâkçı oyunlarından övgüyle bahsettiler. 1875’te Academie Française üyeliğine seçilen Alexandre Dumas Fils, faydalı tiyatronun öncülüğünü yaptı. Çağdaş töreleri de yansıtan oyunlarında önyargılara şiddetle saldırdı. Kadınla erkeğin eşitliğini savundu. Birçok makale ve tiyatro eleştirileri yazdı. Yaşadığı yıllarda babasından daha meşhur bir kişi olan Alexandre Dumas Fils, 1895’te Fransa’nın Marly-le-Roi şehrinde öldü.

Usta bir oyun yazarı olanAlexandre Dumas Fils’in eserlerinden bâzıları şunlardır: Yarım Dünya (Le Demi Monde), Savurgan Bir Baba (Un Pére Prodigue), Para Meselesi (La Question D’Argent), Füruzan (Francillon), Kamelyalı Kadın (La Dame aux Camélias). Birçok eseri Hâlid Ziyâ Uşaklıgil, Mahmud Şevket Paşa ve Ahmed Midhat Efendi gibi yazarlar tarafından Türkçeye çevrildi.

E Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-10T12:54:00.001-08:00

E Nedir? Hakkında Bilgi

Yeni Türk alfâbesinin altıncı harfi. Fizikte “é”, elektronun sembolüdür. Osmanlıcada “elif” harfinin hemzeli şekli olup, bunun üstünlü olarak okunmasıdır. Türkçede dil ve damağın ön tarafında telaffuz edilir ve telaffuzu sırasında dilin ucu alt çenenin ön dişlerine yapışır. E orta uzunlukta geniş ve ince bir sestir. Açık ve “i” sesine yakın kapalı şekilde kullanılan “e” harfi, Anadolu ve Rumeli ağızlarında karışmış durumdadır. Türkiye Türkçesinde açık ve kapalı olan “e” seslerinin yazılışı aynıdır.

Kapalı “e” sesi, Türkçede daha çok ilk hecede görülür: El (yabancı), yedi, yemek gibi. Açık “e” sesi ise hemen her hecede görülebilir: Et, emek, elemek gibi.

EBCED HESÂBI Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-10T12:53:00.001-08:00

EBCED HESÂBI Nedir? Hakkında Bilgi

Ebced harflerine tekâbül eden sayıları esas almak şartıyla, herhangi bir hâdisenin târihini bir veya birden çok kelime, mısra veya beyit hâlinde verecek şekilde, o ibârede yer alan harflerin sayı olarak toplam neticesini veren târih. Buna cümleler hesâbı da denir.

Bâzı hâdisenin ortaya çıktığı târihi tesbit maksadıyla, harflerden karşıladığı sayılardan faydalanılarak yapılan bu sanatın yanında doğrudan doğruya çıplak târihler de söylenmiştir. Gerçekte ebced hesâbı kullanılarak düşürülen târihler hüner işi olup kâbiliyet meselesidir.

Doğrudan doğruya târih düşürmede lafız ve mânâ açıkça hâdiseyi verir ve bir hesâbı gerektirmez. Meselâ Sultan Abdülazîz Hanın şehid edilmesinden sonra aklî dengesi bozulan ve doksan üç gün tahtta kalan Beşinci Murad için söylenen;

Doksan üçte doksan üç gün pâdişâh-ı dehr olup

Geçdi uzletgâhına Sultan Murâd-ı nâ-murâd

beyti ile;

Bâkî Efendi gitdi ukbâya bin sekizde

mısraı bu tür târihe örnektir.

Ebced hesâbı sistemi ile ortaya konan târihler çıplak târihten farklılık gösterir. Ebced eski alfabedeki harflerin bir sistem dâhilinde mânâsız sekiz kelimede verilmesidir. “Ebced” lafzı bunlardan ilki olduğu için sistem adını bu kelimeden almıştır. Bunlar sıra ile; “ebced”, “hevvez”, “hutti”, “kelemen”, “sa’faş”, “karaşat”, “şehhaz”, “dazığ”, lafızlarıdır. Bu şekilde harflerin sıralanışı ve mânâsız birer kelimeye dökülmeleri ezberlemede kolaylık sağlamak içindir. Ebced hesâbı sisteminde aşağıdaki şekilde görüldüğü üzere, her harfin rakam olarak bir karşılığı vardır:

elif=1, be=2, cim=3, dal=4; =

he=5, vav=6, ze=7; =

ha=8, tı=9, ye=10; =

kef=20, lam=30, mim=40, nun=50; =

sin=60, ayın=70, fe=80, sad=90; =

kaf=100, re=200, şın=300, te=400; =

se=500, hı=600, zel=700; =

dat=800, zı=900, gayın=1000. =

Bu diziliş Arap dilinin harflerine göredir. Farsçada kullanılan sesler için benzer harfler de yine asıl alfabedeki gibi değerlere sahiptir. gef=20,

ye=7, çim=3, pe=2 gibi. Bu durum Türkçedeki sesler için de aynıdır.

Ebced hesâbında bir târihin belirlenmesi esas alınmıştır. Bu durumda her harfin bir sayı değeri veya kodu vardır. Bir târihin ortaya çıkması kelime, cümle, mısra veya beyti meydana getiren harflerin değerlerini hesaplayıp toplamakla olmaktadır. Buna “târih çekmek” “târih düşürme” ve “târihlemek” adları da verilmektedir. Bu târihi düşüren ise çok husûsî mânâda ve sâdece bu sanat içinde “müverrih” yahut da “târihçi” adıyla anılır. Bu adla anılan kimseler târih düşürürken; bulmak istedikleri târihi veren ibâre şâyet arzu edilen gibi olmazsa bâzı kelimelerde yazı ve imlâ yönünden tasarrufa baş vururlar. Meselâ: “davâ” ve “fetvâ” kelimelerinin son harfleri Osmanlıca yazıda “y= “

ARABİDEKİ “YE” HARFİ YAZILACAK!!!!

ile yazılır ve “â” okunur. Bunlardan y=10, elif=1 sayılarına eşittir. Eğer istenen târihte bu kelimelerden biri yer alıyorsa yazıda ebcedle târih düşüren “y”yi veya “elif”i seçebilir. Böylece bir seçim içine girerek istediği târihi elde edebilir. Bundan başka bâzı kelimelerde, yalnız bu niyetle başka imlâ tasarruflarının da yapıldığını görmek mümkündür. Hattâ bu tasarruflar kelimede birkaç imlâ ortaya çıkardığı gibi, yanlış yazmalara bile yol açar.

Bu şekilde târih düşürmelerin yanında bâzı sanatkârlar âyet ve hadîslerden de faydalanarak ebcedle târih düşürmüşlerdir. Fâtih’in uzun Hasan’ı yendiği yıla düşürülen;

Ve yansureke’llahu nasren ‘azizen

H. 878 (1473)

târihi buna örnektir.

Ebcedle târih düşürme sanatı İstanbul’un fethine kadar seyrek görülmesine rağmen bu târihten sonra canlılık gösterir. Fâtih devri âlimlerinden İstanbul’un ilk kâdısı olan Hızır Bey, eski edebiyatımızda bu sanatın öncüsü olarak görülür. Asıl edebiyatımızda bu sanatın en mâhir ustası Sürûrî (1752-1814/1165-1229)dir.

Sürûrî düşürdüğü târihlerde sâdece târih vermemiş, ele aldığı zâtı bir-iki mısra ile en iyi şekilde ifâde de etmiştir. Bu güç onun tahsîlinden gelmektedir. önce “Hüznî” mahlası ile şiirler yazan Seyyid Osman daha sonra Şeyhülislâm Tevfik Efendinin tavsiyesi ile “Sürûrî” mahlasını kullanmıştır. Sürûrî sâdece kendi devrine değil, kendinden önceki zamanlar için de târihler düşürmüştür. Bu, şâirin başka bir yönüdür. Fakat bu târihler devletin kaderini de ilgilendirir. Onun söylediği târih sayısı iki bini bulmaktadır.

Sürûrî bu sanatın altın çağını yaşatan şâirdir. Ancak târih düşüren daha pekçok şâir vardır. Bunun yanında müşterek târih düşüren şâirler de görülmüştür. Meselâ;

İlm-i ehle medrese yapdırdı Şeh Abdülhamîd (1195)

mısraını Sürûrî ile Tevfik söylemişlerdir.

Ebcedle târih düşürme günümüze kadar gelmiş, hicrî târihler yanında mîlâdî târihlerde de görülmüştür. İsmâil Yakut’un şu târihi birkaç sene öncesinde hacdaki tünel hâdisesinde kaybettiğimiz Prof. Dr. Amil Çelebioğlu için düşürülmüştür.

“Çıkdı üçler hep berâber haccı eylerken edâ

Târihin “Lebbeyke gufrânek ey Âmil dediler.” (1410)

Buraya kadar olan izâhât, basit şekille düz târih düşürme sanatını içine almaktadır. Ancak bu hünerde çeşitli târih türleri ile de karşılaşılır. Ebcedle düşürülen bu târihlerin; tam, tamiyeli târihler, noktalı ve noktasız harflerle düşürülen, mu’cem muhmel târihler, katmerli târihler vs. olmak üzere pekçok çeşitleri vardır. Ayrıca, mânen, lafzen, mânen ve lafzen, karışık, santranç usûlü târihlerle muammer târihler ve bilmeceli târihleri de zikretmek gerekir.

Arap edebiyatında pek görülmeyen ebcedle târih düşürme en çok; Türk ve Fars edebiyatlarında yer almıştır.

EBÛ ALİ FÂRMEDÎ Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-02-10T10:42:00.001-08:00

EBÛ ALİ FÂRMEDÎ Kimdir? Hakkında Bilgi

On birinci yüzyılda Horasan’da yetişen İslâm âlimlerinin ve evliyânın büyüklerinden. Kendilerine Silsile-i Aliyye adı verilen büyük âlimlerden yedincisidir. İsmi, Fadl bin Muhammed’dir. Künyesi, Ebû Ali’dir. Ebû Ali Fârmedî diye meşhur olmuştur. 1042 (H. 434) senesinde doğdu. 1085 (H. 477) senesinde vefât etti.

Zamânındaki âlimler arasında bir tâne olan Ebû Ali Fârmedî, zâhirî din ilimlerini, Ebü’l-Kâsım Kuşeyrî’den öğrendi. Ayrıca, Ebû Abdullah Muhammed bin Muhammed Şîrâzî, Ebû Mensûr Temîmî, Ebû Abdurrahmân Neylî, Ebû Osman Sabûnî ve daha başka âlimlerden de ilim tahsil etti. Sözü ve nasîhatları pek tesirliydi.

Tasavvuf ilminde yüksek derecelere kavuşması iki vâsıtayla olmuştur. Birisi Ebü’l-Kâsım Gürgânî-i Tûsî, diğeri de Ebü’l-Hasan-ı Harkânî’dir. Ebû Sa’îd-i Ebü’l-Hayr’dan da istifâde ederek feyz aldı. Hocası Ebü’l-Kâsım-ı Gürgânî, Ebû Osman-ı Mağrîbî’nin, bu da Cüneyd-i Bağdâdî hazretlerinin talebesi olup, her birisi, insanlara doğru yolu göstermek için yetişmiş yetkili kimselerdir.

Ebû Ali Fârmedî, zamânının bir tânesi, evliyânın önderi ve hidâyet güneşiydi. Nizâmülmülk’ün makâmına gelince, büyük vezir derin bir hürmetle ayağa kalkar, onu kendi makâmına oturturdu. Hâlbuki, İmâm-ül-Haremeyn ve Ebü’l-Kâsım Kuşeyrî geldiği zaman, sâdece ayağa kalkar, yerini terk etmezdi. “Neden böyle yapıyorsun?” diye sorduklarında; “Ebû Ali Fârmedî hazretleri benim yüzüme karşı kusurlarımı söylüyor, yaptığım yanlış işleri açıklayıp beni îkâz ediyor. Diğer âlimler ise, beni bana övüyorlar. Bu yüzden nefsim gururlanıyor. Ebû Ali Fârmedî hazretlerinin yermesi, benim için daha hayırlı olduğundan, ona daha çok hürmet ediyorum.” derdi.

Ebû Ali Fârmedî ilim ve fazîlette yüksek derecelere ulaşıp, pekçok talebe yetiştirdi. Yûsuf-i Hemedânî ve İmâm-ı Gazâlî gibi büyük âlimler onun ilim meclisinde ve sohbetinde yetiştiler. Her ikisi de Ebû Ali Fârmedî hazretlerinden istifâde ederek kemâle gelip yüksek derecelere kavuştu. Ömrünü ilim öğrenmek, öğretmek ve insanlara Allahü teâlânın emir ve yasaklarını anlatmakla geçiren Ebû Ali Fârmedî, 1085 (H. 477) senesinde vefât etti. Kabri Tûs, yâni Meşhed şehrindedir.

Ebû Ali Fârmedî buyurdu ki: “Talebenin hocasına karşı dili ile saygılı olması gerektiği gibi söylediğini de kalbinden reddetmemelidir.” Bununla ilgili şu rüyâsını anlatır: Hocam Ebü’l-Kâsım Gürgânî’ye bir rüyâmı anlattım ve ona; “Senin bana rüyâmda şöyle şöyle dediğini gördüm ve niçin böyle yaptığını sordum.” dedim. Hocam, bunun üzerine bir ay benimle konuşmadı ve; “Eğer içinde söylediklerimi reddetmek duygusu ve cevap arzusu olmasa, rüyânda bana bunu bu şekilde sormazdın.” dedi.

EBÛ BEKR RÂZÎ Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-02-10T10:35:00.003-08:00

EBÛ BEKR RÂZÎ Kimdir? Hakkında Bilgi

Meşhur tabib ve kimyâger. İsmi, Muhammed bin Zekeriyyâ olup, künyesi Ebû Bekr’dir. Râzî mahlasıyla meşhurdur. Avrupa’da Razes ismiyle tanınır. 866 (H.252) senesinde Rey’de doğdu, 932 (H. 220) senesinde vefât etti.

Küçük yaşta ilme merak sardı; sarf, nahiv ve matematik dersleri aldı. Önceleri mûsikî ile de uğraşan Râzî, geçimini sarraflıkla sağlıyordu. Ayrıca astronomi, mantık, fizik, eczâcılık ve tıb ilimlerini tahsil etti. Otuz yaşında ilim öğrenmek için gittiği Bağdat’ta Huneyn bin İshak’tan, İran-Hind ve İslâm tıbbını öğrendi. Tıb ilminde söz sâhibi olduktan sonra memleketine döndü ve hastahânede çalışmaya başladı. Kısa zamanda hastahânenin baş hekimliğine yükseldi. Sonra Rey’den Bağdat’a gelerek Adûdî Hastahânesinin baş hekimi ve halîfenin özel doktoru oldu. Ömrünün son zamanlarında gözleri görmez oldu. Kendisini ameliyât için gelen doktora, gözün yapısı ile ilgili sorduğu suâllere istediği gibi cevaplar alamayınca, ameliyat olmaktan vazgeçti ve gözün yapısını bilmeyen bir doktorun ameliyat yapamayacağını söyledi. 932 (H. 320) senesinde vefât etti.

İslâm âleminin en büyük tabîbi olarak tanınan Râzî, fevkalâde bir hâfıza gücüne sâhipti. Okuyup işittiğini hiç unutmazdı. Dâimâ talebeleriyle ilgilenir ve yetişmeleri için gayret sarf ederdi. Hastaları ile de teker teker ilgilenir, tedâvileriyle yakından ve titizlikle meşgul olurdu. İlmî çalışmaları; nazarî ve amelî olmak üzere iki yönlüydü. Ona gelinceye kadar tıb ilmi esaslı usûl ve metodlardan mahrum ve dağınık iken, bu ilmi ele alıp temellendirmiş ve sistemleştirmiştir.

Kızamık ve çiçek hastalığını ilk defâ birbirinden ayıran ve tedâvi metodunu bulan odur. Çocuk hastalıkları ile kadın-doğum hastalıklarını târif, tasnif etmiş, teşhis ve tedâvi yollarını göstermiştir. Zührevî hastalıkları incelemiş, ameliyatlarda ilk defâ hayvan bağırsağını dikiş ipliği olarak kullanmıştır. Civalı merhemleri de ilk defâ bulup tedâvide kullanan odur. Hafif müshilleri, inmelerde şişe çekmeyi, devamlı ateşli hastalıklarda soğuk suyu ilk olarak tatbik ve tavsiye etmiştir. Tecrübî metodu uygulamış, bâzı hayvanlar üzerinde deneyler yapmış, tıp târihinde ilk defâ kobay kullanmıştır.

Râzî, ayrıca psikiyatri üzerinde de çalışmıştır. Ona göre; bedenin sıhhatiyle rûhun sağlığı eşittir. Bu sebeple telkin ile tedâvi çok önemlidir. Şüphesiz her şeyin sâhibi, yaratanı, Allahü teâlâ olduğu gibi, şifâyı da gönderen, yaratan O’dur. Sebeplerine iyi yapışıp şifâyı Allahü teâlâdan beklemelidir. Bir hasta ile tek bir doktor ilgilenmelidir. Bir hasta ile birçok doktorun ilgilenmesi hastanın mâneviyâtını sarsar, bu da hastalığın artmasına yol açabilir.

Ebû Bekr Râzî; sükûnet, rüzgâr, rutûbet ve binâların sıhhî tesisât ve banyoları hakkında da ilgi çekici incelemelerde bulundu. Havanın temizlenmesi için kötü kokuları değiştirmeye, hasta odalarını havalandırmaya ve hastaların temiz su içmelerine îtinâ gösterirdi. Gout (Damla hastalığı) ile romatizmayı birbirinden ayırdı. Kalb enfarktüslerine karşı hacâmatı uyguladı. Onun hârikâ keşiflerinden birisi de, böbrek ve mesânedeki taşları ilaçlarla parçalatması veya ameliyatla çıkartmasıdır.

Tıbbî nasîhatları şunlardır:

Hasta, tedâvi için tabîb-i hâzık (uzman) olan tek bir dortora başvurmalıdır. Birçok doktora başvuran hasta, doktorları şaşırtır ve hatâlı teşhis koymalarına sebeb olur. Doktor iyi bir ahlâka sâhib olmalıdır. Dünyâdan yüz çevirerek âhirete yönelmeli; gaflet içinde bulunmamalıdır. Dünyâlığından lâzım olana bakıp, âkıbet ve âhiret düşüncesi içinde olmalıdır. Tabip dâimâ hastasını ümitlendirici şeyler söylemelidir. Çünkü rûhun sıhhati bedenin sıhhatine tesir eder. Tabip, sâdece tecrübeleri ile yetinip, tıp kitaplarına bakmaz ve ilmî tetkikâta dikkat etmezse, başarılı olamaz. Tabiî ilâç ve gıdâlarla tedâvisi mümkün hastalığa kimyevî ilâçlar uygulamamalıdır. İlâçların kullanılması sâdece nazarî bilgilerle olmaz, tecrübe edilmeli, mâhir ellerde alınan netîcelere bakılmalıdır. Aksi hâlde zararlı netîceler çıkabilir. Doktor eğer uygun gıdâlarla tedâvi edebiliyorsa ne büyük saâdet! Hakîkî tabip ve hekimlerin, söz birliği ile kâideleştirdikleri hususlar, dâimâ rehber ve prensib olarak alınmalıdır. Çoğu tabipler câhil ve taklitçi, yeni yetmeler ise tecrübesizdir. Tıb ilminde ciddiyeti ve hassâsiyeti olmayanlar nefslerine düşkün olurlar ve hastalarını öldürürler. Tabip, âlim ve müşfik olur, hasta da tabîbin sözünü dinlerse, hastalık yarı yarıya tedâvi edilmiş sayılır.”

Râzî’nin başarılarının ve dehâsının parladığı bir ilim dalı da kimyâdır. O, modern kimyânın önde gelen kurucularından biri olarak kabul edilmektedir. Önce deneye tâbi tuttuğu maddelerin kimyevî tasnifini yapan Râzî, kimyâ alanında kullandığı yirmiye yakın deney cihâzını eserlerinde târif ve tasnif etmiştir. Bunların bâzısı mâdenden olup, bâzısı da camdan yapılmıştır. Onun kimyâda derin bilgi sâhibi olması, tabipliğini de etkilemiştir. Kimyâ ile ilgili çalışmaları sırasında bâzı asitlerin hazırlanmasını ve bunun metodlarını tesbit etti. Bâzı sıvı maddelerin, özgül ağırlıklarını hesapladı. Bunun için, Mîzân-üt-Tabîî adını verdiği özel bir tartı âleti kullandı. Kimyâ sâhasındaki bilgileri ve tecrübeleri tıb sâhasında tatbik etmesi, başlıca husûsiyetlerindendir. Ona göre, hastanın şifâ bulması, tabibin târif ettiği şekilde ilâçları kullanmasına bağlıdır. İlâçlar, insan bünyesinde kimyâsal reaksiyonlar meydana getirmek sûretiyle şifânın hâsıl olmasına yol açmaktadır. Gerek tıp ilminde ve gerekse kimyâ sahasında hep gerçek ilmî usûllerle çalışan Râzî, tecrübî kimyânın babası kabul edilmektedir.

Râzî, devrine göre kimyevî maddeleri dörde ayırmıştır: 1) Mâdensel maddeler: Bunları da; asitler, değerli mâdenler, taşlar, kibrit tuzları, borasitler ve tuzlar olmak üzere altı bölüme ayırmıştır. 2) Nebâtî maddeler, 3) Hayvânî maddeler, 4) Müteşekkil (türetilmiş) maddeler. Kimyâ sahasındaki metodunu da; a) Hastalıkların tedâvisinde kullanılan maddeler ilmi, b) Cerrâhî ameliyâtlarda kullanılan âletler ilmi, c) Kimyâgerin uyguladığı, başvurduğu deneylerin umulan netîceye ulaşıncaya kadar kademe kademe îzâh ve beyânı olmak üzere üçe ayrılmıştır.

Ebû Bekr Râzî, kimyâ sâhasında Câbir bin Hayyân’ın tesirinde kaldığından, onun talebesi sayılır. Fakat, Câbir bin Hayyân’ın temellendirdiği kimyâ ilmini geliştirip sistematize eden budur. Râzî, ilmî deneylerini son derece açık bir şekilde târif ve tasnif etmiştir. Bu îzâhları sırasında kimyevî reaksiyonları da açıklamıştır. ilk defâ kimyevî araştırmaların çoğalıp sağlam esaslar üzerine oturtulması için deney metodunun kaçınılmaz bir zarûret olduğunu ortaya koymuştur. Böylece, kimyâyı tamâmiyle tecrübî bir ilim hâline getirmiştir. Sülfürik asidin îmâlini gerçekleştirmiştir. Hattâ meşhur Avrupalı fen adamı Albert, bu asidin îmâlini onun eserlerinden öğrenmiştir.

Eserleri:

Ömrünün büyük kısmını kitap yazmakla geçiren Ebû Bekr Râzî’nin eserlerinin sayısı 230 civârındadır.

En önemli eseri, El-Hâvî fit Tıb’dır. Otuz cildi bulan bu eserinde, insan vücûdunu ele alarak her organı ayrı ayrı incelemiş ve her uzuv ve organda görülen hastalıkları tetkik ederek tedâvî yollarını göstermiştir. Eserde, hastalıkların tedâvîsi, hastalıklar ve teşhisleri, hıfzıssıhha, hasta bakımı ve kontrolü, cerrâhî ilâçlar, gıdâlar, sentetik ilâçların îmâli, tabâbet sanatı, eczâcılık, insan vücudu ve anatomisi, organlar ve bozuklukları olmak üzere on iki bölüm vardır. Râzî’nin bu meşhûr eseri, ortaçağların başından îtibâren Lâtinceye tercüme edilmiş, 17. asrın sonlarına kadar Avrupa üniversitelerinde temel araştırma ve ders kitabı olarak okutulmuştur. Eser ilk defâ 1279 senesinde Fereç bin Zâlim adlı Sicilyalı bir Yahûdî tabip tarafından Lâtinceye tercüme edildi. Daha sonra 1486 senesinde Continens çevirdi. Bu tercüme, o târihlerde Paris’te kurulan tıp fakültesinde kullanılan dokuz temel eserden birisiydi. Râzî, bu eserinin müsveddesini yazdıktan sonra temize çekmeye ömrü yetmemiştir. Devrin âlimlerinden İbn-ül-Amid, binlerle dînâr vererek müsveddeleri Râzî’nin kız kardeşinden satın alıp temize çektirmiş ve eseri, bizzad Râzî’nin talebelerine inceleterek yeniden tanzim etmelerini sağlamıştır. Böylece kaybolup gitmekten korunan eser, günümüze kadar ulaşmıştır.

Diğer önemli eseri El-Mansûrî fit-Teşrîh olup, yirmi cilttir. Bu eseri, Horasan sultânı Mansûr bin İshak Sâmânî’ye ithâf ettiğinden, Mansûrî ismiyle meşhur oldu. Eserde, özellikle insan vücudunun anatomik yapısını ele almış, organları ve vazifelerini îzâh etmiş, gıdâ maddelerini, hıfzıssıhha konusunu ve daha birçok tıbbî mevzûları incelemiştir. On bölüm olan eserde, anatomi bilgileri, bünyevî incelemeler, gıdâlar, ilaçlar, sıhhat, insanlara devâ, yolculuk nizâmı, cerrahlık, zehirler ve zehirlenmeler, umûmî hastalıklar gibi temel tıbbî konular ele alınmıştır. Lâtinceye tercüme edilen eser, 1480 senesinde Milano’da yayınlanmıştır. El Hâvî fit-Tıb gibi bu eser de, asırlarca Avrupa üniversitelerinde ders kitabı olarak okutulmuştur.

Ebû Bekr Râzî’nin diğer eserlerinden bâzıları ise şunlardır: 1) Kitâb-ül-Fâhir: Tıp ansiklopedisi mâhiyetindedir. 2) Kitâbu Sırr-il-Esrâr: Kimyâ ilmine dâirdir. 3) Risâle fil-Hisbeti vel-Cedrî: Râzî’nin batı âleminde en çok tanınan eseri budur. Çiçek ve kızamık hastalıkları hakkında yazılmış olup, bu alanda tıb târihinin ilk yazılı eseridir. 1565 senesinde Lâtinceye çevrildi ve 1866 senesine kadar, kırk defâdan fazla yayınlandı. 4) Kitâbu Men lâ Yahduruh-ut-Tabîb (Halk ve fakirler için tıb el kitâbı). 5) Kitâbun fis-Sana’at-il-Kimyâ, 6) Kitâbun fil-İntikâd vet-Tahrîr alel-Mu’tezile (Mu’tezile mezhebini tenkid ve reddiye), 7) Kitâbu Hey’et-il-Âlem (Astronomi ile ilgili), 8) Kitâbu Menâfi-il-Edviye (İlâçların faydaları hakkındadır), 9) Kitâbun fî Keyfiyet-il-Ebsâr (Göz ve görme olayı ile ilgili), 10) Kitâb-ul-Hiyel (Mekanik), 11) Kitâb-ul-Medhal-it-Ta’lîm, 12) Kitâb-ul-Medhâl-il-Burhânî, 13) Kitâb-ul-A’yât, 14) Kitâb-ut-Tedbîr, 15) Kitâb-ul-İksîr, 16) Kitâb-ul-Muhabbe (Psikoloji), 17) Kitâb-uş-Şevâhid, 18) Kitâbu ber-us-Sa’a, 19) Kitâb-ül-Fâhir fit-Tıb, 20) Kitâbu Tıbb-il-Mülkî, 21) Kitâbun fî Vec’il-Mefâsil, 22) Kitâbu Et’imet-il-Merda (Hasta yemekleri ile ilgilidir), 23) Kitâbun fil-Kulunç, 24) Kitâb-ul-Kâfî fit-Tıb, 25) Kitâbun fil-Bah, 26) Kitâb-ul-Hacer.

Râzî’nin eserleri asırlarca Avrupa üniversitelerinde ders kitâbı olarak okutulmuştur. Avrupa ancak 18. asrın ortalarına doğru, Râzî’nin bulunduğu noktaya ulaşabilmiştir.

EBÛ BEKR-İ SIDDÎK Hakkında Bilgi

2012-02-10T10:35:00.001-08:00

EBÛ BEKR-İ SIDDÎK Hakkında Bilgi

Peygamber efendimizin (sallallahü aleyhi ve sellem) ilk halîfesi, daha hayattayken Cennet ile müjdelenen, peygamberlerden sonra bütün insanların en üstünü olan sahâbî. Asıl adı Abdullah bin Ebû Kuhâfe bin Âmir bin Amr bin Ka’b bin Sa’d bin Teym bin Mürre’dir. Babasının adı Osman olup, Ebû Kuhâfe künyesi ile meşhurdur. Annesi Ümmül-Hayr lakabıyla tanınan Selmâ binti Sahr’dır.

Hazret-i Ebû Bekr Peygamber efendimizden 2 yıl 3 ay küçük olup, Fil Vak’asından sonra 573 yılında Mekke’de doğdu. Müslüman olmadan önce adı, Abdüluzzâ veya Abdülka’be idi. Sevgili Peygamberimiz, îmân ettikten sonra onun ismini Abdullah olarak değiştirdi. Peygamber efendimiz; “Cehennem’den atîk olanı (âzâd edilmiş kimseyi) görüp, sevinmek isteyen kimse, Ebû Bekr’e baksın.” buyurduğu için “Atîk” lakabıyla tanındı. Peygamber efendimizin bildirdiği her şeyi ânında ihlâsla tasdik ettiği için “Sıddîk” lakabıyla meşhûr oldu. 634 (H.13) senesinde Medîne-i münevverede vefât etti.

Otuz sekiz yaşında Müslüman olmakla şereflendi.

Hazret-i Ebû Bekr, Resûlullah efedimizin, peygamberliğini bildirip, Müslüman olmasını istediği zaman hiç tereddüd etmeden İslâmiyeti kabul etti. Onun Müslüman oluşu hakkında bildirilen haberler çeşitlidir. Şöyle ki: Hazret-i Ebû Bekr, İslâmiyet bildirilmeden önce bir rüyâ görmüştü. “Gökten dolunay inip, Kâbe-i muazzamaya gelmiş, sonra parça parça olmuş, parçalardan her biri Mekke evlerinden biri üzerine düşmüş, sonra bu parçalar bir araya gelerek gökyüzüne yükselmişti. Ebû Bekr-i Sıddîk’ın evine düşen parça ise, gökyüzüne yükselmemişti. Hazret-i Ebû Bekr hemen evin kapısını kapamış, sanki bu ay parçasının gitmesine mânî olmuştu.”

Hazret-i Ebû Bekr, heyecanla rüyâdan uyanmış, sabah olunca, hemen Yahûdî âlimlerinden birisine koşup, rüyâsını anlatmıştı. O âlim cevâbında; “Bu karışık rüyâlardan biridir, onun için tâbir edilmez.” demişti. Fakat bu rüyâ Ebû Bekr’in zihnini kurcalamaya devâm etmiş,Yahûdînin cevâbı onu tatmin etmemişti. Bundan bir müddet sonra ticâret için gittiğinde, yolu râhip Bahîrâ’nın diyârına düşmüştü. Rüyâyı anlatıp tâbirini Bahîrâ’dan istemiş ve şu cevâbı almıştı. Bahîra; “Sen neredensin?” dedi. Ebû Bekr; “Kureyş’tenim” diye cevap verince, Bahîra; “Orada bir peygamber ortaya çıkıp, hidâyet nûru Mekke’nin her yerine ulaşacak, sen hayâtında O’nun vezîri, vefâtından sonra da, halîfesi olacaksın.” deyince, o bu cevâba hayret etmişti. Hazret-i Ebû Bekr, bu rüyâsını ve tâbirlerini, Resûlullah efendimiz peygamberliğini açıklayıncaya kadar kimseye söylememişti.

Peygamber efendimiz, peygamberliğini açıklayınca, Ebû Bekr hemen Fahr-i âlem efendimize koşup; “Peygamberlerin, peygamberliklerine delîlleri vardır, senin delîlin nedir?” diye suâl etti. Peygamber efendimiz de cevâbında; Bu nübüvvetime delil, o rüyâdır ki, bir Yahûdî âlimden tâbirini istedin. O âlim; “Karışık rüyâdır, îtibâr edilmez.” dedi. Sonra, Bahîra râhib doğru tâbir etti. buyurarak, Ebû Bekr’e hitâben; “Ey Ebû Bekr! Seni Allah’a ve Resûlüne dâvet ederim.” buyurdu. Bunun üzerine hazret-i Ebû Bekr; “Şehâdet ederim ki, sen Allahü teâlânın resûlüsün ve senin peygamberliğin haktır ve cihânı aydınlatan bir nûrdur.” diyerek O’nu tasdik edip Müslüman oldu.

Hazret-i Ebû Bekr, Müslüman olunca, hemen çok sevdiği arkadaşlarına gitti. Onları da, Müslüman olmaları için iknâ etti. Eshâb-ı kirâmın ileri gelenlerinden ve Cennet’le müjdelenenlerden; Osman bin Affân, Talha bin Ubeydullah, Zübeyr bin Avvâm, Abdurrahmân bin Avf, Sa’d bin Ebî Vakkâs, Ebû Ubeyde bin Cerrâh gibi yüksek şahsiyetler onun vâsıtasıyla Müslüman oldular. Annesi Ümmül Hayr da ilk Müslümanlardan oldu. Kureyşliler, İslâmiyeti kabul eden hazret-i Ebû Bekr ve arkadaşlarını dinlerinden döndürmek için çeşitli işkenceler yaptılar. Hazret-i Ebû Bekr, Mekke’de Müslüman olan köleleri satın alarak âzât etti ve işkenceden kurtardı. Bilâl-i Habeşî bunlardan birisidir.

Hazret-i Ebû Bekr, Peygamber efendimiz ne söylerse îtirâz etmez, derhâl kabul ederdi. Hattâ herkesin karşı çıktığı meseleleri bile îtirâzsız tasdik ederdi. Sevgili Peygamberimizin mîrac mûcizesini kabul etmeleri de böyle oldu.

Müşrikler Peygamber efendimizin mîrac mûcizesini işitince, kabul etmediler. Hattâ onunla alay etmeye kalktılar. Sonra, hazret-i Ebû Bekr’e sordular. Ebû Bekr Peygamber efendimizin ismini duyunca; “Eğer O söyledi ise inandım. Bir anda gidip gelmiştir.” dedi. Mîrac mûcizesini tasdik ve kabul ettiğini müşriklere iftihârla söyledi. Resûlullah efendimiz o gün hazret-i Ebû Bekr’e “Sıddîk” lakabını verdi. Bu lakabı almakla şerefi bir kat daha arttı.

Hazret-i Ebû Bekr, Resûlullah efendimizin en yakın dostuydu. O’ndan hiç ayrılmazdı. Onların bu berâberliği, Mekke’den Medîne’ye hicrette de devâm etti. O’na mağara arkadaşı oldu. Mağarada üç gün kaldıktan sonra, ikisi bir deveye binerek yolculuk ettiler. Medîne’ye varıncaya kadar Resûlullah efendimizin bütün hizmetini o gördü. Medîne’deki mescid yapılırken birlikte çalıştılar. Hiçbir hizmet ve fedâkârlıktan geri kalmadı.

Hazret-i Ebû Bekr, Resûlullah efendimizle birlikte bütün harplerde bulundu. Çok şiddetli muhârebelerde, Peygamber efendimizin muhâfızlığını yapıp, bedenini siper etti. Bedr’de, Uhud’da, Hendek’te müşriklere karşı büyük kahramanlıklar gösterdi. Tebük Harbinde, sancakdârlık vazîfesini yerine getirdi.

İslâmın insanlara bildirilmesinden 21 yıl sonra Mekke şehri, Müslümanlar tarafından fethedildi. Mekke halkı Peygamber efendimizin huzûruna gelerek İslâmı kabul etmeye başladılar. Sevgili Peygamberimiz, Safâ Tepesine oturmuş, yeni Müslümanların bî’atını kabul ediyordu. Bu sırada hazret-i Ebû Bekr’in babası Ebû Kuhâfe de gelerek Müslüman oldu.

Hazret-i Ebû Bekr, 631 (H.9) senesinde hac kâfilesi başkanlığı vazîfesini yapmıştır. Peygamber efendimizin son hastalıklarında üç gün imâmlık görevinde bulunup, on yedi vakit namaz kıldırmış, üç vaktinde de sevgili Peygamberimiz, Ebû Bekr’e uyarak arkasında namaz kılmışlardır.

Resûlullah’ın vefâtı üzerine derhâl halîfe seçimi yapıldı. Eshâb-ı kirâmın (aleyhimürrıdvân) sözbirliği ile halîfe seçildi. Peygamber efendimizin vekîli, Müslümanların reîsi oldu. Müslümanlar başsızlıktan, dağınıklıktan kurtarıldı.

Peygamber efendimizin vefâtından sonra, Arabistan Yarımadasının çeşitli bölgelerinde irtidâd (dinden dönme) hareketleri baş gösterince, üzerlerine asker gönderdi. Bunlardan Yemâme’deki Müseylemet-ül-Kezzâb’ın 40.000 kişilik ordusu üzerine sevk edilen İkrime radıyallahü anh emrindeki askerleri kâfî görmeyen Halîfe, Hâlid bin Velîd’i yardıma gönderdi. Hâlid bin Velîd Yemâme’de büyük bir zafer kazandı. Bu harpte 20.000 mürtet öldürüldü. İki bine yakın Müslüman şehid oldu. Amr ibni Âs da, Huzâa kabîlesini yola getirdi. Alâ bin Hadrâmî radıyallahü anh, Bahreyn’de çetin muhârebeler yapıp, mürtetleri dağıttı. Huzeyfe, Arfece ve İkrime radıyallahü anhüm, Ummân ve Bahreyn’de birleşip mürtetleri bozdular. On bin mürtet öldürdüler. Halîfe, Hâlid bin Velîd’i radıyallahü anh Irak tarafına gönderdi. Hire’de yüz bin altın cizye aldı. Hürmüz kumandasındaki İran ordusunu bozguna uğrattı. Basra’da otuz bin kişilik orduyu perişân etti. İmdâda gelen büyük ordudan yetmiş bin kâfir öldürüldü. Sonra çeşitli muhârebelerle, büyük şehirler alındı. Halîfe, Medîne’de ordu toplayıp, hazret-i Ebû Ubeyde’yi Şam taraflarına, Amr ibni Âs’ı da Filistin’e gönderdi. Sonra Yezîd bin Ebû Süfyân’ı Şam’a yardımcı gönderdi. Sonra asker toplayıp, Muâviye kumandasında, kardeşi Yezîd’e yardım gönderdi. Hâlid bin Velîd’i, Irak’tan Şam’a gönderdi. Hazret-i Hâlid, askerin bir kısmını Müsennâ’ya bırakıp, birçok muhârebe ve zaferlerle Suriye’ye geldi. İslâm askerleri birleşerek Ecnâdin’de büyük bir Rum ordusunu yendiler. Sonra Yermük’te kırk altı bin İslâm askeri, Bizans imparatoru Herakliüs’ün iki yüz kırk bin askeriyle uzun ve çetin savaşlar yapıp gâlip geldi. Üç bin Müslüman şehid oldu. Bu muhârebede İslâm kadınları da harp etti. Başkumandan hazret-i Hâlid bin Velîd’in ve tümen komutanı İkrime’nin şaşılacak kahramanlıkları görüldü. Bütün bu zaferler, halîfenin cesâreti, dehâsı, güzel idâresi ve bereketiyle oldu.

Hazret-i Ebû Bekr, Resûlullah’ın vefâtından sonra, her geçen gün biraz daha zayıflıyordu. Birgün kızı Âişe-i Sıddîka vâlidemiz, bu zayıflamanın sebebini sordu. Cevâbında; “Beni, Muhammed aleyhisselâmın ayrılığı böyle zayıflattı.” buyurdu.

Hazret-i Ebû Bekr, Yermük Savaşının yapıldığı sırada 634 (H.13)te hastalandı. Hastalığının son günlerinde bir gece Peygamber efendimizi rüyâsında gördü. Peygamber efendimiz ona; “Yâ Ebâ Bekr! Seni çok özledik, kavuşma zamânı yaklaştı” buyurdu. O da; “Ben de seni özledim, yâ Resûlallah!” dedi. “Bu ümmet için âdil, sâdık, yerde ve gökte herkesin rızâsını kazanmış, zamânın en temizi olan Fârûk’u (hazret-i Ömer’i) halîfe seç!” buyurdular. Bunun üzerine Hazret-i Ömer’in halîfe seçilmesini vasiyet etti. Hilâfeti 2 sene 3 ay 10 gün sürdü. 63 yaşındayken, 634 (H.13) yılında Cemâziyel-âhir ayının yedisinde Pazartesi günü hastalandı. 15 gün hasta yattıktan sonra vefât etti. Cenâze namazını hazret-i Ömer kıldırdı. Peygamber efendimizin kabrinin bulunduğu Hücre-i Saâdete defnedildi.

Hazret-i Âişe anlatır: Babam vefât edince, Eshâb-ı kirâm nereye defnedelim diye tereddüde düştüler. O hâlde uyumuşum. Kulağıma; “Dostu dosta kavuşturun” diye bir ses geldi. Uyandım, Eshâb-ı kirâma anlattım. Onlar da aynı sesi işittiklerini söylediler. Hattâ mescidde namaz kılanlar da işittik, dediler. Artık mesele hallolmuştu. Peygamber efendimizin yanına defnettiler.

Hazret-i Ebû Bekr’in, Katîle, Ümmü Rûmân, Esmâ ve Habîbe adlı hanımlarından, Abdullah, Esmâ, Abdurrahman, Âişe-i Sıddîka, Muhammed ve Ümmü Gülsüm adlı çocukları olmuştur. Hazret-i Ebû Bekr’in yüzü ve gövdesi zayıf ve beyazdı. Yanakları üstünde sakalları az, gözleri çukurca, alnı yumruca idi.

Hazret-i Ebû Bekr, îmâna gelen ve Müslüman olmakla şereflenen ilk hür erkektir. Müslüman olmadan önce de Resûlullah efendimizin arkadaşı idi. Büyük ve dürüst bir tüccârdı. Bütün malını, evini barkını Resûlullah’ın uğrunda harcadı. İslâmiyeti kabul etmesine kadar geçen otuz sekiz senelik hayâtında hiç içki kullanmadı, putlara tapmadı. Her türlü sapıklıktan, hurâfelerden uzak, iffeti ve güzel ahlâkı ile tanınmış bir kişiydi. Kavmi arasında sevilen ve saygı gösterilen bir kimse olup, fakirlere yardım eder, muhtâc olanları gözetirdi. Herkesin ona sonsuz bir îtimâdı vardı.

Hazret-i Ebû Bekr, Eshâb-ı kirâmın en çok ilim sâhibi olanlarındandı. Her ilimde mürâcaat kaynağı olmuştur. İslâmî ilimlerin bütün meselelerini bilirdi. Nitekim Resûlullah efendimiz; “Allahü teâlânın kalbime akıttıklarını, Ebû Bekr’in kalbine akıttım.” buyurmuştur.

Resûlullah efendimizin vezîri idi. O, bir meselede Eshâb-ı kirâm ile istişâre ederken hazret-i Ebû Bekr’i sağına, hazret-i Ömer’i de soluna oturturdu. Görülecek mesele husûsunda, önce bu ikisinin reyini sorar, sonra da diğer sahâbîlerin görüşlerine yer verirdi. Resûl-i ekrem efendimiz, Kur’ân-ı kerîmin hepsinin tefsirini Eshâbına bildirmiştir. Kur’ân-ı kerîmin tefsiri için lâzım olan bütün ilimler, hazret-i Ebû Bekr’de mevcuttu. Yaşadığı zamanda Kureyş’in en büyük âlimi olarak tanınırdı. Arap dilinin belâgatına vâkıftı ve gâyet güzel konuşurdu. Resûlullah efendimizin çok feyzlerine kavuşmuş, Kur’ân-ı kerîmin mânâsına ve hakîkatına âit bütün bilgileri bizzat O’ndan almıştır. Kur’ân-ı kerîmden hüküm çıkarmak husûsunda üstün bir kudret ve mahâret sâhibiydi. Âyet-i kerîmelerin ve hadîs-i şerîflerin mânâ ve hakîkatlarına hakkıyla muttalî (bilir) idi. Eshâb-ı kirâm ve Tâbiîn’in âlimleri, birçok âyet-i kerîmelerin tefsirini ondan alıp bildirmişlerdir.

Onun devrinde, devlet idâresinin temelleri sağlamlaşmış, Kur’ân-ı kerîmin bir hükmü dışına çıkılmadığı gibi, dinden ayrılmak isteyenlere fırsat verilmemiştir. Mürtetlerle yapılan bu harplerden Yemâme’de, birçok hâfız şehid olmuştu. Hazret-i Ömer’in de teklifi ile Kur’ân-ı kerîmin bir kitap hâlinde toplanması kararlaştırılıp, bu vazîfe Zeyd bin Sâbit’e verildi. Hazret-i Ebû Bekr’in en büyük hizmetlerinden biri de, Kur’ân-ı kerîmi kitap hâlinde toplaması olmuştur. Peygamber efendimiz zamânında Cebrâil aleyhisselâm her sene bir kere gelip o âna kadar inmiş olan Kur’ân-ı kerîmi Levh-ül-Mahfûz’daki sırasına göre okur, Peygamber efendimiz dinler ve tekrar ederdi. Âhirete teşrif edeceği sene, iki kerre gelip, tamâmını okudu. Resûlullah efendimiz ve Eshâb-ı kirâmın çoğu, Kur’ân-ı kerîmi tamâmen ezberlemişti. Bâzıları da bâzı kısımları ezberlemiş, birçok kısımlarını yazmışlardı. Peygamber efendimizin, âhirete teşrif ettiği sene, halîfe Ebû Bekr ezber bilenleri toplayıp ve yazılı olanları getirtip, Zeyd bin Sâbit’in başkanlığındaki bir heyete, bütün Kur’ân-ı kerîmi kâğıt üzerine yazdırdı. Böylece, Mıshaf veya Mushaf denilen bir kitap meydana geldi.

Hazret-i Ebû Bekr’in hadis ilminde de üstün bir hizmeti olmuştur. Resûlullah’ın her hâline ve her işine pek yakından vâkıf bulunuyordu. Eshâb-ı kirâm, bir çok meselede Resûlullah efendimizin nasıl hareket ettiğini, Ebû Bekr’den soruyordu. Kendisinden Ömer bin Hattâb, Osman bin Affân, Aliyy-ül-Mürtezâ, Abdurrahmân bin Avf, Abdullah ibni Mes’ûd, Abdullah ibni Abbâs, Abdullah ibni Ömer, Huzeyfet-ül-Yemânî, Zeyd bin Sâbit ve daha birçok sahâbî hadîs-i şerîf rivâyet etmişlerdir. Resûl-i ekremin vefâtından sonra, hemen hilâfet işlerine başlaması ve meşgûliyetinin çok olması ve her işittiğini rivâyet edecek kadar uzun yaşamaması sebebiyle bildirdiği hadîs-i şerîflerin sayısı azdır. Bunların 142 aded olduğu kaynak eserlerde zikredilmektedir. Resûlullah efendimizden bizzat işiterek rivâyet ettiği hadîs-i şerîflerin bâzıları şunlardır:

Misvâk, ağzı temizlemeye, cenâb-ı Hakk’ın rızâsına kavuşmaya vesîledir.

Doğruluğa ve iyiliğe dikkat edin, zîrâ bu ikisi Cennet’e götürür. Yalandan ve kötülükten sakının, zîrâ bunlar Cehennem’e götürür.

Peygamberler mîrâs bırakmazlar. Onların bıraktıkları sadakadır.

Ebû Bekr-i Sıddîk neseb ilminde de yükselmişti. Arapların soylarına âit haberleri en iyi bilendi. Aralarındaki kan dâvâlarını hâlleder, onun hakemliğine ve kararlarına îtirâzları olmazdı.

Diline hâkim olmak, lüzûmsuz hiçbir söz söylememek için mübârek ağzına taş koyardı. Mecbûr olmadıkça aslâ dünyâ kelâmı söylemezdi. Bir hadîs-i şerîfte; “Ebû Bekr’in îmânı bütün mü’minlerin îmânları ile tartılsa, Ebû Bekr’in îmânı ağır gelir.” buyruldu.

Hazret-i Ebû Bekr’in fazîletleri üstünlükleri çoktur. Bunların her biri Kur’ân-ı kerîmin, hadîs-i şerîflerin ve Eshâb-ı kirâm ile diğer din âlimlerinin haber vermesiyle anlaşılmıştır. Bu ümmet içinde, Peygamber efendimizden sonra olma saâdetinin sâhibi, Ebû Bekr-i Sıddîk’tir. Çünkü îmân etmek, dîni kuvvetlendirmek ve Peygamberlerin efendisine yardım etmek için, malını dağıtmakta, cihâd etmekte yâni düşmanlarla şiddetli mücâdele etmekte öncelerin öncesi odur. Hadîd sûresinin 10. âyetinde meâlen; “Mekke-i mükerremenin fethinden önce malını veren ve cihâd eden kimseye, fetihden sonra malını dağıtan ve cihâd edenden daha büyük derece vardır. Allahü teâlâ hepsine Cennet’i vâdetti.” âyet-i kerîmesi, onun için indirilmiştir.

EBÛ CEHL Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-02-10T10:34:00.001-08:00

EBÛ CEHL Kimdir? Hakkında Bilgi

Peygamber efendimiz zamânında İslâmın en büyük düşmanı. Asıl adı Amr bin Hişâm olup, Ebû Hakem ve İbn-i Hanzala künyeleriyle bilinir. Mekke’nin ileri gelen kabîlelerinden olan Mahzûmoğullarındandır. Amr bin Hişâm’a, İslâm dînine ve sevgili Peygamberimize olan aşırı düşmanlığı sebebiyle, Peygamber efendimiz tarafından Ebû Cehl, yâni cehâletin babası, önderi lakabı verilmiştir.

Câhiliyye devrinde Kureyş’in ileri gelenlerinden olan Ebû Cehl; Peygamber efendimize peygamberlik emri bildirilip, insanları küfürden îmâna, cehâletten ilme, zulümden adâlete, kısaca kurtuluşa dâvet ettiği ilk yıllarda karşı çıkmış, O’na inanan ve tâbi olanlara mâni olmaya çalışmış, çeşitli işkence yollarına başvurmuştu.

Ebû Cehl, bir gün kâfirleri toplayıp, Peygamberimizi (sallallahü aleyhi ve sellem) kastederek; “Ben onun elinden, ancak O’nu öldürmekle kurtulurum. Eğer siz de bana yardımcı olursanız namaz kılarken, bir taş atıp öldüreceğim.” dedi. Kâfirler de yardım edeceklerine dâir söz verdiler. Sabahleyin Peygamber efendimiz namaz kılarken, Ebû Cehl eline bir taş alıp yürüdü. Yaklaştığında birden rengi değişti, titreyerek geri döndü. Kâfirler, Ebû Cehl’e şaşarak; “Niçin geri döndün?” diye sorunca; “O’nun yanına yaklaştığım zaman öyle hırçın bir deve ile karşılaştım ki, ömrümde öyle heybetli deve ne görmüş, ne de işitmiştim. Biraz daha yaklaşsaydım muhakkak beni öldürürdü!” dedi. Cebrâil aleyhiselâm bunu Peygamber efendimize haber vermiştir. Peygamberimiz; “Eğer daha yaklaşsaydı elbette onu yakalardı.” buyurmuşlardır.

Ebû Cehl yine bir gün kâfirleri toplayıp; “Muhammed sizin yanınızda namaz kılar mı?” dedi. Oradaki kâfirler de; “Evet!” dediler. Ebû Cehl; “Eğer ben O’nu o hâlde iken görürsem başını ayağımla ezeceğim!” dedi. Bir gün bu dediğini yapmaya giderken, daha yaklaşmadan eliyle yüzünü silerek geri döndü. Kureyş kâfirleri ona dönüp; “Ne oldu, niye döndün?” deyince, “O’nunla benim aramda bir ateş kuyusu meydana geldi. Zebânîler bana hücum ettiler. Geri döndüm!” dedi.

Akabe Bî’atından sonra Medîne’de Müslümanların çoğalması sebebiyle, Peygamber efendimiz, Mekke’de işkence ve zulüm gören Müslümanların, Medîne’ye hicret etmelerine izin verdi. Mekke’de Peygamber efendimiz, hazret-i Ebû Bekr, hazret-i Ali, fakirler, hastalar ve ihtiyârlar kalmışlardı. Peygamber efendimizin de Medîne’ye gidip Müslümanların başına geçeceği ihtimâline karşı müşriklerin ileri gelenleri Dâr-ün-Nedve’de toplandılar. Şeytan da, Necdli bir ihtiyâr kılığında bu toplantıya iştirâk etti. Kureyş’in reisi olan Ebû Cehl; “Her kabîleden kuvvetli bir kişi seçelim. Ellerinde kılıçları ile Muhammed’in üzerine saldırsınlar. Kılıç vurup kanını döksünler. Böylece mecbûren diyete râzı olurlar. Biz de diyetini verir, sıkıntıdan kurtuluruz.” dedi. Şeytan da, bu fikri beğendi ve harâretle teşvik ve tavsiye etti. Düşüncelerini tatbike Allahü teâlâ müsâade etmedi.

Hicretin ikinci yılında olan Bedr Harbinde, Afra Hâtunun iki oğlu Muaz ve Muavvez kardeşler Ebû Cehl’i savaş esnâsında yaraladılar ve yere yıktılar ve öldü zannedinceye kadar kılıç vurdular. Bedr Savaşı sonunda, bir ara Resûl-i ekrem efendimiz; “Acabâ Ebû Cehl ne yaptı, ne oldu, kim gidip bakar?” buyurarak ölüler arasında araştırılmasını emretti. Aradılar bulamadılar. Peygamber efendimiz; “Arayınız, onun hakkında sözüm var.” buyurdu. Bunun üzerine Abdullah bin Mes’ûd, Ebû Cehl-i aramaya gitti ve yaralı buldu. Boynuna ayağını basıp sakalından çekti ve; “Ey Allahü teâlânın düşmanı! Allahü teâlâ seni nihâyet hor ve hakîr etti mi?” dedi. Ebû Cehl; “Ne diye beni hor ve hakîr edecek! Ey koyun çobanı! Allah seni hakîr ve hor etsin. Sen çıkılması pek sarp bir yere çıkmışsın. Sen bana bugün zafer ve galebenin hangi tarafta olduğunu haber ver!” dedi. İbn-i Mes’ûd; “Zafer Allah ve Resûlünün tarafındadır.” dedi. Ebû Cehl’in miğferini kafasından çıkardı ve; “Seni öldüreceğim!” dedi. Ebû Cehl; “Sen kavminin ulusunu öldürenlerin ilki değilsin. Fakat doğrusu senin beni öldürmen bana çok ağır gelecek. Hiç olmazsa, boynumu göğsüme yakın kes de başım heybetli görünsün!” diyerek, küfrünün, gurûr ve kibrinin ne dereceye çıktığını gösterdi. İbn-i Mes’ûd, Ebû Cehl’in başını kendi kılıcıyla kesemeyince, Ebû Cehl’in kılıcıyla kesti, silâhını, zırhını, miğferini ve başını getirip Peygamber efendimizin önüne koydu. “Anam-babam sana fedâ olsun yâ Resûlallah! Bu, Allahü teâlânın düşmanı Ebû Cehl’in başıdır.” dedi. Sevgili Peygamberimiz; “O Allah ki, O’ndan başka ilâh yoktur.” buyurdu. Sonra kalkıp Eshâbıyla birlikte Ebû Cehl’in ölüsünün yanına kadar gittiler. Orada; “Allahü teâlâya hamd olsun ki, seni zelîl ve hakîr kıldı. Ey Allah’ın düşmanı! Sen, bu ümmetin fir’avnı idin.” buyurdu. Sonra da; “Yâ Rabbî! Bana olan vaadini yerine getirdin.” diyerek Allahü teâlâya şükretti.

Böylece Ebû Cehl’in kendisi ve ona tâbi olup, îmânsızlıkta ısrâr edenler için dünyâ hayâtı sona ererken, ebedî felâket ve Cehennem azâbı başlıyordu.

Allahü teâlânın insanları ebedî saâdete kavuşturmak için gönderdiği peygamberlere her asırda karşı çıkan ve insanların hidâyete kavuşmasını engellemek isteyen zâlimler olmuştur. Fakat bu zâlimlerden hiç biri îmânı yok edememiştir. Kendileri kahrolmuş, çok acı ve perişân hâlde saltanatlarından ayrılmışlar, zevklerine doyamadan, ölümün pençesine düşmüşler, isimleri lânet ile anılmış veya unutulmuştur. Allahü teâlâ bir peygamber veya âlim göndererek, îmân ışığı ile yeryüzünü yeniden aydınlatmıştır.

EBÛ DÂVÛD Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-02-09T14:34:00.003-08:00

EBÛ DÂVÛD Kimdir? Hakkında Bilgi

Kütüb-i Sitte denilen meşhur altı hadîs-i şerîf kitâbından biri olan Sünen-i Ebû Dâvûd’un sâhibi. İsmi, Süleymân bin Eş’as bin İshâk bin Beşir’dir. Ebû Dâvûd künyesiyle meşhur olup, Sicistânî nisbesiyle bilinir. 817 (H.202)’de Sicistan’da doğdu. 889 (H.275)’de Basra’da vefât etti.

Küçük yaşta ilim tahsiline başlayan Ebû Dâvûd Sicistânî; Horasan, Şam, Irak, Hicaz, Mısır gibi ilim merkezlerine giderek zamânının tanınmış âlimlerinden ilim tahsil etti ve hadîs-i şerîf dinledi. Tefsir ve Hanbelî fıkhını da tahsil edip, yüksek ilmî dereceye ulaştı. Hadîs-i şerîf öğrenmek için uzun yolculuklar yaptı. Müslim bin İbrâhim, Süleymân bin Harb, Ebû Ma’mer el-Mak’ad, Yahyâ bin Maîn, Ahmed bin Hanbel gibi büyük âlimlerden rivâyetlerde bulundu. Hadis ilminde sika (güvenilir) bir âlim olan ve ilmî derece bakımından İmâm-ı Buhârî ve İmâm-ı Müslim’den sonra gelen Ebû Dâvûd Sicistânî’den, Bağdat’ta bulunduğu sırada, oğlu Abdullah, Ebû Abdurrahmân en-Nesâî, Ahmed bin Muhammed bin Hârun ve başka âlimler rivâyette bulundular. Beş yüz bin hadîs-i şerîf yazan Ebû Dâvûd Sicistânî, bunlardan seçtiği 4800 hadîs-i şerîfi ihtivâ eden meşhûr Sünen kitabını telif etti. Bilhassa fıkhî konularla ilgili hadîs-i şerîfleri topladığı ve bu hususta pek kıymetli bir kaynak olan bu kitabını İmâm-ı Ahmed bin Hanbel’e arz edip, onun takdirine kavuştu.

Mu’cem kitaplarında ve hadîs-i şerîf fihristlerinde D (dal) harfiyle ifâde edilen Sünen-i Ebû Dâvûd’a daha sonraki zamanlarda birçok şerhler yazılmıştır. Bu şerhlerden; Azîmâbâdî’nin yazdığı Avn-ül Ma’bûd, Hattâbî tarafından yazılan Meâlim-üs-Sünen, İmâm-ı Süyûtî tarafından yazılan Mirkâd-üs-Süûd ilâ Sünen-i Ebî Dâvûd adlı eserler zikredilebilir. Son zamanlarda yazılan El-Menhel-ül-Azb-ül-Mevrûd adlı şerh yarım kalmış, daha sonra üzerine tekmile yazılarak basılmıştır.

Ebû Dâvûd, beş yüz bin hadîs-i şerîf içinden seçtiği 4800 hadîs-i şerîften şu dördünün insanlar için çok önemli olduğunu bildirmiştir.

Ameller niyetlere göredir.

İnsanların kendisine faydası olmayan şeyleri terk etmesi müslümanlığın güzelliğindendir.

Bir mümin kendisi için istediği ve sevdiği bir şeyi, (din) kardeşi için de istemedikçe îmânı kâmil olmaz.

Helâl meydanda, haram da meydandadır. Bunların arasında şüpheli şeyler vardır. Harama düşmemek için bu şüphelilerden sakınmak lâzımdır.

Ebû Dâvûd Sicistânî, ilmiyle amel eden güzel ahlâk sâhibi bir kimseydi. Büyük bir Hadîs âlimi olduğu için, Resûlullah efendimizin ahlâkı ile ahlâklanmaya çok çalışırdı.

Eserleri: Ebû Dâvûd Sicistânî’nin Sünen-i Ebû Dâvûd adlı eserinden başka, Kitâb-ı Merâsil ile Delâil-ün-Nübüvve adlı eserleri de vardır.

EBÛ DÜCÂNE Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-02-09T14:34:00.001-08:00

EBÛ DÜCÂNE Kimdir? Hakkında Bilgi

Eshâb-ı kirâmdan. Ensârın yâni Medîneli Müslümanların ileri gelenlerinden. İsmi, Semmâk (veya Simâk) bin Hareşe olup, İslâm târihinde Ebû Dücâne künyesiyle meşhur olmuştur. Medîne’nin Hazrec kabîlesinden olup, doğum târihi belli değildir. 632 (H.11) senesinde Yemâme Savaşlarında şehid oldu.

Peygamber efendimizin Mekke’den Medîne’ye hicret etmesinden önce Müslüman oldu. Hicretten sonra Peygamber efendimiz onu Muhâcirlerden, yâni Mekkeli Müslümanlardan Utbe bin Gavân ile din kardeşi yapmıştı. Ebû Dücâne, Bedr, Uhud, Hendek, Benî Nâdir, Benî Kureyzâ gazâlarında (savaşlarında) ve Mekke’nin fethinde bulundu.

Uhud Savaşında çok kahramanlıklar gösterdi. Peygamberimiz, elinde tuttuğu ve üzerinde; “Korkaklıkta ar, ilerlemekte şeref ve îtibâr var. İnsan korkmakla kaderden kurtulamaz.” beyti yazılı olan kılıcını göstererek; “Bu kılıcı benden kim alır!” deyince, Ebû Dücâne radıyallahü anh; “Yâ Resûlallah! Bu kılıcın hakkı nedir?” diye sordu. Sevgili Peygamberimiz; “Onun hakkı, eğilip bükülünceye kadar, onu düşmana vurmaktır. Onun hakkı, Müslüman öldürmemen, onunla kâfirlerin önünden kaçmamandır. Onunla Allahü teâlâ sana zafer, yâhut şehitlik nasib edinceye kadar, Allah yolunda çarpışmandır.” buyurunca, Ebû Dücâne; “Yâ Resûlallah! Ben onun hakkını yerine getirmek üzere alıyorum.” dedi. Peygamberimiz de elindeki kılıcı ona teslim etti. Ebû Dücâne eline aldığı kılıçla önüne gelen düşmanlarla kahramanca çarpışıp kılıcın hakkını vermeye çalıştı. Bu savaşta Âsım bin Ebî Avf, Ebü’l-Buhterî ve Ma’bed gibi Mekkeli müşrikleri (putperestleri) öldürdü. Bunun üzerine Peygamber efendimiz; “Allah’ım! Hareşe’nin oğlundan (Ebû Dücâne’den) ben nasıl râzı isem sen de öyle râzı ol.” diye duâ buyurdu.

Ebû Dücâne, Peygamber efendimizin vefâtından sonra ortaya çıkan irtidâd (dinden dönme) hâdiselerinin bastırılmasında da çok büyük hizmet gördü. 632 (H.11) senesinde hazret-i Ebû Bekr’in halîfeliği zamânında Yemâme Savaşında olağanüstü kahramanlıklar gösterdi. O sırada dinden dönenlerin başında bulunan Müseylemet-ül-Kezzâb, peygamber olduğunu ileri sürerek büyük bir fitne çıkarınca, Hâlid bin Velîd komutasındaki İslâm ordusu üzerine sevk edilmişti. Harb esnâsında Ebû Dücâne düşmana çok şiddetli hücum ediyordu. Müseylemet-ül-Kezzâb’ın ordusu bozuldu. Vahşî radıyallahü anh mızrakla Müseylemet-ül-Kezzâb’ı öldürdü. Müseyleme’nin ordusunu teşkil eden Benî Hanîfe Kabîlesi yenilince, etrâfını duvarlarla çevirip tahkim ettikleri büyük bir bahçeye sığınmışlar ve kapısını kapatmışlardı. Bu bahçeye duvardan ilk atlayarak giren Ebû Dücâne idi. Aşağı atlarken ayağı kırıldı. Buna rağmen gayretine zerre kadar eksiklik getirmeyerek, bahçe kapısını bekleyen müşrikleri dağıtıp, İslâm askerine kapıyı açtı. Tekrar düşmanın üzerine hücum etti. Şehâdet şerbetini içinceye kadar savaştı ve burada hicretin on birinci yılında şehid oldu.

Ebû Dücâne hazretleri cesâret ve kahramanlığı kadar da fazîlet sâhibi olup, hiç kimseye kötülük düşünmez, boş ve faydasız şeyler ile meşgul olmazdı.

Zeyd bin Eslem diyor ki: Ebû Dücâne hazretleri bir gün hastalanmıştı. Ziyâretine gittik. Yüzü pek nûrluydu. Huzûruna gelenlerden birisi; “Yüzünün böyle nûrlu olmasının sebebi nedir?” diye sordu. Buyurdu ki: “Güvenebileceğim beni kurtaracağını sandığım iki amelim var. Birisi mâlâyânî, yâni boş ve faydasız şeylerle meşgul olmadım. İkincisi hiçbir Müslümana kalbimde zerre kadar kötülük beslemedim ve kötülük düşünmedim.”

Ebû Dücâne şöyle anlatır: “Yatıyordum, değirmen sesi, ağaç yapraklarının sesi gibi bir ses duydum ve şimşek gibi parıltı gördüm. Başımı kaldırdım. Odanın ortasında, siyah bir şey yükseliyordu. Elimle yakaladım. Kirpi derisi gibiydi.Yüzüme, kıvılcım gibi şeyler atmaya başladı. Hemen Resûlullah’a gidip anlattım. Buyurdu ki: “Yâ Ebâ Dücâne! Allahü teâlâ evine hayır ve bereket versin.” Kalem-kâğıt istedi. Hazret-i Ali’ye bir mektup yazdırdı. Mektubu alıp eve götürdüm. Başımın altına koyup uyudum. Feryâd eden bir ses beni uyandırdı. Diyordu ki: “Yâ Ebâ Dücâne! Bu mektupla beni yaktın. Senin sâhibin bizden elbette çok yüksektir. Bu mektubu, bizim karşımızdan kaldırmaktan başka, bizim için kurtuluş yoktur. Artık senin ve komşularının evine gelmeyeceğiz. Bu mektubun bulunduğu yerlere gelemeyiz.” Ona dedim ki, sâhibimden izin almadıkça bu mektubu kaldırmam. Cin ağlamasından, feryâdından o gece bana çok uzun geldi. Sabah namâzını mescidde kıldıktan sonra, cinin sözlerini anlattım. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem buyurdu ki: “Onu kaldır. Yoksa o mektubun acısını, kıyâmete kadar çekerler.”

Bir kimse bu mektubu, yanında taşısa veya evinde bulundursa; bu kimseye, eve ve etrâfına cin gelmez ve dadanmış olup, zarar veren cin de gider. (Bu mektup, İhlâs A.Ş. yayınlarından olan Teshîl-ül Menâfî Arabî kitabının sonunda yazılıdır.) Böyle şeylerden faydalanmak için îmân sâhibi olmak, haramlardan kaçınmak lâzımdır.

EBÛ EYYÛB-İ ENSÂRÎ Hakkında Bilgi

2012-02-09T14:33:00.001-08:00

EBÛ EYYÛB-İ ENSÂRÎ Hakkında Bilgi

Eshâb-ı kirâmın büyüklerinden. Peygamber efendimizin mihmândârı, yâni Mekke-i mükerremeden Medîne-i münevvereye hicret ettiği zaman, evinde misâfir eden sahâbîdir. İsmi, Hâlid bin Zeyd olup, künyesi Ebû Eyyûb’dur. Medîneli Müslümanlardan olduğu için Ensârî nisbesiyle meşhur olmuştur. Türkiye’de Eyyûb Sultân diye bilinir. Babasının adı Zeyd, Annesinin ismi Hind binti Rebîa’dır. Doğum târihi bilinmemektedir. 670 (H.50) senesinde İstanbul’da şehid oldu.

Peygamber efendimiz, Mekke’den Medîne’ye hicret etmeden önce bi’setin, yâni peygamberliğin bildirilmesinin on birinci senesinde Müslüman oldu. İkinci Akabe bîatinde bulunarak Resûlullah efendimizin sohbetiyle şereflendi. Böylece Eshâb-ı kirâm ve Ensâr-ı kirâmdan oldu. Hanımı Ümmü Eyyûb da Müslüman olup, Peygamber efendimize hizmetle şereflendi. Eyyûb, Abdurrahmân, Hâlid isminde üç oğlu ve Amre isminde bir kızı vardı.

Peygamber efendimiz Mekke’den Medîne’ye hicret buyurduğu sırada, Medîne’nin ileri gelen kimselerinden bâzıları develeri Kusvâ’nın yularından tutup; “Yâ Resûlallah! Bize buyrun...” diyerek istirhâmda bulundular. Peygamber efenimiz onlara; “Devemin yularını bırakınız. O memurdur. Kimin evinin önünde çökerse, orada misâfir olurum!” buyurdular. Kusvâ da gide gide Peygamber efendimizin bugünkü mescîd-i şerîfinin kapısının bulunduğu yere çöktü. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem devesinden inmediler. Hayvan tekrar ayağa kalktı, yürümeye başladı. Eski yere çöktü ve bir daha kalkmadı. Bunun üzerine efendimiz, Kusvâ’nın üzerinden inip; “İnşâallah menzilimiz burasıdır.” ve “Burası kimindir?” buyurunca; “Yâ Resûlallah! Amr oğulları Süheyl ve Sehl’indir.” diye cevap verdiler.

Peygamberimiz; “Akrabâlarımızdan hangisinin evi buraya daha yakındır?” buyurdular. Zîrâ Resûlullah efendimizin dedesi Abdülmuttalib’in annesi, Neccâroğullarındandı. Hâlid bin Zeyd Ebû Eyyûb el-Ensârî hazretleri sevinçle; “Yâ Resûlallah! Benim evim daha yakındır. İşte şu evim, şu da kapısı.” diyerek Resûlullah efendimizi buyur etti. Peygamber efendimiz, Hâlid bin Zeyd Ebû Eyyûb el-Ensârî hazretlerinin evini teşrif edince, alt katta oturmayı tercih ettiler ve buraya yerleştiler. Böylece Peygamberimizi Mescid-i Nebî inşâ edilinceye kadar ağırlama ve evinde bulundurma şerefi bu mübârek zâta nasib oldu.

Ebû Eyyûb-i Ensârî, Bedr, Uhud, Hudeybiye ve diğer bütün gazvelerde (harplerde) Resûlullah efendimizin yanında bulundu ve hayır duâlarına kavuştu. Birçok muhârebelerde sancakdârlık hizmeti ile şereflendi. Bu sebeple kedisine Sancaktâr-ı Resûlullah ünvânı verildi. Resûlullah efendimiz, Eshâb-ı kirâm arasında âhiret kardeşliği sözleşmesi yaptırırlarken, Hâlid bin Zeyd ile Mus’ab bin Umeyr hazretleri arasında da âhiret kardeşliği akdi yaptırmıştır. Hâlid bin Zeyd hazretleri Cemel ve Sıffîn vak’alarında, hazret-i Ali’nin yanında bulundu. Kumandanları arasında yer aldı. Suriye, Filistin muhârebelerinde, Mısır ve Kıbrıs’ın fethinde bulundu. Gâyet şecâatli ve pek kahramandı. Bir muhârebede özrü sebebiyle bulunmadığı için hep üzülürdü.

Ebû Eyyûb radıyallahü anh, hazret-i Muâviye’nin, 670 (H.50) senesinde İstanbul’un fethi için teşkil ettiği orduya da katıldı. Çarpışmalar sırasında dizanteri hastalığına yakalandı. Ecelinin yaklaştığını hissedip, Peygamber efendimizin; “Kostantiniyye’de kalenin yanında bir recül-i sâlih defnolunacaktır.” hadîs-i şerîfini rivâyet etti ve “Şâyet burada vefât edersem, cenâzemi hemen defnetmeyin. Ordunun gidebileceği yerin en ileri noktasına kadar götürün ve beni oraya defnedin.” diyerek vasiyet etti. Sonra mübârek rûhunu teslim ederek şehid oldu. O gün Müslümanlar, çarpışa çarpışa kaleye en yakın varabildikleri yere kadar gittiler. Orada kazdıkları kabre, Resûlullah efendimizin mübârek sahâbîsi Ebû Eyyûb-i Ensârî’yi defnettiler.

Aradan sekiz asır geçmiş, hazret-i Hâlid bin Zeyd’in kabri unutulmuş ve kaybolmuştu. Bu arada İstanbul, Müslümanlar tarafından defâlarca kuşatılmıştı. Muhkem kalelerle korunan şehrin fethi, Osmanlı pâdişâhı Fâtih Sultan Mehmed’e nasib olmuştu. Fetihten sonra Fâtih’in ricâsı ile hocası Akşemseddîn tarafından Ebû Eyyûb-i Ensârî’nin kabri kerâmetle keşfedilerek tesbit edildi. Sultan Fâtih, Akşemseddîn hazretlerinin kerâmetine hayrân kalıp, ziyâdesiyle memnun oldu. Fâtih Sultan Mehmed Han, Ebû Eyyûb-i Ensârî hazretlerinin kabri üzerine bir türbe, bir de câmii şerîf binâ ettirdi. Burası bütün Müslümanların ziyâretgâhı hâline geldi. (Bkz. İstanbul’un Fethi ve Akşemseddîn)

Eyyûb Sultan Câmiine 1723’te iki minâre ilâve edildi ve 1800 senesinde Sultan Üçüncü Selim Han tarafından yeniden yaptırıldı. İlk Cumâ namazında Sultan da bulundu. Yeni hükümdârlar bu câmi önünde kılıç kuşanırlardı. Câminin son tâmirini, 1960’ta zamânın başbakanı Adnan Menderes, türbenin son tâmirini ise Sultan İkinci Mahmud Han yaptırmıştır. Sanduka üzerindeki yazılar, Sultan’ın el yazısıdır. Türbede asılı levhâdaki iki beyti, Üçüncü Selim Han söylemiş, Yesârîzâde yazmıştır.

Bu türbenin kıble duvarındaki bir dolapta Peygamberimizin mermer üzerinde mübârek kadem-i şerîfleri de bulunmaktadır. Bu nakş-ı kadem-i şerîf, Sultan Birinci Mahmud Hanın emri ile 1634 senesinde saraydan türbeye getirildi.

Hazret-i Hâlid bin Zeyd Ebû Eyyûb-i Ensârî’nin bildirdiği hadîs-i şerîflerden bâzıları:

Ramazân-ı şerîf ayında tamam oruç tuttuktan sonra, Şevvâl ayında altı gün daha oruç tutan kimse, bütün sene oruç tutmuş gibi olur.

“Kim Allah’a ortak koşmadan ibâdet eder, namazı kılar, zekâtı verir, Ramazan ayında oruç tutar ve büyük günâhlardan sakınırsa, muhakkak onun için Cennet vardır.” buyurulunca Eshâb-ı kirâm; “Yâ Resûlallah! Büyük günâhlar nelerdir?” diye sordular. Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem buyurdu ki: “Allah’a ortak koşmak, Müslüman bir kimseyi öldürmek ve cihâddan kaçmaktır.”

Kılınan her namaz hatâlara bir set çeker.

Sizden birisi helâya gittiğinde kıbleye yönelmesin ve kıbleye dönmesin.

Akşam namazına, yıldızlar doğmadan önce acele ediniz.

Sadakanın en üstünü, yakın akrabâya verilendir.

EBÛ TÂLİB Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-02-09T14:22:00.001-08:00

EBÛ TÂLİB Kimdir? Hakkında Bilgi

Resûl-i ekrem efendimizin amcası ve hazret-i Ali’nin babası. Peygamber efendimiz, sekiz yaşındayken dedesi Abdülmuttalib vefât edince, Ebû Tâlib’in yanında kaldı. Hicretten üç yıl önce, seksen yaşını geçmiş olarak vefât etti.

Peygamber efendimizin dedesi Abdülmuttalib, henüz sekiz yaşındaki yetim olan Peygamber efendimizi himâye etmesi için oğlu Ebû Tâlib’e vasiyette bulundu. Peygamber efendimiz, dedesinin vefâtından sonra amcası Ebû Tâlib’in yanında kaldı. Mekke’de Kureyş’in ileri gelenlerinden olan Ebû Tâlib, Peygamber efendimize büyük bir sevgi ve şefkat gösterdi. O’nu kendi çocuklarından çok sever, yanına almadan uyumaz, bir yere gitmez ve O, elini uzatmadan yemeğe başlamaz, önce O’nun başlamasını isterdi. Bâzan da O’na ayrı sofra kurdururdu.

Sevgili Peygamberimiz on iki yaşlarındayken, Ebû Tâlib, Şam’a yapacağı bir ticâret seferine O’nu da götürdü. Ancak Busra yakınlarındaki bir manastırın râhibi olan Bahîra, Resûlullah efendimizin peygamberlik alâmetlerini görerek, Ebû Tâlib’e O’nu daha ileri götürmemesini söyledi. Ebû Tâlib de mallarını orada satarak geri döndü.

Ebû Tâlib, ömrü boyunca, Peygamber efendimizi yanından hiç ayırmadı. O’nu ölünceye kadar korudu. Sevgili Peygamberimiz hazret-i Hadîce ile evlenmesinde mühim hizmetleri oldu.

Peygamber efendimiz insanları İslâm dînine dâvet etmeye başladığı zaman, başta amcası Ebû Leheb olmak üzere bâzı akrabâları O’na karşı çıktıkları hâlde, amcası Ebû Tâlib kabul etmemesine rağmen karşı çıkmadı. Hattâ her türlü sıkıntılarında O’na yardımcı oldu. Resûlullah efendimizi müşriklere karşı himâyede bulundu. Müşriklerin her türlü öldürme tehditlerine karşı koydu. Muhâsara (ambargo) edildikleri üç sene zarfında Müslümanlara yardım etti. Muhâsaranın kaldırılmasında mühim rol oynadı. Muhâsaradan sonra Ebû Tâlib hastalandı ve gün geçtikçe hastalığı fazlalaştı. Bu hastalığı sırasında müşriklerin (inanmayanların) ileri gelenleri toplanarak Ebû Tâlib’e gittiler ve dediler ki: “Senin büyüklüğüne inanıyor, üstünlüğünü kabul ediyoruz. Bu sebeple sana, aslâ muhâlefet etmedik. Korkarız ki, sen öldükten sonra, Muhammed bizimle uğraşır, husûmet aramızda devâm eder. Bizi barıştır da birbirimizin dînine taarruz etmeyelim.” Ebû Tâlib, Peygamber efendimizi çağırtıp; “Kureyş’in bütün ileri gelenleri senden onların dînine karışmamanı ricâ ediyorlar. Bunu kabul edersen, senin emrinde çalışırlar ve sana yardımcı olurlar.” dedi.

Âlemlerin efendisi buyurdu ki: “Ey Amca! Ben onları, ancak bir kelimeye dâvet etmek istiyorum ki, o kelime ile bütün Araplar, onlara boyun eğerler. Arab olmayanlar da cizye öderler.” buyurdu. Kureyş eşrâfına da; “Evet! Siz bana bir kelime söyleyiverseniz, onunla bütün Araplara hâkim olursunuz, Arap olmayanlar da size boyun eğerler.” buyurdu.

Ebû Cehl; “Olur. Onu on misli olarak söyleriz. Ne imiş o kelime?” dedi. Resûlullah efendimiz; “Lâ ilâhe illallah” derseniz ve Allahü teâlâdan başka tapmakta olduğunuz putları da kaldırıp atarsanız.” buyurunca, müşrikler hemen; “Sen bizden, bundan başka bir şey iste!..” dediler. Peygamber efendimiz; “Siz, güneşi getirip ellerime koyacak olsanız, ben sizden, bundan başkasını ister değilim.” buyurdu. Müşrikler; “Yâ Muhammed! Çok acâyip bir teklifte bulunuyorsun. Biz senin hatırına riâyet etmek istiyoruz, sen bizim hatırımızı hoş etmiyorsun!” diyerek, kalkıp gittiler.

Onlar gidince, Ebû Tâlib, Peygamber efendimize; “Senin Kureyş’ten istediğin şey, gâyet yerindeydi. Doğru söyledin.” dedi. Amcasının bu sözü, Resûlullah efendimizi ümitlendirdi ve Ebû Tâlib’in îmâna geleceğini ümid ederek:

“Ey amca! Bir kere «Lâ ilâhe illallah.» de! Tâ ki, kıyâmet günü sana şefâat edeyim.” buyurdu.

Ebû Tâlib:

“Halkın, ölmekten korktu da onun için Müslüman oldu diyerek ayıplamalarından korkuyorum. Yoksa, senin hâtırını hoş ederdim.” diyerek nefsine ağır geldiğini söyledi ve hastalığı git-gide ağırlaşıp vefât etti. Vefât ettiğinde seksen yaşını geçmiş bulunuyordu.

İbn-i Hacer-i Mekkî hazretleri, En-Ni’met-ül-Kübrâ kitabında, Eyyüb Sabri Paşa Mir’at-ı Mekke kitabı 1096. sayfasında diriltilerek îmân ettiğini yazmaktadır. Dört oğlu ve iki kızı vardı.

EBÛ UBEYDE BİN CERRÂH Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-02-09T14:21:00.001-08:00

EBÛ UBEYDE BİN CERRÂH Kimdir? Hakkında Bilgi

Büyük komutan ve sağ iken Cennet’le müjdelenen on sahâbîden biri. Ümmetin Emîni lakabıyla övülen bu yüce sahâbînin asıl ismi, Âmir bin Abdullah bin Cerrâh bin Ka’b bin Dabbe bin Hars bin Fihr’dir. 639 (H.18) senesinde elli sekiz yaşında Kudüs ile Remle arasında tâûndan vefât etti.

Hazret-i Ebû Bekr’in vâsıtasıyla îmâna gelenlerin onuncusudur. Îmâna geldiğinde otuz bir yaşındaydı. O günden vefâtına kadar malıyla, mevkiiyle ve canıyla İslâmiyeti yaymak için çalıştı. Sevgili peygamberimizin yanında bütün gazâlarda bulundu.

Mekke’deyken kâfirlerin ezâ ve cefâlarının çoğalması üzerine, Peygamber efendimizin izniyle önce Habeşistan’a, sonra Medîne’ye hicret etti. Peygamber efendimiz onu hazret-i Sa’d bin Muâz ile kardeş yaptı.

Bedr Gazâsında düşman saflarında babası da bulunuyordu. Muhârebe bütün şiddetiyle devâm ederken, Ebû Ubeyde babasıyla karşılaştı ve onu öldürdü.

Ebû Ubeyde bin Cerrâh, Uhud Gazâsında Resûl-i ekrem tarafından ön safta çarpışanların komutanı tâyin edildi. Uhud, Hendek ve Hayber gazâlarında görülmemiş şekilde cenk etti. Mekke’nin fethinde de peygamber efendimizin yanlarında bulundu.

Resûlullah efendimiz, sâhil tarafına bir sefer düzenleyip, Ebû Ubeyde bin Cerrâh’ı emir (komutan) tâyin etti. Bu sefere üç yüz Eshâb-ı kirâm katıldı.

630 (H.9) senesinde Peygamberimizin huzûruna Necrân’dan bir Hıristiyan heyeti geldi. Uzun konuşmalardan sonra, Resûlullah’ın peygamber olduğunu kabul ettiler. “Yâ Muhammed! Senden râzıyız, ne istersen sana verelim. Eshâbından emin bir kimseyi bizimle berâber gönder, vergilerimizi ona verelim.” dediklerinde, Peygamberimiz; “Gâyet emin bir kimseyi sizinle gönderirim.” buyurdu. Eshâb-ı kirâm, emin olarak kimin şerefleneceğini merâk ediyordu. Resûlullah; “Kalk yâ Ebâ Ubeyde! Ümmetimin emîni budur.” buyurarak, onlarla berâber gönderdi. Ebû Ubeyde bu müjdeye kavuşunca sevincinden ağladı.

Sevgili Peygamberimiz, Bahreyn ile sulh yaptıklarında da, Ebû Ubeyde’yi cizye almak için vazîfelendirdi.

Peygamber efendimizin vefâtından sonra halîfe seçimiyle ilgili olarak Ensar (Medîneli Müslümanlar) ile Muhâcirler (Mekke’den hicret edenler) arasında çıkmak üzere olan anlaşmazlığın önlenmesinde önemli rol oynadı.

Hazret-i Ebû Bekr halîfe olunca, Ebû Ubeyde bin Cerrâh’ı kumandan tâyin ederek; “Humus, Şam, Ürdün ve Filistin’in fethi ve oradaki insanların da İslâmiyetle şereflenmeleri için gönderdi. Ebû Ubeyde bin Cerrâh, Bizanslıların Suriye’yi kurtarmak için büyük bir ordu topladığını öğrenince, Şam, Ürdün ve Filistin’e giden kuvvetleri toplayıp, düşmanı Yermük’te karşıladı. Halîfe Ebû Bekr radıyallahü anh, Hâlid bin Velîd’i onun yanına gönderdi. Düşman ordusu iki yüz kırk bin, İslâm ordusu ise kırk bin civârındaydı. Başkumandan olan Hâlid bin Velîd, orduyu biner kişilik alaylara bölüp, her birine alay kumandanı tâyin etti. Ebû Ubeyde’yi merkeze, diğer komutanları sağ ve sol kanatlara yerleştirdi. Bizans ordusuna saldırıya geçildi. Uzun ve çetin savaşların netîcesinde koca Rum ordusu perişan oldu.

Hazret-i Ebû Bekr vefât edince yerine geçen hazret-i Ömer, Ebû Ubeyde bin Cerrâh’ı başkumandan tâyin ederek, fetihlere devâm etmesini emretti. Ebû Ubeyde ordusuyla Humus’a hareket etti. Sulh ile Humus’u ele geçirdi. Rum kayseri Herakliüs’ün büyük ordularını perişan etti. Onları cizyeye bağladı. Herkese adâletle hükmetti.

Ebû Ubeyde bin Cerrâh, ordusunu toplayarak Antakya’ya hareket etti. Maarra, Lazkiye, Antaritus, Banyas ve Selâmiye’yi fethetti. Kınnesrin’e, Hâlid bin Velîd’i gönderdi. Kendisi Haleb’i fethettikten sonra Antakya önlerine geldi. Şehri muhâsara edip, kısa sürede ele geçirdi. Halîfeye durumu bildiren bir rapor gönderdi. Halîfe fethedilen yerlere İslâm kuvvetlerinin yerleştirilmesini emretti. Bu emri yerine getiren Ebû Ubeyde; “Kurs, Menbic, Delul ve Riabe’yi fethederek Fırat Nehrine kadar ilerledi. Fethettiği yerlere memurlar tâyin ederek Kudüs’e geldi. İslâm orduları tarafından Kudüs muhâsara edildi. Kudüslüler sulh yapmak istediklerini, yalnız bu sulhta, hazret-i Ömer’in de bulunmasını, yoksa sulh yapmayacaklarını Ebû Ubeyde’ye bildirdiler. Durum halîfeye bildirilince, hazret-i Ömer yerine hazret-i Ali’yi vekil tâyin ederek Kudüs’e geldi. Kudüslülerle sulh yapıldı.

Rum Kayseri Herakliüs, kaybettiği toprakları geri almak için harekete geçti. Büyük bir ordu hazırladı. Ebû Ubeyde, bu durumu vaktinde haber alıp, halîfeye bildirdi ve nasıl hareket etmesi gerektiğini sordu. Hazret-i Ömer, İran’da harb eden hazret-i Sa’d’a Ebû Ubeyde’ye yardımda bulunmasını emredince, dört bin mücâhitle yardıma koştu. Başkumandan Ebû Ubeyde, Şam’ın Cezîre ile irtibâtını keserek Bizans ordusu üzerine yürüyüp perişan etti.

639 senesinde Şam’da vebâ salgını baş gösterdi ve pekçok Müslüman öldü. Ebû Ubeyde de bu salgına yakalandı. Öleceğini anlayınca oradakilere bir vasiyetinin olduğunu bildirdi. Vasiyetinde; “Namazınızı kılınız. Orucunuzu tutunuz. Zekâtınızı veriniz. Haccınızı yapınız. Birbirinize iyilikte bulununuz. Âlimlere ve büyüklerinize itâat ediniz. Dünyâya aldanmayınız. İnsanların en akıllısı, Allahü teâlânın emirlerini yerine getirenlerdir. Hepinize Allahü teâlânın selâmı ve rahmetini, lütuf ve bereketini niyâz ederim. Haydi yâ Muâz, cemâate namaz kıldır.” diyerek Muaz bin Cebel’i vekil tâyin ettikten sonra, Kelime-i şehâdet getirerek Rabbine kavuştu.

Ebû Ubeyde bin Cerrâh, bütün hayâtını İslâma hizmetle geçirmiş, insanların ebedî saâdete kavuşmaları için çırpınmıştı. Hayâtı; cihâd-ı fî sebîlillah ile serhat boylarında geçtiği için, sâdece on dört hadîs-i şerîf rivâyet etmiştir.

EBÛ YÛSUF Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-02-07T12:34:00.003-08:00

EBÛ YÛSUF Kimdir? Hakkında Bilgi

İmâm-ı A’zam Ebû Hanîfe’nin talebelerinin en büyüğü. İsmi; Ya’kûb bin İbrâhim olup, Ebû Yûsuf künyesiyle meşhur oldu. 731 (H. 113) senesinde Kufe’de doğdu. 798 (H.182)de Bağdat’ta vefât etti. Hanefî mezhebinde yetişen müctehit imâmlardandır. Eshâb-ı kirâmdan Sa’d bin Hâtem el-Ensârî’nin soyundandır.

Fakir bir âilenin evlâdı olan Ebû Yûsuf rahmetullahi aleyh, çocukluğundan îtibâren ilim tahsîline yöneldi. Önceleri bir müddet Ebû İshak Şeybânî, Süleymân Temîmî, Yahyâ bin Sa’d el-Ensârî, Süleymân bin Mihrân el-A’meş ve Hişâm bin Urve gibi büyük fakîh ve muhaddislerin derslerine devâm etti. Muhammed bin Abdurrahmân bin Ebû Leylâ’dan da ilim tahsil etti. Onun bâzı müşkil meselelerde İmâm-ı A’zam’a başvurduğu ve onun talebelerinin ilimde daha üstün yetişmekte olduğunu gördü. İmâm-ı A’zam’ın büyüklüğünü anlayıp, ona talebe oldu. Onun kâbiliyetini ve keskin zekâsını gören İmâm-ı A’zam Ebû Hanîfe, derslerinden geri kalmaması için fakir olan âilesinin geçimini de üzerine aldı. Âilesini rahatlıkla geçindirip ilme yönelmesi için ona devamlı yardımda bulundu. Yetim olan, Ebû Yûsuf, kısa zamanda İmâm-ı A’zam’ın talebeleri arasında ilerleyip, hocasının iltifâtına kavuştu. İmâm-ı A’zam Ebû Hanîfe bir defâsında; “Bu genç hayattayken ona muhâlefet eden olmaz.” buyurarak onu medh etti. Ebû Hanîfe’den ve birçok âlimden hadîs-i şerîf dinleyip, rivâyet eden Ebû Yûsuf, bir derste elli-altmış hadîs-i şerîf ezberler ve dersten çıkınca yazdırırdı.

Yahyâ bin Âdem, Ebû Yûsuf’un şöyle dediğini nakleder:

Ben hadis ve fıkıh öğrenmek isterdim. Çok fakir olup hiç param yoktu. Babam da vefât etmişti. Bir gün İmâm-ı A’zâm’ın yanındayken, annem çıktı geldi ve; “Ey oğlum, sen onunla bir değilsin, onun ekmeği pişmiş, yemeği hazırdır, ama sen yiyecek şeylere muhtaçsın.” dedi. Ben de annem için çalışmak, anneme hizmet etmek yolunu seçip ilim öğrenmekten vaz geçmeyi düşündüm ve buna karar verdim. Ertesi gün hocam İmâm-ı A’zâm, talebeleri arasında göremeyince beni çağırttı ve; “Seni bizden ayıran sebep nedir?” buyurdu. Ben de; “Geçim sıkıntısı efendim.” dedim. Meclis dağılıp yanındakiler gidince, bana ihtiyacım olan birçok şeyi ihsan etti. Verdiği şeyler arasında bol miktarda gümüş para da vardı. Sonra buyurdu ki: “Bunları harca, bitince bana bildir, fakat ders halkamızdan ayrılma.” Verdiği para bittiği gün, daha kendisine durumu arz etmeden tekrar verirdi. Her zaman devâm eden bu hâlini görerek, benim paramın bittiğini ona Allahü teâlâ bildiriyor, kerâmetiyle anlıyor diye düşündüm. Hocamın bu ihsan ve ikrâmına kavuşmak sebebiyle huzûrunda ilimden de maksadıma kavuştum. Allahü teâlâ ona en iyi mükâfat, mağfiret ve karşılıklar versin.

Şuca Muhammed, Ebû Yûsuf’un şöyle dediğini nakleder: “Babam öldüğü zaman cenâzesinde bulunamadım. Akrabâ ve komşularımın cenâze ve defn işleriyle uğraşmalarını temin ettim. Zîrâ İmâm-ı A’zam’ın bir dersinde bulunamayacaktım. Eğer o dersi kaçırsaydım, ondaki faydalı bilgilere kavuşamamanın hasreti ölünceye kadar devâm ederdi.” Yine demiştir ki: “Ferâiz (miras) ve hayza âit bilgileri İmâm-ı A’zam’ın bir meclisinde, nahiv ilmini de âlim bir kimsenin huzûrunda bir defâda öğrendim.”

İmâm-ı A’zâm Ebû Hanîfe’nin derslerine aralıksız on altı yıl devâm eden Ebû Yûsuf ilimde pek yüksek dereceye ulaştı. Onun mezhebini ve fıkhını yayan en ileri talebesi oldu ve İmâm-ı A’zam’ın ictihatlarını içine alan ilk kitabı yazdı. Fıkıh âlimlerinin en yüksek derecesi olan mutlak müctehit derecesinden sonra müctehit fil-mezheb (mezhepte müctehit) derecesine ulaştı. İmâm-ı A’zam’ın ortaya koyduğu usûl ve kâidelere uyarak delîllerden hüküm çıkarmaya başladı. (Bkz. Mezhep)

Hadis, tefsir ve fıkıh ilimlerinde yüksek dereceye sâhib olan ve üç yüz bin hadîs-i şerîfi ezbere bilen İmâm-ı Ebû Yûsuf, İmâm-ı A’zam’ın vefâtından sonra hocasının bâzı talebelerine ders vererek onları yetiştirdi. Ayrıca İmâm-ı A’zam’ın fıkhını, yâni Hanefî mezhebini nakledip, bu hususta kitaplar yazdı. Abbâsî Halîfesi Mehdî, muâsırları arasında onun yüksek derecesini görüp, kâdılığa tâyin etti. Abbâsî halîfelerinden Hâdî ve Hârûn Reşîd zamanlarında da kâdılık yapan Ebû Yûsuf, ilk olarak kâdılkudât ünvânını aldı. On altı yıl kâdılık yaptı ve bu vazîfesi sırasında halkın suâllerine cevap verip, müşkillerini halletti. Zamânındaki devlet adamlarına nasîhatler ederek adâletten ayrılmamalarını ve halka iyi muâmelede bulunmalarını tavsiye etti. 798 (H.182)de Bağdat’ta vefât etti.

İmâm-ı Ebû Yûsuf, hakkında nass (âyet-i kerîme, hadîs-i şerîf) bulunmayan bir meseleyi hükme bağlarken, önce hocası İmâm-ı A’zam’ın ictihâdına bakar, bulursa ona göre hüküm verirdi. Bulamazsa kıyâs ve kendi reyi ile hareket ederdi. Bu hususta da hocasının koyduğu usûl ve kâidelere göre meseleyi hükme bağlardı. Verdiği hükümlerde örfe önem verirdi.

İmâm-ı Ebû Yûsuf, halîfenin hâtırı ve onu memnun etmek için aslâ hüküm vermezdi. Çok âdil idi. Hükümlerini, Allahü teâlânın ve Resûlünün rızâsına uygun verirdi. Hârûn Reşîd, İmâm-ı Ebû Yûsuf’a çok kıymet verirdi.

İmâm-ı Ebû Yûsuf, bir dâvâda Hârûn Reşîd’in kumandanlarından birinin şâhitliğini kabul etmemişti. Bunun üzerine kumandan, İmâmı, halîfeye şikâyet etti. Halîfe sebebini sorduğunda, Ebû Yûsuf şöyle cevâb verdi: “Onun; “Ben halîfenin kölesiyim.” dediğini duydum. Eğer söylediği doğru ise, köle şâhitlik yapamaz. Yalan ise, yalancının şâhitliği kabul edilmez.”

Halîfe bunları dinledikten sonra; “Peki ben bir kimse hakkında şâhitlik yaparsam kabul eder misin?” diye sorunca, İmâm-ı Ebû Yûsuf; “Hayır!” dedi. Halîfe sebebini sordu. O da; “Çünkü sen halka karşı kibirleniyorsun. Müminlerle berâber namaz kılmak için cemâate gelmiyorsun.” dedi. Halîfe bundan sonra Ebû Yûsuf’un nasîhatlerine göre hareket etti.

Vefât edeceği gün buyurduğu; “Allah’ım! Hiç kimse hakkında kasıtlı hüküm vermedim. Kur’ân-ı kerîm ve Resûlünün sünnetine uygun hüküm vermek için gayret ettim.” sözleri de onun ne kadar âdil olduğunu gösterir.

Menkıbeleri çoktur. Bunlardan bâzıları şunlardır:

Adamın biri; “Eğer Allahü teâlâ bana bir erkek evlât ihsân ederse dört karış boynuzlu bir koç kurban edeceğim.” diye bir adakta bulundu.

Günün birinde bu adamın bir oğlu oldu. Adam, adağını yerine getirmek için dört karış boynuzlu koç arattı, fakat bulamadı. Sağa sola, civar memleketlere adamlar gönderdiyse de istenen vasıfta koç bulmak mümkün değildi. Adam zamânın din âlimlerine mürâcaat etti. Durumu anlattı. Fakat çâre bulamadılar. Adamı bir telâş aldı. Dostlarından birisi ona Ebû Yûsuf hazretlerine gidip derdini anlatırsa bir çâre bulabileceğini söyledi. Adam Ebû Yûsuf hazretlerine gidip durumu anlattı. Derdine çâre bulmasını ricâ etti. Bu adam zengin, fakat cimri biriydi. Bunu bilen hazret-i İmam; “Ben buna bir çâre bulurum. Fakat bir şartla.” dedi. Adam Ebû Yûsuf hazretlerinin ellerine sarıldı; “Söyle şartın nedir?” dedi. Ebû Yûsuf; “Sen zengin bir adamsın. Memleketin fakir çocukları için dört mektep, bunların masrafını karşılamak için yanına dört de dükkan yaptırırsan müşkülün hallolur.” dedi. Adam râzı oldu: “Kabul. Fakat bu inşaat bir hayli uzun sürer. Ben inşaatın bitmesini bekleyemeyeceğim. Sabrım tükendi, adağımı hemen yerine getirmek istiyorum.” Ebû Yûsuf hazretleri; “Peki o hâlde keşfettirelim. İnşaat için ne kadar para sarfolunacaksa o kadar parayı devlet hazînesine teslim edersin. Ben de fetvâyı veririm.” dedi. İnşaata gidecek para bilirkişiye keşfettirildi. Adam belirlenen miktar kadar parayı devlet hazînesine yatırdı. Ebû Yûsuf hazretleri talebelerinden birini gönderdi: “Bana uzun boynuzlu bir koç bulup getir!” dedi. Talebe uzun boynuzlu bir koç bulup getirdi. Ebû Yûsuf beş yaşında bir çocuk çağırdı. Çocuğa koçun boynuzlarını karışlattırdı. Dört karış geldi. Ebû Yûsuf hazretleri buyurdu ki: “İşte senin adadığın koç bu, bunu kurban eder, adağını yerine getirirsin. Zîrâ sen sâdece dört karış boynuzlu koç adadın ve karışın büyük veya küçük olduğu husûsunda bir şey belirtmedin. Ben de bu husûsa istinâden fetvâyı verdim.”

Herkes, hazret-i İmâm’ın üstün zekâsına hayran kaldı.

Zamânın hükümdârı hanımına bir münâkaşa sonucunda; “Bu geceyi benim hüküm sürdüğüm topraklarda geçirirsen seni boşayacağım.” dedi. Fakat sonradan sinirlilik hâli geçince bundan vazgeçti. Çok sevdiği hanımından ayrılmak istemiyordu. Zamânın âlimlerine bunu sordu, bir çâre bulunmasını istedi. Fakat işin içinden çıkamadılar. Başka bir devletin sınırları içinde geceyi geçirmesi de mümkün değildi. Dediler ki, filan yerde İmâm-ı A’zam hazretlerinin genç bir talebesi var. Senin meseleni ancak o halleder.

Hemen, Ebû Yûsuf hazretlerini dâvet etti. Hâdiseyi ona anlattı. Hazret-i İmâm buyurdu ki: “Hanımınız bu geceyi mescidde geçirsin. Çünkü, mescidde kimsenin sâhipliği ve mâlikliği yoktur. Nitekim Allahü teâlâ; «Mescitler Allah içindir.» buyuruyor.” dedi.

Bunun üzerine, hükümdâr hazret-i İmâm’ın zekâsına ve ilmine hayran kaldı, onu kâdılkudatlığa tâyin etti.

Bir gün adamın biri İmâm-ı Ebû Yûsuf hazretlerine sual sordu. “Bilmiyorum!” cevâbını alınca sinirlendi. “Nasıl olur da bilmezsiniz. Hazîneden şu kadar para alırsınız!” dedi. İmâm-ı Ebû Yûsuf hazretleri sâkince cevap verdi: “Kardeşim, bize bildiğimiz kadar para veriyorlar. Yok, eğer bilmediklerimize göre para alsaydık, hazîne yetmezdi.”

Buyurdu ki: “Ar bilmeyen, utanması olmayanla arkadaşlık, kıyâmette insanı utandırır.” “Sen her şeyini ilme vermedikçe ilim sana bir kısmını vermez.”

İmâm-ı Ebû Yûsuf, İmâm-ı A’zâm hazretlerine anne ve babasından önce duâ ederdi. İmâm-ı A’zâm hazretleri de hocası Hammâd’a anne ve babasından önce duâ ederdi.

İmâm-ı Ebû Yûsuf bir defâsında hacda hastalandı. Hastalığı ağırlaştı. Zayıf ve dermansızdı. Fakat hiç durmadan sorulan suallere cevap veriyordu. “Hastasınız, yorulmayınız yoksa hastalığınız artar.” dendiğinde, buyurdu ki: “Faydalı ilim okutmak, hastalığın şiddetini hissettirmez.”

Eserleri:

1. Fıkh ve usûle dâir olanlar:

Kitâb-us-Salât, Kitâb-üz-Zekât, Kitâb-üsSıyâm, Kitâb-ül-Farâiz, Kitâb-ül-Büyu, Kitâb-ül-Hudûd, Kitâb-ül-Vekâle, Kitâb-ül-Vesâyâ, Kitâb-üs-Sayd ve’z-Zebâyıh, Kitâb-ül-Gasb ve İstibrâ, Kitâbü İhtilâf-il-Emsâr.

2. Kitâb-ül-Harâc: Halîfe Hârûn Reşîd’in isteği üzerine yazdığı bu kitapta: Devletin mâlî kaynaklarını ve gelir yollarını geniş bir şekilde ele almıştır. Bu hususta Kur’ân-ı kerîme, Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellemden rivâyet olunanlara ve Sahâbe fetvâlarına dayanmaktadır. Bu eser Fransızca, İngilizce ve başka dillere de tercüme edilmiştir. Er-Ritâc adlı şerhi Bağdat’ta 1980 yılında yayınlanmıştır.

3. Kitâb-ül-Âsâr: İmâm-ı A’zâm’dan rivâyet ettiklerini topladığı bir kitaptır. Kitap, fıkıh bâblarına göre tertib edilmiştir.

4. İhtilâfu Ebû Hanîfe ve İbn-i Ebî Leylâ: Bu kitapta Ebû Hanîfe ve İbn-i Ebî Leylâ’nın ihtilâf ettikleri meseleleri toplamıştır. Bu kitabı ondan İmâm-ı Muhammed nakletmiştir. Bâzı ilâveler yapmış ve bölümlere ayırıp bir tertibe tâbi tutmuştur.

5. Kitâb-ur-Red alâ Siyeri Evzâî: İmâm-ı Evzâî ile İmâm-ı A’zâm’ın farklı ictihatlarını anlatmıştır.

6. Kitâbu İhtilâf-ül-Emsâr, Kitâb-ül-Cevâmî, El-Emâlî, El-İmlâ, En-Nevâdir diğer eserlerindendir. Ebû Yûsuf’un yazdığı kitapları ve bunlardaki meseleleri İmâm-ı Muhammed Şeybânî, Ebû Ya’lâ, Muallâ bin Mensûr er-Râzî ve kendi oğlu Yûsuf ve diğer Hanefî âlimleri nakletmişlerdir.

EBÛ ZERR-İL-GIFÂRÎ Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-02-07T12:34:00.001-08:00

EBÛ ZERR-İL-GIFÂRÎ Kimdir? Hakkında Bilgi

Eshâb-ı kirâmın büyüklerinden, İslâmı kabul edenlerin beşincisidir. İsminin ne olduğunda ihtilâf edildi. Kabul edileni Cündeb bin Cünâde’dir. Ancak İslâm târihinde Ebû Zer künyesiyle meşhur oldu. Lakabı Mesîh-ül-İslâm’dır. Benî Gıfâr kabîlesindendir ve doğum târihi belli değildir. 652 (H.32) senesinde, Medîne civârındaki Rebeze denilen yerde vefât etti.

Ebû Zer, Mekke’nin ticâret yolu üzerinde bulunan Gıfâroğulları yurdunda yaşamaktaydı. Benî Gıfârlar, Arabistan’da bulunan diğer kabîleler gibi câhiliyye devrinin her çeşit kötülüğünü işliyor ve putlara tapıyorlardı.

Ebû Zerr-i Gıfârî de çevresinin tesirinde kalarak onlar gibi hareket ediyordu. Nihâyet bir gün, her şeyin tek bir yaratıcısı olduğuna inanarak, yaptığı işlerden vazgeçti. İnsanlardan uzak bir hayat yaşamaya ve Allahü teâlânın rızâsına kavuşmak için kendisine yol gösterecek bir rehber aramaya başladı. Üç sene böylece devâm etti. O, bu durumdayken, Resûl-i ekrem efendimize, Allahü teâlâ tarafından peygamberliği bildirilmiş, İslâmın nûru âlemi aydınlatmaya başlamıştı. İslâmın doğuş haberi gün geçtikçe yayılıyor, müşrikler de engellemeye çalışıyorlardı. Nihâyet bu haber Benî Gıfâr yurduna da ulaştı.

Bunu duyan Ebû Zerr-i Gıfârî, gerekli araştırma ve soruşturmayı yaptıktan sonra, Müslüman olmaya karar verip, Mekke yoluna düştü. Mekke’ye varınca, hâlini kimseye anlatmadı. Garip ve yabancıydı. Bu bakımdan kimseye bir şey sormadan varıp Kâbe’nin yanına oturdu. Peygamber efendimizi görmek için fırsat kolluyor, nerede olduğunu öğrenmek için bir işâret arıyordu.

Akşam üstü bir sokak köşesine çekildi. Hazret-i Ali onu gördü. Garib olduğunu anlayarak evine götürdü ve misâfir etti. Fakat bir şey sormadığı için hazret-i Ebû Zer sırrını açmadı. Sabah olunca tekrar Kâbe’ye gitti. Akşama kadar dolaştı yine hiçbir ipucu elde edemedi. Eski yere gelip oturdu. Hazret-i Ali o gece yine oradan geçerken, onu görünce; “Bu biçâre hâlâ gideceği yeri öğrenememiş!” diyerek tekrar götürdü. Sabahleyin yine Beytullah’a, sonra oturduğu köşeye çekildi. Akşam olunca Ali tekrar evine dâvet etti. Nereden ve niçin geldiğini sordu. Hazret-i Ebû Zer; “Eğer bana doğru bilgi vereceğine kat’î söz verirsen söylerim.” dedi. Hazret-i Ali; “Söyle, hâlini kimseye açmam.” deyince, Ebû Zerr-il-Gıfârî; “Bir peygamberin çıktığını işittim. Buraya O’na kavuşmak ve O’nunla görüşmek için geldim.” dedi. Hazret-i Ali; “Sen doğruyu buldun, akıllılık ettin. Şimdi o zâtın yanına gidiyorum. Arkamdan gel. Benim girdiğim eve sen de gir. Eğer yolda sana bir kimsenin zarar vereceğini anlarsam, ayakkabımı düzeltiyormuş gibi davranırım. O zaman beni geçiverirsin.” dedi. Ebû Zerr-il-Gıfârî, hazret-i Ali’nin dediği şekilde davranarak sevgili Peygamberimizin mübârek yüzünü görmekle şereflendi ve hemen; “Esselâmü aleyküm” diyerek selâm verdi. Bu selâm, İslâmda verilen ilk selâm ve Ebû Zerr-il-Gıfârî de ilk selâmlayan kimse oldu. Peygamber efedimiz selâmına cevap verip: “Allah’ın rahmeti üzerine olsun.” buyurduktan sonra; “Sen kimsin?” diye sordu. “Ben, Gıfâr kabîlesindenim.” dedi. “Ne zamandan beri buradasın?” buyurdu. Üç gün üç geceden beri buradayım.” dedi. “Seni kim doyurdu?” buyurunca; “Zemzem’den başka bir yiyecek, içecek bulamadım? Zemzemi içtikçe hiç açlık ve susuzluk duymadım.” dedi. Peygamber efendimiz; “Zemzem mübârektir. Aç olanı doyurur.” buyurdu. Bundan sonra Ebû Zerr-il-Gıfârî; “Bana İslâmı bildir.” dedi. Peygamber efendimiz ona Kelime-i şehâdeti okudu. O da söyleyip, Müslüman oldu.

Ebû Zerr-il-Gıfârî hazretleri Müslüman olduktan sonra, Kâbe yanına gidip, yüksek sesle; “Eşhedü enlâ ilâhe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühû ve Resûlüh” dedi. Bunu işiten müşrikler hemen üzerine hücum ettiler. Taş sopa ve kemik parçaları vurarak çok dövdüler ve kanlar içinde bıraktılar. Bu hâli gören hazret-i Abbâs, onu müşriklerden kurtardı. Ebû Zer, Müslüman olmakla şereflenmenin verdiği şevkle öylesine seviniyor ve coşuyordu ki, ertesi gün yine Kâbe’nin yanında Kelime-i şehâdeti yüksek sesle bağıra bağıra söyledi. Bu sefer de üzerine saldıran müşrikler, öldü zannedinceye kadar dövdüler. Yine Abbâs yetişip, ellerinden kurtardı.

Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem, Ebû Zerr-il-Gıfârî’ye kendi memleketine dönmesini ve orada İslâmiyeti yaymasını emir buyurdu. O da bu emir üzerine kendi kabîlesi arasına dönüp, onlara İslâmiyeti, Allah’ın birliğini, Muhammed aleyhisselâmın O’nun Resûlü olduğunu ve bildirdiklerinin hak olduğunu anlattı. Kabîlesinin içinde bulunduğu sapıklığı bir bir sayıp bunların zararlarını ve çirkinliğini gâyet açık bir şekilde dile getirdi. Dinleyenler arasında başta kabîle reisi Haffâf, kendi kardeşi Üneys olmak üzere çoğu Müslüman oldu. Diğerleri ise daha sonra Peygamberimizi görerek Müslümanlığı kabul ettiler.

Ebû Zerr-il Gıfârî, kabîlesi arasında İslâmı yayma hizmetinde olduğundan; Bedr, Uhud ve Hendek savaşlarında bulunamadı. Daha sonra, Medîne’ye geldi ve yerleşti. Peygamber efendimizin yanından hiç ayrılmadı. Önce Resûlullah efendimizin hizmetini görür, sonra mescide gider, başka işle meşgul olmazdı. Öyle ki, Peygamberimizin evindeki bir fert gibi olmuştu. Her hareketinde ve her işinde Resûlullah efendimize uyardı. Bütün zamânını dîni öğrenmeye ayırdı. İlim öğrenmek husûsunda büyük gayret sâhibiydi.

Tebük Seferinde, hazret-i Ebû Zerr’in devesi pek zayıf ve dayanıksız olduğu için geride kalmıştı. Yolun ortasında devesi çöküp kalınca, devesinden indi. Eşyâsını sırtına yükleyerek orduya yetişti. Yalnız başına tenhâ bir yere oturdu. Sevgili Peygamberimiz, Ebû Zer’i böyle tenhâda görünce; “Allahü teâlâ, yalnız başına yürüyen, yalnız başına vefât edecek ve yalnız başına haşr olunacak olan Ebû Zer’e rahmet eylesin.” buyurdular.

Peygamber efendimizin vefâtından sonra bir köşeye çekilip, son derece mahzun ve yalnız bir hayat sürdü. Hazret-i Ebû Bekr devrinde de böyle yaşayıp, onun vefâtından sonra Şam’a yerleşti. Orada kâdılık, yâni hâkimlik yaptı.

Hazret-i Osman’ın halîfeliğine kadar orada kaldı. Sonra Medîne-i münevvereye geldi. Halîfenin izniyle Medîne yakınında Rebeze’ye yerleşti. Buraya bir mescid yaptırdı. Vefât edinceye kadar gelenlere İslâm dînini öğretti. Hadîs-i şerîfler rivâyet eyledi. Kalan ömrünü burada geçirdi ve orada vefât etti. Vefâtı pek garib oldu. Ebû Zer hazretleri vefât ettiğinde bir evi, üç koyunu ve birkaç keçisinden başka malı yoktu.

Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem Ebû Zerr-il-Gıfârî hakkında buyurdu ki:

Benim ümmetimde Ebû Zer, Meryem oğlu Îsâ’nın zühdüne sâhiptir. Bu fıtrat üzere yaratılmıştır.

Îsâ aleyhisselâmın tevâzuuna bakmak kendisini mesrûr eden kimse, Ebû Zer’e nazar eylesin.

Ebû Zer’den daha sâdık bir söz (lehçe) ne yeryüzü tanımıştır, ne de bir yeşillik üzerine gölge salmıştır (yâni onun gibi doğru sözlü bir kimse dünyâya gelmiş değildir).

Hazret-i Ebû Zer buyurdu ki:

Şüphesiz malının iki ortağı vardır: Biri semâvî âfetler, diğeri de vârisler. Şu hâlde, malından nasibi en az olan kimse olmak istemiyorsan ve buna gücün yetiyorsa, Allahü teâlânın yolunda sarf et.

Fakir, yâni ihtiyaç hâli benim için zenginlikten ve hastalık da sıhhatli olmaktan daha sevgilidir.

İnsan ne kadar dünyâ malı toplarsa, o kadar dünyâya düşkün olur.

En garip ve en muhtaç olduğun gün, kabre konduğun gündür.

Ebû Zerr-il-Gıfârî Peygamber efendimizden bizzat işiterek iki yüz seksen bir hadîs-i şerîf rivâyet etmiştir. Kendisinden; Enes bin Mâlik, İbn-i Abbâs, Hâlid bin Vehban; Zeyd bin Vehb, Cübeyr bin Nüfeyr, Ahnef (Dehhâk) bin Kays, Abdullah bin Sâmit, Amr bin Meymûn ve daha çok sayıda hadis âlimi, hadîs-i şerîf rivâyet etmişlerdir. Ondan rivâyet edilen bu hadîs-i şerîfler, Kütüb-i sitte adlı meşhur altı hadis kitabında yer almıştır. Ebû Zer’in rivâyet ettiği hadîs-i şerîflerde buyruldu ki:

Akıllı kimse zamânını üçe bölmeli; bir kısmını ibâdetle, bir kısmını nefis muhâsebesiyle, diğerini de öbür işlerini yapmakla geçirmelidir.

Nerede olursan ol takvâ üzerine bulun, Allah’tan kork.

Eğer iyilik yapmaya gücün yetmiyorsa, hiç olmazsa kötülük etme. Bu da nefsin için verilmiş bir sadakadır.

EBÛ ZEYD BELHÎ Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-02-07T12:33:00.003-08:00

EBÛ ZEYD BELHÎ Kimdir? Hakkında Bilgi

Belh’te 9 ve 10. yüzyıllarda yetişen Müslüman fen âlimlerinden. İsmi Ahmed bin Sehl el-Belhî olup, künyesi Ebû Zeyd’dir. 849 (H.235) senesinde Belh’e bağlı köylerden birisinde doğdu. İlim tahsil etmek için birçok beldeye gitti. Fizik, astronomi, matematik, târih, coğrafya, tıp, edebiyât, fıkıh ve kelâm ilimlerinde mütehassıs oldu. İlim tahsilini tamamladıktan sonra, Belh’e döndüğü sırada ismi her tarafa yayıldı. Belh hâkimi ona vezirlik teklif etti ise de, kabul etmedi. 934 (H.322) senesinde Belh’te vefât etti.

Ebû Zeyd; fizik, astronomi, matematik, târih, coğrafya, tıp, edebiyât, fıkıh ve kelâm ilimleriyle ilgili altmışa yakın eser yazdı. Yazdığı eserlerden sâdece bir tânesi zamânımıza ulaşabilmiştir. Tıp ilmine âit, Mesâlik-ül-Ebdân vel-Enfüs adlı eserinin iki yazma nüshası, İstanbul Süleymâniye Kütüphânesi, Ayasofya bölümü, 3741 numarada kayıtlıdır. Bu nüsha, 1984 senesinde Frankfurt’ta bulunan Goethe Üniversitesine bağlı Arabî İlimler Târihi Enstitüsü yayınlarından olarak faksimile neşredilmiş ve ilim adamlarının tetkikine sunulmuştur.

Ebû Zeyd, bu eserinde bedenî hastalıklar yanında, rûhî hastalıklara da yer vermiş ve inceleyerek tedâvi yolları üzerinde durmuştur. Bugünkü modern tıpta parapsikoloji, psikoterapi ve psikosomatik sahalarını ilgilendiren konuları ayrı ve başlı başına oldukça uzun bir şekilde yine bu eserinde ele almıştır.

Belhî, kısa girişten sonra eserini iki ana bölümde hazırlamıştır: Birinci bölümde beden sıhhatinin; ikinci bölümde ise, rûhun korunması, hastalık ve tedâvileri hakkında bilgi verilmektedir.

Birinci kısım kendi arasında on dört bölüme, ikinci kısım da sekiz bölüme ayrılmıştır.

Ebû Zeyd’in yazdığı eserlerden isimleri bize ulaşanların bâzıları şunlardır:

1) Kitâbu Emed-il-Aksâ fil-Hikmeti, 2) Kitâbu Beyâni Vücûh-il-Hikmeti fil-Evâmiri ven-Nevâhi-iş-Şer’iyyeti: İslâm dîninin emir ve yasaklarındaki muhtelif hikmet ve faydaların incelenmesi ile ilgilidir. 3) Kitâbun fil-Hilâf, 4) Kitâb-üs-Siyâset-il-Kebîr, 5) Aksâm-ül-Ulûm, 6) Şerâi-ul-Edyân, 7) Kitâb-us-Siyâset-is-Sagîr, 8) El-Esmâ vel-Künâ vel-Elkâb, 9) Mâ Yasıhhu min Ahkâm-in-Nücûm, 10) Fedâilü Belh, 11) Nazm-ul-Kur’ân, 12) Edeb-üs-Sultan ver-Raiyye, 13) Ahlâk-ul-Ümem, 14) Aksâmu Ulûm-il-Felsefe, 15) Beyânu Vücûh-il-Hikmeti fil-Evâmiri ven-Nevâhi-iş-Şer’iyyeti, 16) El-İlm vet-Ta’lîm, 17) Suvar-ul-Akâlîm-il-İslâmiyye.

EBÛDDERDÂ Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-02-07T12:33:00.001-08:00

EBÛDDERDÂ Kimdir? Hakkında Bilgi

Resûlullah sallallahü aleyhi ve sellem efendimize sahâbî olmakla şereflenenlerden. İsmi, Üveymir bin Zeyd el-Ensârî el-Hazrecî’dir. Künyesi Ebüdderdâ’dır. Doğum târihi bilinmemektedir. 652 (H.32) senesinde Şam’da vefât etti. Tefsİr, hadis, fıkıh ilimlerinde çok meşhurdur. Bilhassa Kurân-ı kerîmi ezberlemiş olmasıyla ve kırâat ilmini pekçok kimseye öğretmesiyle tanınmaktadır.

Ebüdderdâ radıyallahü anh önceleri ticâretle uğraşırdı. Resûlullah efendimizin, Medîne’ye hicretinden iki sene sonra İslâmiyetin üstünlüğünü, güzelliğini görerek Müslüman oldu. Müslüman olmadan önce Bedr Savaşı yapılmıştı. Uhud ve diğer savaşların hepsinde bulundu. Uhud Savaşında gösterdiği cesâret ve kahramanlığı çok dikkati çekmiş, Peygamber efendimiz; “Üveymir ne mükemmel süvâridir.” buyurarak, onu medh etmiştir. Peygamber efendimiz hicretten sonra Eshâb-ı kirâm arasında kurduğu kardeşlikte, Ebüdderdâ’yı Selmân-ı Fârisî ile kardeş yaptı.

Ebüdderdâ, Hendek Savaşında, Hudeybiye Antlaşmasında, Hayber ve Mekke’nin fethinde, Huneyn ve Tebük gazvelerinde ve Vedâ Haccında bulundu. Âyet-i kerîmelerin çoğunun tefsirini bizzat Peygamber efendimize sorarak öğrendi.

Peygamber efendimizin vefâtından sonra, Medîne’de kalmaya tahammül edemedi. Dolaştığı her yerde Resûlullah’ın hâtırasını görüp, dayanamadığından Şam’a yerleşti. Hazret-i Ömer’in isteği üzere Şam’da ders vermeye başladı ve pekçok âlim yetiştirdi. Tefsir, hadis, fıkıh ilimleri yanında, verdiği Kur’ân-ı kerîm dersleri meşhurdur. Şam’da Câmi-i Kebîr’de verdiği derslere pekçok talebe katılırdı. Onlara onar kişilik halkalar hâlinde ders verir, her ders kümesini ayrı ayrı kontrol ederdi. Yapılan bir yoklamada talebe sayısının, 1600 civârında olduğu görüldü. Derslerine Eshâb-ı kirâmdan da devâm edenler vardı. Tâbiînden pekçok âlim onun talebesidir. İbn-i Âmir el-Yahsûbî, Ümmüd-Derdâ es-Sugrâ, Sâhib-i Ebüdderdâ adıyla meşhur Halîfe bin Sa’d, Râşid bin Sa’d gibi meşhur birçok âlim bunlardandır. Ebüdderdâ ayrıca tabâbet ilmine de vâkıftı. Bu sebeple, gerekli ilâçları yaparak hastaları tedâvi ederdi.

Bir ara, Medîne’ye döndü. Hazret-i Ömer ona Bedr Eshâbından olanlara verilen maaş kadar maaş bağladı.

Hazret-i Osman devrinde Şam kâdılığına tâyin edildi. Şam’dayken Kûfe ve başka yerlerden gelen kimseler ilminden istifâde edip, fıkhî meseleleri ondan sordular. Hazret-i Osman’ın halîfeliğinin son yıllarında hastalandı ve vefât etti.

Peygamber efendimizin, hakkında; “Her ümmetin bir hâkimi vardır. Bu ümmetin hâkimi de Ebüdderdâ’dır.” buyurduğu Ebüdderdâ, herkese iyilikle muâmelede bulunurdu. Kızgınlıkları ve kırgınlıkları yatıştırır, hep güler yüz gösterirdi. Kimseyi incitmez, kimseden incinmezdi. Tok gönüllü ve cömertti. Kendisini ziyârete gelen her misâfire ikrâmı çoktu ve bizzat kendisi hizmet ederdi. İlmi, takvâsı, üstün ahlâkı ve daha birçok vasıflarıyla çok sevilip, hürmet gösterilmiştir.

Ebüdderdâ, hazret-i Âişe’den ve Zeyd bin Sâbit’ten radıyallahü anh hadîs-i şerîf rivâyet etmiştir. Kendisinden; hanımı Ümmüdderdâ, Fedâle bin Ubeyd, Ebû Ümâme, Ma’dân ibni Ebî Talhâ, Ebû İdris Havlânî, Alkame bin Kays, Sa’îd bin Müseyyeb, Muhammed bin Sîrîn radıyallahü anhüm ve daha çok sayıda hadis âlimi, hadîs-i şerîf rivâyet etmiştir. Ebüdderdâ’nın rivâyet ettiği hadîs-i şerîfler, Kütüb-i Sitte’de yer almıştır.

Ebüdderdâ buyurdu ki:

Üç şey olmasa bir gün bile yaşamağı istemezdim. Bunlar sıcak ve uzun günlerde Allah için oruç tutup susuz kalmak, gece ortasında Allah için secde etmek ve meyvelerin iyisi arandığı gibi sözlerin de iyisini arayan kimselerle sohbet etmektir.

Allahü teâlâyı görür gibi ibâdet ediniz. Kendinizi ölmüş biliniz, iyilik zâyi olmaz, günâh unutulmaz.

Ölümden sonra neler göreceğinizi, başınıza gelecekleri bilseydiniz, isteyerek ne yemek yiyebilir, ne de su içebilirdiniz.

Peygamber efendimizden yüz yetmiş dört hadîs-i şerîf rivâyet etmiştir. Rivâyet ettiği hadîs-i şerîflerden bâzıları:

Din kardeşinin arzû ettiği yemeği ona yediren kimsenin günâhları bağışlanır. Din kardeşini sevindiren Allah’ı sevindirmiş olur.

Bir kimse kardeşine arkasından duâ ettiği zaman, bir melek “Allah, sana da o duâ ettiğin gibi versin.” der.

Her hastalığın başı çok yemektir.

Dertli mü’minin duâsını ganîmet bilin.

İbâdet yapınız! Herkese ezelde takdîr edilmiş olan şeyi yapmak kolay olur.

Sevdiğin şey gözü kör, kulağı sağır eder.

Kıyâmette mîzân’da en üstün (diğer rivâyette en ağır gelecek) şey güzel ahlâktır.

EBÜLFEZ ALİ ELÇİBEY Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-02-07T12:31:00.003-08:00

EBÜLFEZ ALİ ELÇİBEY Kimdir? Hakkında Bilgi

Âzerbaycan Cumhurbaşkanı. Babasının ismi Kadirkulu Beg, annesi Mehrinse Hanımdır. Nahcivan’a bağlı Ordubad kasabasının Keleki köyünde 1938 senesinde doğdu. Babası İkinci Dünyâ Savaşında Alman Cephesinde vefât etti. Babası vefât ettiğinde Ebülfez Ali Elçibey 3 yaşında, kardeşlerinden İbrâhim 11, Murad 12, Almurad ise 7 yaşında yetim kaldılar.

Okul dışındaki çocukluk hayatı çobanlık, kuzu yaymak ve odun kırmak gibi işlerle geçen Ebülfez Ali Elçibey, orta öğrenimini Ordubad’da bitirdi. Daha sonra Bakü’ye giderek Bakü Üniversitesi Şark Dilleri Fakültesinde Arap Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun oldu.

Üniversite talebeliği yıllarında siyâsî meselelerle ilgilenmeye başladı. Elçibey’in kafasını en fazla meşgul eden şey, Türkçe konuşan, Müslüman olan ve yakın zamana kadar “Türk” denilen insanlara “Azerî” adının özellikle söylenmeye çalışılmasıydı. Elçibey’in siyâsî faaliyetlerde bulunduğu sezilince tercümanlık vazifesiyle Mısır’a sürgün edildi. Burada ilmî çalışmalarına devam eden Ebülfez Ali Elçibey memleketine döndüğünde Tolunoğulları Türk Devleti Târihi üzerine doktorasını hazırladı. Uzun müddet işsiz kaldıktan ve iki yıl Sibirya’da sürgün hayatı yaşadıktan sonra Bakü’deki Elyazmaları Enstitüsünde çalışmaya başladı. Burada Türk ve İslâm Târihinin ilk yazılı kaynaklarını tetkik etme imkanını buldu. Ayrıca talebelik yıllarında kurduğu teşkilâtını güçlendirme faaliyetlerine de devam etti.

Sovyetler Birliğinde açıklık ve yeniden yapılanma politikalarının uygulanmaya konulmasından istifâde ederek 16 Temmuz 1989’da Âzerbaycan Halk Cephesi Kuruluş Kongresini topladı ve başkanlığına seçildi. Hürriyet ve bağımsızlık mücâdelesini açıktan yürütmeye başladı.

Senelerce esâret ve zulüm altında yaşayan Âzerbaycan halkı Ebülfez Ali Elçibey’in etrafında toplanmaya devam etti.Âzerbaycan, Sovyetler Birliğinden ayrılıp bağımsızlığını îlân ettikten sonra 7 Haziran 1992’de yapılan seçimlerde Ebülfez Ali Elçibey Cumhurbaşkanı seçildi. Âzerbaycan Cumhûriyeti Devletini yeniden kurmaya çalışan Elçibey, ilk icrâat olarak bin beş yüz yıllık Türk yurdu olan Karabağ’ı Ermeni işgâlinden kurtarmak olduğunu îlân etti. Vatanın müdâfaası için Millî Ordu kurdu. Moskova’nın kukla idârecileri zamanında Ermenilerin işgâline düşen Karabağ geri alındı.

Ebülfez Ali Elçibey’in büyük ülküsü ise Kuzey ve Güney Âzerbaycan’ı birleştirip Vâhid (Birleşik) Âzerbaycan’ı kurmaktır.

EB'ÜL-FİDÂ Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-02-07T12:31:00.001-08:00

EB'ÜL-FİDÂ Kimdir? Hakkında Bilgi

Mısır’da yetişen Müslüman târih ve coğrafya âlimi. İsmi, İsmâil bin Ali bin Mahmûd bin Ömer olup, lakabı İmâmüddîn’dir. Ebü’l-Fidâ künyesiyle meşhur oldu. 1273 (H.672) senesinde Şam’da doğdu. Babası, zamânın önde gelen komutanlarındandı. İyi bir eğitim gördü. On iki yaşında Markab Muhâsarasında bulundu ve çok yararlılıklar gösterdi. Daha sonra Akka ve Humus kalelerinin fethine katıldı. Sultan Baybars’ın Haleb’e gönderdiği orduda, bâzı birliklere komuta etti. Malatya’da Moğollarla yapılan gazâlarda büyük mücâdele örneği gösterdi. Bu başarılarından dolayı kendisine Hama emirliği ve Mâlik-ül-Müeyyed ünvânı verildi. 1331 (H.732) senesinde Hama’da vefât etti.

Ebü’l-Fidâ, yaşadığı ve karşılaştığı vak’aları yazmasıyla meşhur oldu. Târih ilmi sahasında en çok tanınan eseri İbn-i Esîr’in El-Kâmil fit-Târih adlı ünlü eserinin bir devâmı mâhiyetinde olan Muhtasaru Târih-il-Beşer’dir. İlk peygamber ve ilk insan Âdem aleyhisselâmdan başlayarak, 1328 (H.729) senesine kadar olan hâdiselere yer vermiştir. Eser, batı dillerine tercüme edildi. 1870 senesinde İstanbul’da, 1908 senesinde de Mısır’da basıldı.

Ebü’l-Fidâ’nın bir diğer mühim eseri 1316-1321 seneleri arasında yazdığı Takvîm-il-Büldân’dır. Yirmi sekiz bölümden ibâret, genel coğrafya kitabıdır. Mukaddimeden sonra, yeryüzünün ırmaklarını, göllerini, denizlerini ve dağlarını tanıtır. Metin, bir takım cetvelleri de ihtivâ etmektedir. Bu cetvellerde, yer adları ile bunların coğrafî koordinatları gösterilmiştir. Ebü’l-Fidâ, bu eserinde Batlemyüs, İdrisî, İbn-i Havkal, İstahrî ve Bîrûnî’nin eserlerinden faydalanmıştır. Özellikle İbn-i Sa’îd el-Mağribî’nin Kitâbu Bast-il-Erd fit-Tûl vel-Arz adlı eserinden istifâde etmiştir. Bu kitap, İdrisî’nin eserinden sonra coğrafya alanında en meşhur olandır. Bir ara Mekke’ye giden Ebü’l-Fidâ, çölde karşılaştığı hâdiseleri, yaptığı avları, ilgi çekici bir tazda kitabında yazmıştır. Eser, Reinaud ve De Slane tarafından 1840 senesinde neşredilmiştir. Fransızca tercümesi 1848-1883 seneleri arasında yayınlanmıştır.

Avrupalı târihçi Carra de Vaux onun hakkında; “Büyük bir komutan olmasına rağmen kaleminin parlaklığı kılıcının gücünü gölgede bıraktı.” demektedir.

EBÜ'L-GÂZİ BAHADIR HAN Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-02-07T12:30:00.001-08:00

EBÜ'L-GÂZİ BAHADIR HAN Kimdir? Hakkında Bilgi

Harezm Özbek hanlarından bir hükümdar ve târihçi. Babası Arab Muhammed Han, Harezm Özbek hanlarının ceddi olan Yâd-gâr Hanın dördüncü batından torunudur. 1603’te Rus Kazaklarının Urgenç’e hücum ve babasının tarafından imhaları hadisesinden 40 gün sonra doğmuş ve bu gazâ dolayısıyle “Ebü’l-Gâzi” ismi verilmiştir.

Arab Muhammed Han önce Urgenç’i, sonra da Hive’yi başşehir yaptı. Oğlu Ebü’l-Gâzi’yi Harezm’de Kat valiliğine tâyin etti. 1620 başlarında Hanın oğulları Habeş ve İlbars, babalarına isyân ettiler. Ebü’l-Gâzi yaptığı savaşlarda fevkalâde kahramanlık gösterdi ise de, babasının yakalanarak gözlerine mil çekilmesine engel olamadı. Bu hâdise üzerine Ebü’l-Gâzî, Buhara hanı İmam Kuli Hana sığınarak iki yıl yanında kaldı.

Şah Abbas’a sığınan Arab Muhammed Hanın büyük oğlu İsfendiyar Han, babasının yerine Harezm Hanlığına geçince, 1623’te Urgenç’i has olarak Ebü’l-Gâzi’ye verdi. Burada üç sene kalan Ebü’l-Gâzi, Harezm’e tek başına hâkim olmak niyetinde olduğundan, ağabeyi ile harbe girişti. Fakat muvaffak olamayarak 1626’da Kazakistan’a gidip üç ay kaldı. Daha sonra Taşkent hanının dâveti üzerine Taşkent’e gitti ve iki sene orada misâfir kaldı. Buradan tekrar Buhara hükümdârı İmam Kuli Han’ın ülkesine giderek, ordu toplamaya başladı. Ağabeyinin bir seferde olmasından faydalanarak Hive Kalesini ele geçirdi. Fakat İsfendiyar Han, ordusu ile gelince mukavemet edemedi ve yakalanarak Safevîlerin elinde bulunan Yurd’a gönderildi. Oradan İsfahan’a geçen Ebü’l-Gâzi, İran’da iken Şah tarafından hüsnü kabul gördüğünü, kendisine dirlik olarak maaş bağlandığını ve on yıl orada kaldığını kendi târihinde anlatır. Târihe büyük bir ilgisi olan Ebü’l-Gâzi, gittiği yerlerin târihini tedkik ettiği gibi, İsfahan’da iken de, Türk târihi üzerine yazılmış Fars kaynaklarını tedkik etme imkânını bulmuştu.

Ebü’l-Gâzi, İsfahan’dan kaçarak, önce Ersari Türkmenleri, sonra Balhan’daki Teke Türkmenlerinin yanına gitti. 1642’de ağabey İsfendiyar Hanın ölümü ile boşalan Harezm Hanlığına 1643 yılında çıkıp, Hive’yi kendine merkez edindi. 21 sene hanlık yapan Ebü’l-Gâzi, en çok Türkmenlerle mücâdele etmiştir. Ayrıca komşuları olan Buhara Özbek hanlarının yurtlarına da birkaç defâ akın düzenliyerek yağma etti.

Ebü’l-Gâzi’nin, 16 yaşında devlet idâresi işlerine başlayıncaya kadar Urgenç’te geçirdiği gençliğinde ve İran’daki hayatında ciddî sûrette ilim tahsil ettiği, güzel Arapça ve Farsça bildiği, bu dillerden yaptığı tercümelerden anlaşılmaktadır. İki mühim eser bırakmıştır. Bunlardan biri 1659’da yazdığı Şecere-i Terâkime, diğeri 1663’te ölmesi ile yarım kalan ve vasiyeti üzerine oğlu Enûşe tarafından ikmâl edilen Şecere-i Türk’tür. İlk eserini, Reşideddîn’in târihinden aldığı Oğuznâme’yi, Türkmenler arasında ele geçirdiği diğer 20 kadar Oğuznâme rivâyetleri ile karşılaştırarak tasnif etmiştir. Eser, Rus müsteşriki Tumansky tarafından 1892’de Aşkaabad’da Rusça olarak ve 1937’de Türk Dil Kurumu tarafından Çağataycası faksimile olarak neşredilmiştir.

Şecere-i Türk ise, 15. asrın ikinci yarısından başlayıp Harezm’de hükümet süren Yâd-gâroğlu Şıban-Özbek hanlarının târihini ve ensâbını (soyunu)tesbit maksadıyle kaleme alınmış ve bu sülâlenin 1663’e kadar ki târihi için esas menba olmuştur. Bu eser, Türk ve Moğol târihine âit bilinen ilk kaynak olduğundan, yalnız Özbek hanları târihi için değil, aynı zamanda Moğol ve Türk târihi için başlıca kaynak telâkki olunmuştur. Eseri batıya ilk kez tanıtan; Poltava Savaşından sonra Ruslar tarafından Sibirya’ya sürülen İsveçli subay Tabbert’tir. Eser Moğol Hânedânı ve kabîlelerin târihini belirten en iyi kaynaklardan biri olarak tanınmıştır. Kont Estralenburg tarafından Almanca’ya tercüme olunmuş, Fransızca tercümesi de 1726’da Leiden’de basılmış ve yayınlanmıştır.

EBÜSSÜ'ÛD EFENDİ Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-02-07T12:25:00.003-08:00

EBÜSSÜ'ÛD EFENDİ Kimdir? Hakkında Bilgi

On altıncı asrın meşhûr Osmanlı âlimlerinden. On üçüncü Osmanlı şeyhülislâmıdır. Tefsir, fıkıh ve diğer ilimlerde büyük âlimdi. İsmi, Ahmed binMuhammed’dir. Ebüssü’ûd el-İmâdî ismiyle meşhur olup, Hoca Çelebi adıyla da tanınmıştır. 1490 (H.896) senesinde İskilip’te doğdu. 1574 (H.982)te İstanbul’da vefât etti. Bazı kaynaklarda İstanbul yakınlarındaki Müderris köyünde doğduğu da bildirilmektedir. Âlimler yetiştiren bir âileye mensuptur. Dedesi, Ali Kuşçu’nun kardeşi Mustafa İmâdî’dir. Semerkand’dan Anadolu’ya gelip yerleşmiştir. Babası âlim ve kâmil bir zât olup, Hünkâr şeyhi olarak bilinirdi.

Ebüssü’ûd Efendi, önce babasından ilim öğrendi.Gençlik çağında da babasının derslerine devâm ile icâzet(diploma) aldı. Babasından sonra Müeyyedzâde Abdurrahmân Efendi, Mevlânâ Seyyid-i Karamânî ve İbn-i Kemâl Paşadan ilim öğrendi.Tahsilini tamamladıktan sonra, yirmi altı yaşında müderris oldu. Çeşitli medreselerde müderrislik yaptı. 1532’de Bursa kâdılığına bir sene sonra da İstanbul kâdılığına tâyin edildi.Üç sene İstanbul kâdılığı yaptı. 1537’de Rumeli kazaskerliğine tâyin edildi. Sekiz sene bu vazifede bulundu.

Ebüssü’ûd Efendi, Kânûnî SultanSüleymân Hanın sevip değer verdiği, pek kıymetli bir âlimdi. Kânûnî, onu bütün seferlerinde yanında bulundurdu. 1541’de Pâdişâh’ın emri üzerine,Budin’in ve Orta Macaristan’ın tapu ve tahrir işlerini yaptı. 1545 senesinde elli beş yaşındayken, Fenârîzâde Muhyiddîn Efendiden sonra şeyhülislâm oldu.

Kânûnî Sultan Süleymân ile İkinci Sultan Selîm Hanın saltanatları zamânında 30 sene şeyhülislâmlık yaparak din ve devlete üstün hizmetlerde bulundu. Osmanlı şeyhülislâmları arasında en çok bu makamda kalıp hizmeti geçen Ebüssü’ûd Efendidir.

Süleymâniye Câmiinin temel atma merâsiminde, mihrâbın temel taşını Ebüssü’ûd Efendiye koydurtanKânûnî SultanSüleymân Hân, onu çok sever ve her önemli işinde onun fetvâsına mürâcaat ederdi. Devrinde âlimler arasında bir mesele hakkında farklı hüküm ortaya çıksa, Ebüssü’ûd Efendinin tarafını tercih ederdi. Ebüssü’ûd Efendi, o devirde, devlet kânunlarını dînin hükümlerine uygun şekilde telif etmiştir. Tımar ve zeâmetlere dâir mevzûlarda verilen kararlar, genellikle Ebüssü’ûd Efendinin fetvâlarına dayanmıştır. Mülâzemet usûlü de onun zamânında tesis edilmişti. Kânûnî, Arâzî Kânunnâmesi’ni de Ebüssü’ûd Efendiye hazırlatmıştır.

Kânûnî SultanSüleymân Hanın cenâze namazını Ebüssü’ûd Efendi kıldırdı. Pâdişâh’ın vefâtı üzerine bir mersiye yazdı. Bu mersiyesi de, edebiyattaki yüksek derecesini göstermiştir.

Ebüssü’ûd Efendi, sekiz sene de İkinci Selim Han zamânında şeyhülislâmlık yaptı.

Ebüssü’ûd Efendi, 25 Ağustos 1574 târihinde 84 yaşında vefât etti.İslâm âleminde çok tanınmış olduğundan vefâtı büyük bir üzüntüyle karşılandı.Cenâze namazını Kazasker Muhşi Sinân Efendi, FâtihCâmiinde kıldırdı.Cenâze namazı için o devrin âlimleri, vezirler, dîvân erkânı ve halk, büyük bir kalabalık hâlinde toplandı. İkinci Selim Han, Ebüssü’ûd Efendinin vefâtından dolayı pek ziyâde üzülmüştür.

Ebüssü’ûd Efendi dînî hükümleri çok iyi bilen, sağlam karakterli, kimseye haksızlık etmeyen, hatır için aslâ söz söylemeyen, gâyet tedbirli bir âlimdi. Devrin durumunu, şartlarını, halkın örf ve âdetlerini dikkate alır, işlerinde dînin emirlerinden aslâ dışarı çıkmazdı.

İstanbul ve İskilip’te hayrât yaptırdı.İskilip’te, babası Muhyiddîn Mehmed İskilibî’nin ve annesinin medfûn bulunduğu türbenin yanında bir câmi ve bir medrese, o civarda bir de köprü yaptırmıştır. İstanbul’da, Eyyûb’de bir medrese yaptırdı. Kabri, bu medresenin yanındadır.Yine İstanbul’da Şehremini ve Mâcuncu semtlerinde birer çeşme ve hamam yaptırmıştır. Mâcuncu’da bir konağı ve Sütlüce’de bahçeli bir yalısı vardı.Tefsirini bu yalıda yazmıştır.

Osmanlı sultanlarından İkinci Selim, Üçüncü Murad ve Üçüncü Mehmed’in zamanlarında hizmet veren; Ma’lûlzâde Seyyid Mehmed,Abdülkâdir Şeyhî, Hoca Sa’deddîn, Bostanzâde MehmedSun’ullahEfendi, Bostanzâde Mustafa, meşhur şâir Bâki Efendi, Hâce-i SultanîAtâullah Efendi, Kınalızâde Hasan ve Ali Cemâlî Efendinin oğlu FudaylEfendi gibi pekçok âlimin hocasıdır.

Eserleri: Ebüssü’ûd Efendi, tefsir, fıkıh ve diğer ilimlerde pekçok eser yazmıştır. Bâzıları şunlardır:

İrşâdü’l-Aklisselîm: Meşhûr tefsiridir. Ma’ruzât, Hasm-ül-Hilâf, Gamzetü’l-Melîh, Kevâkib-ül-Enzâr, Fetvâlar, Kânûnnâmeler, Münşeât, mektupları, şiirleri ve diğer eserler.

EBÜZZİYÂ TEVFİK BEY Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-02-07T12:25:00.001-08:00

EBÜZZİYÂ TEVFİK BEY Kimdir? Hakkında Bilgi

On dokuzuncu yüzyıl Osmanlı edebiyatçı ve matbaacısı. 1848’de İstanbul’da doğmuş olan Ebüzziyâ, Konya-Koçhisarlı KâmilEfendinin oğludur.Asıl adı Tevfik’tir. Ebüzziyâ ünvânını, sürgünde bulunduğu târihte kendi adını kullanamadığı için, oğlu Ziyâ’nın babası anlamında kullanmıştır.

Türkiye’de matbaacılığı kuran İbrâhimMüteferrika’dır. Merakı ve üstün zevki sâyesinde, matbaacılığı basitlikten kurtarıp sanat hâline getiren de Tevfik Beydir. Ebüzziyâ, muntazam bir tahsil görmemiş, husûsî hocalardan ders alarak kendi gayretiyle yetişmiştir. Genç yaşta Nâmık Kemâl ve Şinâsî ile tanışmış, onların tesirinde kalarak edebiyat hayâtına atılmıştır.Arapça ve Farsçadan başka Fransızcayı da öğrenen Ebüzziyâ, Avrupa’daki matbaa alanında olan yeniliklerden faydalanmasını bilmiştir.

Ebüzziyâ, çeşitli devlet memurluklarında bulundu. Terakkî Gazetesi’ndeki yazılarıyla basın hayâtına atıldı. Daha sonra Mısırlı Fâzıl Mustafa Paşanın yardımıyla kurduğu kendi matbaasında ve Nâmık Kemâl’in hediye ettiği Matbaa-i Ebüzziyâ adıyla tanınan matbaada, devrinin neşriyat hayâtında önemli rol oynadı. Hadika ve İbret gazetelerinin baş yazarlığını yaptı ve Siraç (Kandil) Gazetesi’ni çıkardı.

Vatan Yâhut Silistre piyesinin temsilinden sonra Nâmık Kemâl Magosa’ya gönderilirken, o da AhmedMidhat’la birlikte Rodos’a sürüldü. Sultan Abdülazîz Hanın tahttan indirilmesine kadar orada kaldı. 1876’da İstanbul’a döndü. Eski ve yeni (Nâmık Kemâl, Şinâsî, Ziyâ Paşa, R.M. Ekrem, Muallim Nâci, Ahmed Râsim gibi) yazarların bir çok eserlerini içine alan, yüz cildi aşkın, Kütüphâne-i Ebüzziyâ adıyla tanınan takvim yıllıklarını, o devir için ileri bir baskı niteliğinde ve tekniğinde yıllarca çıkardı.

1900 yılında devlet aleyhindeki çalışmalarından dolayı tekrar Konya’ya sürüldü ve Meşrûtiyetin îlânıyla 1908’de İstanbul’a döndü.Aynı yıl Antalya milletvekili seçildi. Bir taraftanMecmua-i Ebüzziyâ’yı yeniden neşrederken, bir taraftan da yeni Tasvir-i Efkâr Gazetesi’ni kurdu. 27 Ocak 1913’te vefât etti.

Makâle, tiyatro, hâtıra, biyografi türlerindeki yazıları yanında antoloji, lügat, gazete, kitap, mecmua da çıkaran Ebüzziyâ edebiyâttan astronomiye, siyâsetten takvimciliğe kadar her konuda yazı yazmış bir muharrirdir.

Ecel-i Kaza adlı piyesi, Sinan Paşadan Nâmık Kemâl’e kadar Türk nesir yazarlarının eserlerinden seçilmiş parçalarla yazarlarının hayatları hakkında kısa bilgi veren Nümûne-i Edebiyât-i Osmâniye adlı antolojisi, Lugat-ı Ebüzziyâ adlı sözlüğü ve Yeni Osmanlılar Târihi, belli başlı eserleri arasındadır.

ECEL Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-07T12:24:00.001-08:00

ECEL Nedir? Hakkında Bilgi

Ömrün sonu, ölüm için takdir edilen (yazılan) zaman. Dünyâ hayâtının bittiği vakit. Her canlının Allahü teâlâ tarafından takdir olunmuş bir eceli vardır. Herkes, eceli gelince ölür.A’raf sûresi, 33. âyetinin meâl-i şerîfi şöyledir:“Ecelleri geldiği zaman, onu bir saat ileri ve geri alamazlar.”

“İnsan doğmadan önce; ne kadar yaşar, nerede ölür, tövbe ile mi, tövbesiz mi ve hangi hastalıklardan, îmân ile mi, yoksa îmânsız mı gider?” cümlesi ezelde takdir edilmiş, ezelde (sonsuz öncelerde) yazılmıştır.

Ecel, İslâm dîninde iki kısım olarak bildirilmiştir. Bunlardan birine “ecel-i müsemmâ”, diğerine “ecel-i kazâ” denilmiştir.

Ecel-i müsemmâ: Bu ecel, hiç değişmez.Herkesin bir ecel-i müsemmâsı vardır ve ecel hâzır olduğu vakit, bir an gecikmez ve vaktinden önce gelmez.Canlı, takdir edilen o anda ölümü tadar. Bu ecelden kaçmak, kurtulmak mümkün değildir. Bu bakımdan, meselâ harplerden kaçanlar ölümden kaçtıkları için değil, ecelleri henüz gelmediği için kurtulmuşlardır.Aynı şekilde tâun (vebâ) gibi bulaşıcı hastalık bulunan yerlerden uzaklaşanlar da henüz ecelleri gelmediği için yaşamaya devâm ederler. Buralardan kaçmayıp sabredenlerden ölenler ise ecelleri geldiği için ölmüşler, yaşamaya devâm edenler de ecelleri gelmediği için ölmemişlerdir.Afrika’da açlıktan ölenler, ecelleri geldiği için ölmüşlerdir.Trafik kazâları gibi, onların da ölüm sebebi açlık olmuştur.Onlara yardımcı olmak çok iyidir ve sevaptır.İntihâr eden, başkası tarafından öldürülen veya kazâ netîcesinde ölen kimseler için halk arasında “Eceli ile ölmedi!” denilmesi yanlıştır.

Çok tehlikeli hallerden sağ sâlim kurtulanların yanında ufacık ve değersiz görünen sebeplerle ölüp gidenler düşünülürse ecel-i müsemmâ’nın anlaşılması kolaylaşabilir.O halde, ecel vakti Allahü teâlânın takdiri iledir. Bu konuda çok meşhur olmuş bir beyt şöyledir:

Ecel geldi cihâne

Baş ağrısı bahâne

Ecel-i kazâ: Bir sebebe bağlı olarak değiştirilmesi takdir edilmiş eceldir. Bir kimse, Allahü teâlânın beğendiği iyi işi yapar, yâhut sadaka verir, hac ederse, ömrü 60 sene, bunları yapmazsa 40 sene diye takdir edilmesidir. Allahü teâlânın beğendiği iyi işler, kabul olan duâlar, takdir edilen kazânın değişmesine, yâni artmasına sebeb olur. Bu husus hadîs-i şerîflerde ve çeşitli haberlerde bildirilmiştir. “Kader, tedbir ile sakınmakla değişmez. Fakat kabul olan duâ, o belâ gelirken korur.”, “Kazâ-i muallakı hiçbir şey değiştirmez. Yalnız duâ değiştirir. Yalnız ihsân, iyilik artırır.” ve “Sadaka ömrü uzatır.” hadîs-i şerîfleri bunun delîlidir.

Dâvûd aleyhisselâmın yanına iki kişi gelip, birbirinden şikâyet etti. Dinleyip, karar verip giderken Azrâil aleyhisselâm gelip; “Bu iki kişiden birincisinin eceline bir hafta kaldı. İkincisinin ömrü de, bir hafta önce bitmişti. Fakat, ölmedi.” dedi. Dâvûd aleyhisselâm şaşıp, sebebini sorunca; “İkincisinin bir akrabâsı vardı. Buna dargındı. Gidip, onun gönlünü aldı. Bundan dolayı Allahü teâlâ buna yirmi yıl ömür takdir buyurdu.” dedi.

Bir başka misâl de şöyle verilebilir. Birinin 3 gün ömrü kalmışken, akrabâsını Allah rızâsı için ziyâret etmesi ile ömrü 30 sene uzar. 30 yıl ömrü kalmış olanın da akrabâsını terk ettiği için ömrü üç güne iner.

Bu değişikliklerAllahü teâlânın ezelî ilmine uygun olarak meydana gelir. Yoksa Allahü teâlânın takdir ettiği (yazdığı) şey asla değişmez. Herhangi bir şekilde öldürülen kimsenin ömrü, o anda, ortadan kesilmiş, yarım kalmış değildir.O anda eceli gelmiştir. Doktor bulmak, ilâç bulmak, organ nakli ve öteki sebepler de Allahü teâlânın takdirine bağlı olup, ecel gelmemiş ise ölünmez ve gelmiş ise kurtulunmaz. (Bkz.Kazâ ve Kader)

EFENDİ Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-05T01:53:00.001-08:00

EFENDİ Nedir? Hakkında Bilgi

Okuyup yazması olanlara verilen ünvan.Okumuş, molla, hoca, çelebi, seyyid mânâlarında da kullanılırdı. Efendi tâbiri Selçuklular zamanında kullanılmaya başlanmış, daha ziyâde Osmanlılarda 15. yüzyıl ortalarından îtibâren tahsil, terbiye görmüş kimselere mahsus bir lakab olarak kullanılmıştır.Zamanla bu mânâda kullanılan çelebi kelimesinin yerini almıştır. Devletin ileri gelen memurlarından bâzılarına efendi demek âdet hâline gelmişti. On dokuzuncu yüzyılda bu kelime daha geniş mânâda kullanılmaya başlanmıştır. Bu devirde şehzâdelere de efendi denmiştir. Peygamberimiz için de hâlâ günümüzde kullanılmaktadır.Kadınlar da, kocalarına hitap ederken efendi tâbiri kullanırlar.

Saraydaki Sultan hanımlara kadın efendi ünvanının, kibar muhitlerde hanımefendi, beyefendi, tâbirlerinin kullanılması, 19. asrın ikinci yarısından sonra rastlanır. Şeyhülislâmlara efendi dendiği gibi, orduda binbaşıya kadar rütbe sâhiplerine de resmen efendi ünvânı verilirdi. Tanzimâttan sonra efendi ünvânı, resmî muâmelâtta yalnız okur yazarlar ve mektep talebeleri için kullanılmıştır. Bugün de halk arasında tahsil terbiye görmüş, terbiyeli kibar mânâsında kullanılmak adet olmuştur.

Efendi, ağa, bey, paşa tâbirlerinin resmî ünvan olarak devlet ile fertlerin münâsebetine âit işlerde kullanılması 1934’te çıkan kânunla yasak edilmiştir.

EFENDİ KAPISI Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-05T01:51:00.001-08:00

EFENDİ KAPISI Nedir? Hakkında Bilgi

Alm. Sekretariat(n), der Janits charen hist. Fr. Secrétariat (m) des Janissaires, İng. Secretariat of the Janissaries. Yeniçeri kâtibinin dâiresine verilen ad.Yeniçeri kâtibine “Yeniçeri Efendisi” de denildiği için dâiresine Efendi Kapısı ismi verilmiştir.Yeniçeri kâtibi “Kütük” ve “Esâme” denilen ana defterini bizzat tutmakla görevliydi. Buna kimse kalem karıştıramazdı. Kalem heyeti ancak maaş defterinin düzenlenmesinde ve yazılacak işlerde yardım ederdi.Ulûfe defteri üç ayda bir hazırlanırdı ve işi biten eski evraklar dış hazinede muhâfaza edilirdi.

Bu tâbir âzâd edilen köle ve câriyelerin eski sâhiplerinin evleri için de kullanılırdı. Ayrıca yüksek mevki sâhibi kimselerin evlerine de efendi kapısı denilirdi.

EFLAK Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-05T01:50:00.001-08:00

EFLAK Nedir? Hakkında Bilgi

Alm. Walachei (f), Fr.Valacheie (f), İng. Walachia. Eski Romanya’nın bir eyâleti. Eflak, eski Tuna Prensliği adıyla, Boğdan ile birlikte Romanya Krallığını meydana getirmişti. Bugün Eflak, Olt Nehrinin doğusunda Multenia, batısında Oltenia olmak üzere iki bölgeden meydana gelir.

Oltenia 9305 mil karelik yüzölçüme sâhiptir ve Küçük Eflak olarak da bilinir. 20.270 mil karelik daha geniş bir sahaya sâhip olan Multenia’ya Büyük Eflak denir.

Oltenia, kuzey ve batıda Karpat Dağları, doğuda Oltu Nehri arasında Tuna’ya kadar süren verimli ovalara, mer’alara, zengin ormanlara sâhiptir. Bu yüzden nüfus yoğunluğu fazladır.Multenia diğer yerlere nazaran ekonomik bakımdan daha gelişmiştir. Sâhip olduğu verimli topraklarda mısır, buğday ve yem bol miktarda yetiştirilir. Multenia bölgesinin en büyük şehri olan Bükreş, aynı zamanda Romanya’nın başkentidir.Ploesti ve Campino petrol yatakları bu bölgededir.

Târihi

Eflak’a önceleri Trakların bir kolu olan Daklar yerleşmiş sonraları İskitler ve Kelstein ve M.Ö. birinci yüzyılda da Romalıların eline geçti. Bu arada Got, Gepid ve İslavların istilalarına uğradı. Böylece Dak-Roma etnik temeline sâhip Rumen milleti doğdu. Lâtin asıllı bir dil konuşan Rumenler, istilâlar sebebiyle Islav dil ve kültüründen de etkilendiler.Hunlar, Bulgarlar,Macarlar, Kumanlar ve Peçenekler ile olan münâsebetleri kültürlerine de tesir etti. Geçici olarakMacar Krallığını dahi ortadan kaldıran Moğol istilâsı, aynı yıl Eflak’ı yakıp yıktı. Bu sırada Altınordu’nun başında Batu Han bulunuyordu. Daha sonra Macarlar bölgeye tekrar hâkim oldular.1247 yılında Avrupa feodalitesi örfüne uygun olarak ve Macar Krallığına bağlı olarak iki voyvoda, ilk Rumen siyâsî teşkilâtını kurdular.Kuman asıllı voyvoda Basaraba 1310’da Eflak’a tam olarak hâkim oldu. 1330’da Macar Kralı Robert Kâroly’yi Posoda’da ağır bir yenilgiye uğrattı. Kıpçakların bir kısım ülkesini ve İbrail kesimlerini eline geçirdi. 1340’ta Aydınoğlu Umur Bey, 1368’de de Osmanlı tehlikeleriyle karşılaştılar.

Murad Hüdavendigâr, Tırnova Bulgar Çarı Şişman’ı kendisine bağlayıp Vidin üzerine kuvvet gönderdi. Fakat Eflak Voyvodası Vlaicu 1373’te anlaşma yaptı. Böylece Osmanlı nüfûzuna girmiş oldular. Kosova Savaşında SırpKnezi Lazar’a yardım ettiğinden dolayı Voyvoda Mircae Cel Batron (1386-1418) Yıldırım Bâyezîd tarafından cezâlandırıldı ve Osmanlı akıncıları Eflak’a akınlar yaptı. Bir müddet sonra Mircae 3000 düka altın vergi vermeyi kabul ederek boyun eğdi. Oğlu Mihail(1418-1420) zamanında voyvodalığın Osmanlılara bağlılığı daha da arttı. Böylece Osmanlılarla olan temâs, Macaristan’ın devamlı baskısı ve iki soylu âile arasında sürtüşmeler de bunlara eklenince 15. yüzyılda Eflak zayıfladı.Varna Savaşında,Vlad Dracul (1436-1466) önceleri Hıristiyan devletlerine yardım ettiyse de, durumun Osmanlılar lehine geliştiğini görünce, İkinci Murad Hana boyun eğdi. Fakat Macar Kralı Hünyadi tarafından öldürüldü.

Üçüncü Vlad, yâni Kazıklı Voyvoda 1461 yılında Saksonyalıları yenerek Erdel’i aldı. Hîle ile tutsak düşürdüğü Niğbolu Vâlisi Hamza Beyi kazığa vurdurdu.Tuna’yı aştı. Dobruca ve Rumeli’nin bir kısmını eline geçirdi. Fakat, Fatih Sultan Mehmed’in Eflak Seferi sırasında tutuklandı. Yerine kardeşi Radu Cel Frumas getirildi. Bu arada Boğdan voyvodalarının Eflak işlerine karıştıkları görüldü.

On altıncı yüzyılda Eflak’ı ilgilendiren en önemli olaylardan biri de Eflak’ın Braila Umanı civârındaki arâziden ayrılarak Osmanlı devletine katılmasıdır.Voyvodalardan biri İstanbul’a hediye olarak koyun gönderdiği için Çoban (Ciobanul)adıyla anıldı.Yine aynı yıllarda Voyvoda İkinci Mihnea, Müslümanlığı kabul etmişti. Fakat 16. yüzyılın sonlarına doğru Voyvoda Mihaia Viteazul, Eflak’ı bağımsızlık arzularıyla tekrar savaşa soktu.Avusturya tarafını tuttu. 1594’te de Osmanlıya karşı isyan etti. Borçlarını tahsil edecek iki bin kişilik Rum ve Türk heyetini Bükreş’te öldürdü. Bunun üzerine Koca Sinan Paşa isyanı bastırdı (1596). Avusturya İmparatoru İkinci Rudolf’tan para desteği görünce tekrar isyân etti. Boğdan ve Erdel’i aldı (1600). Fakat Avusturya’nın buna karşı çıkmasına rağmen, öldürüldü.

Bundan sonra Eflak tekrar sâkinleşti. Türk yardımı büyük ölçüde kendini gösterdi.Abaza Paşanın desteğiyle Voyvoda Matei Basarab memleketini kalkındırdı. Şerban Contacuzino (1679-1688)İkinci Viyana kuşatmasında bulundu. Fakat voyvodalar tekrar işi bozunca Osmanlılar artık voyvodalığı tâyine bağladı. 1716’da Fenerli Rum Beyi Nicolae Kavrocordato voyvodalığa tâyin oldu. Memlekette okul ve hastahâneler açıldı.Voyvodalar üç yılda bir değişmeye başladı ve vâli adını aldılar.

Bu sıralarda kısa aralıklarla Rus ve Avusturya işgalleri görüldü.Küçük Kaynarca Antlaşmasında Eflak’a âit hükümler bulunmaktaydı. Eflak’ta Rus konsoloslukları açıldı. Prenslik hâline dönüştü ve bu prensler 7 yılda bir değiştirildi. 1828’de Rusya hâmi devlet olarak kabul edildi.

Eflak’ın bağımsızlık isyanlarından biri de 1848 yılında oldu. Süleyman Paşa ve Fuat Paşa isyanı bastırmak için görevlendirildi. 1849’da Baltalimanı ve 1856 Paris Antlaşmalarıyla Rus himâyeliği kaldırılarak Bâbıâlî hâkimiyeti kabul edildi.Aynı zamanda Boğdan da Osmanlı yönetimine girdi. Eflak-Boğdan, diğer adıyla Memleketeyn’de yeni reformlar yapıldı. 1859’da Eflak milletvekilleri Alexander Cuza’yı başkan seçtiler. Cuza Sultan Abdülazîz Han tarafından da Memleketeyn’in prensi olarak âlân edildi. Böylece Romanya’nın doğuşu başladı. 1881’de Hohenzollem-Sigmingsen sülâlesinden Carol başkan seçildi ve “kral” ünvânını aldı. Romanya hem Birinci, hem de İkinci Dünyâ Harbine katılınca, Eflak birçok savaşların, üzerinde cereyan ettiği bir ülke hâline geldi.

EFLÂKÎ (AhmedÂrifî); Anadolu’da yetişen âlimlerin büyüklerinden. Doğum târihi ve yeri bilinmemektedir. Eflâkî gençliğinde iyi bir tahsil gördü. İlim için pekçok seyâhatlar yaptı. Zamânının birçok ilim dalında mütehassıs oldu. Moğol hükümdârlarından Keyhatu’nun 1291 (H.690)de Konya’ya geldiği sırada, Eflâkî de birlikteydi.Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin oğlu ve evliyânın büyüklerinden olan Sultân Veled’i (rahmetullahi aleyh)ziyâret edip, duâsını aldı.Sultân Veled’in oğlu Ulu Ârif Çelebi’nin talebesi oldu. Böylece onun mânevî terbiye ve himâyesine girdi.Ömrünün sonuna kadar sâdık bir talebe olarak hizmetinde bulundu ve hocasına nisbetle “Ârifî” lakabını aldı. Hocası ile birlikte bütün Anadolu’yu gezip ilim ve edep yaydılar. Dünyâ malına hiç kıymet vermezdi. Babası vefât ettiğinde büyük bir servet bıraktığını haber verdikleri zaman, hiç aldırmadı ve mîrâs peşine düşmedi.

Eflâkî, 1316 senesinde hocası Ârif Çelebi ile Birlikte Konya’dan Âzerbaycan’daki Sultâniye şehrine gidip, İlhanlı Devleti hükümdârlarından Olcaytu Hüdâbende’yi ziyâret etti. Bu seyâhatleri esnâsında; Kayseri, Sivas,Bayburt,Ahlat,Tebriz ve Lâdik şehirlerine uğradı. Hocası ile Kütahya’ya gitti.Ârif Çelebi, vefât etmeden önce, kendisine mânevî ilimlerde olgunlaştığına dâir icâzet (diploma) verdi. Baba ve dedelerine dâir yazmaya başladığı Menâkıb-ül-Ârifîn’i tamamlamasını tavsiye etti. Eflâkî de hocasının bu emrini yerine getirerek eserini 1353 senesinde tamamladı.

1360 (H.761) senesi Receb’in son Pazartesi günü Konya’da vefât etti ve Mevlâna Türbesi civârına defnedildi.Mezar taşındaki kitâbede; “Bâkî olan ancak Allahü teâlâdır.Rahmet-i Rahmâna kavuşmuş olan, asrının önde gelenlerinden derin âlim Eflâkî, dâr-ı fenâdan dâr-ı bekâya irtihâl etti.Allahü teâlâ onu sonsuz mağfiretine nâil kılsın.” yazılıdır.

Eflâkî, Bedreddîn-i Tebrîzî’den ders aldı.İlm-i nücûmda (astronomi) meşhur oldu. Bu sebeple Eflâkî mahlasıyla tanındı.

Menâkıb-ül-Ârifîn’de evliyânın büyüklerinden Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî rahmetullahi aleyh ve talebelerinin hayat ve menkıbeleri anlatılmakta olup, bu hususta en eski ve mühim kaynaktır. Eser Anadolu târihinin bilhassa 13 ve 14. yüzyıllardaki toplum durumu ile dînî ve medenî hayâtına yer vermesi bakımından mühim bir kaynaktır. Bu sebeple çeşitli dillere tercümesi yapılmıştır.

EFLÂTUN Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-02-05T01:48:00.001-08:00

EFLÂTUN Kimdir? Hakkında Bilgi

Alm. Plato, Fr. Platon, İng. Plato. Yunanlı filozof (M.Ö.429-347). Asıl adı Platon olup İslâm dünyâsında Eflâtun ismi ile bilinir. Eski Yunan felsefecilerindendir. Sokratın talebesi, Aristonun ise hocasıdır. Tenâsühe, yâni insan öldükten sonra rûhunun başka insana geçtiğine inanırdı. Trinite denilen teslis inancını, yâni üç tanrı fikrini ilk olarak ortaya çıkaran budur. Îsâ aleyhisselâm zamanında yaşadığı Burhân-ı Kâtı’da yazılıdır. Seksen iki yaşında öldü.

Babası Ariston çağının ileri gelenlerindendi. Anası Periktion’un soyunun, Atinalı meşhur kânuncu Solon’un yakını ve arkadaşı Dropites’e uzandığı söylenir. Annesi kocasının ölümünden sonra, öz dayısı veya amcası olan Pyrilampos ile evlendi. Pyrilampos aynı zamanda Perikles’in yakın arkadaşlarından olduğundan, Eflâtun, Yunan kamu hizmeti geleneğinin etkisi altında Perikles demokrasisi ülküsüyle yetişmiş, gençliğinde şiir ve trajediler yazmıştır.

20 yaşlarındayken Sokrates ile tanışarak 8 yıl boyunca ona talebelik yaptı. Bu süre içinde her geçen gün felsefî problemlerle daha fazla haşır neşir oldu ve çocukluğundan beri politikaya karşı duyduğu derin alâka gelişerek gittikçe şiddetlendi. Sokrates’i kendisinin arkadaşı ve zamanının en âdil adamı olarak tanıtır.

Büyük Peleponnes Savaşını müteakip iktidârı ele geçiren diktatör veya demokrat hükümetlerin icraatları Eflâtun’u kendilerinden soğuttu. Hocası Sokrates’in yargılanarak öldürülmesiyle isteklerinin, partilerin oligarşik olsun, demokratik olsun, hiçbirisi tarafından yerine getirilmeyeceğini anlayarak, Sokrates’in kendisine anlattıklarını ve düşüncelerini yazmaya başladı. Bir müddet sonra politikadan büsbütün vazgeçerek, Sokrates’ten öğrendiklerini gençlere öğretmek için bir okul açmaya karar verdi. Akademi adını taşıyan bu okul, birçok Yunanlı gençler, bu arada asilzadeler ve komşu devletlerin veliahtlarının da ilgisini çekti. Öğrencileri arasında Aristo da bulunuyordu.

Eski Yunan filozoflarının en meşhurlarından olan Eflâtun’un ahlâk anlayışı, bütün insanların kendiliğinden iyiliği aradıkları temel fikrine dayanırdı. Ona göre en kusurlu davranışlar istenmeyerek yapılır ve fazîlet (erdem) denilen şey, bilgidir. Bedenden önemli olduğunu söylediği ruhun; bilgelik, adâlet, cesâret ve ılımlılık adı altında dört fazîleti olduğuna inanır. Ayrıca insan, tabiatı icabı sosyal bir varlıktır. Akıl karışıklığı, bir toplumun içine düşebileceği en ciddî hastalıktır ve bu topluma hâkim ortak bir gâyenin olmayışından doğar. Ona göre insanların sosyal mevkilere geçmesi bilgi-beceri ve kâbiliyetine göre olmalıdır.

Aklı insandaki en üstün tabiî unsur olarak anlayan ve kabul eden Eflâtun, bilgiyi de düşünceler yoluyla elde edilen değişmez, görünmez ve âlemşümul (evrensel) şeyler olarak görür. Aklın da bir yönüyle bağlı olduğu duygular ve zanlar, diyalektik olarak târif ettiği bir vetire içinde bilgiye dönüşür.

Eflâtun felsefesine kısaca “Platonizm” adı verilir. Öğretimi eski, orta ve yeni akademi olmak üzere üçe ayırır. Eserlerinde rahat bir dil, yer yer alaycı şüphecilik sergileyen bir üslup ve çok usta dil oyunlarına rastlanır. Dikkat çekici bir incelik ve kendisini fark ettiren bir zekâ, üslûbunun diğer özellikleridir.

Eflâtun’un düşünceleri asırlar boyu, batı filozofyasının temelini teşkil etmiştir. Batı âleminde günümüze gelinceye kadar yetişen birçok filozof az veya çok ölçüde, Eflâtun’un tesiri altında kalmış, bâzıları tam izinde giderken bir kısmı da bir yerden sonra onun yolundan ayrılarak zaman zaman tam muhâlifi olmuşlardır. Bu filozoflar arasında idealistlerden marksistlere kadar birçok isim sayılabilir.

Eski Yunan ve Lâtin eserlerinin tercüme edilerek incelenmeye başlandığı asırlarda (Emevîler ve Abbâsîler zamânında)İslâm âlemi tarafından da tanınan Eflâtun ve fikirleri, Müslümanlardan bâzılarının îmâna ve îtikâda âit bilgilerini bulandırmaya başlayınca, eserleri büyük İslâm âlimleri tarafından didik didik edilircesine incelenmiş ve düştüğü yanlışlıklar ile bozuk anlayış ve izahları hem akıl, hem de nakil yoluyla çok uzun ve teferruâtlı olarak ortaya konmuştur. Îmân edilecek şeylerde vahiy ve nakil esasını bırakarak yalnız başına aklı rehber edinmek isteyenlere ve onların dillerine doladığı Eflâtun ve öteki Yunan filozoflarına verilen cevaplar, kısa zamanda bunların tuttukları yolun inkâr ve küfür bataklıklarında neticelendiğini açık seçik meydana koyunca, İslâm dünyâsının ilim çevrelerinde ve tefekkürden haz duyan kitleler yanında, Eflâtun’un fikirleri îtibârını kaybetmiştir. Böylece eski Yunan filozofları, Müslümanlar için peşlerinden gidilecek rehber değil, Eski Yunan’ın îmân, fikir ve ahlâk zaafiyetini gösteren sıradan müellifler, yazarlar durumunda kalmıştır. Bu neticenin ortaya çıkmasında başta, İmâm-ı Gazâli ve sonraki asırlarda İmâm-ı Rabbânî olmak üzere Ehl-i sünnet îtikâdında olan büyük âlimlerin hayret uyandırıcı gayret, çalışma ve ilmî yüksekliklerinin çok büyük payı olmuştur.

Bu âlimlerin kitaplarında, Eflâtun ve öteki Yunan filozoflarının dinsizliği, bozuk inançları, sapıklıkları uzun uzun anlatılmaktadır. Bu filozoflar, âlemin bir yaratıcısı olduğunu söylemişlerse de, hak dinlerin bildirdiği şekilde Allahü teâlâya inanmamışlardır. Bunlar ve bu yaratıcıya “tabiat kuvvetleri” adını takanlar İslâm âlimlerince şiddetle reddedilerek, yanlışları ispat edilmiş ve bu inançlarının, onları îmânsızlıktan kurtarmadığı delilleriyle yazılmıştır. Çünkü bunlar, peygamberlere ve onların bildirdiklerine değil, kendi akıllarına güvenerek akıl ve hisleriyle anladıkları veya hayallerine gelen şeylere inanmaktadırlar. Böyle inanmak ise hiçbir ilâhî dinde makbul değildir, îmânsızlıktır. İslâm âleminin meşhur ve büyük kitaplarında Eflâtun ve talebelerinin âile, cemiyet, din, devlet ve peygamber hakkında söyledikleri şeylerin delillerinin çürüklüğü ve gülünçlüğü de açık ifâdelerle ortaya konmuştur. Bâzı kıymetli bilgilerin ise eski peygamberlerin kitaplarından ve dinlerinden alınmış olduğuna işâret edilmiştir.

Gene bu âlimlerin kitaplarında, mîlâdî takvimin başlangıcı kabul edilen “Mîlâd”, yâni Îsa aleyhisselâmın doğumu kabul edilen târihin hatâlı olduğu yazılıdır. Îsâ aleyhisselâm gizli dünyâya gelip, az bir zaman kalarak göğe çıkarıldığından ve kendisine yalnızca 12 havârî inanıp, Îsevîler az ve asırlarca gizli yaşadığından, doğum târihi tam ve doğru olarak tesbit edilemediğine dâir ciddî bilgiler ve mühim açıklamalar vardır. Bu bilgilere göre gerçek mîlâd (yâni noel gecesi) bilinenden 384 sene kadar önce vukû bulmuştur. Bu târih ise, Eflâtun’un yaşadığı belirtilen yıllara rastlar. İmâm-ı Rabbânî’nin Mektûbât isimli kitabında, Eflâtun’un Hazret-i İsa zamanında yaşadığı ve bu büyük peygamberin sözlerini işitince; “Biz, temiz, olgun, ilerici insanlarız. Bize doğru yol gösterecek kimseye ihtiyâcımız yoktur.” diyerek inanmadığı ve ölüleri dirilten, körlerin gözünü açan, abraşları iyi eden, o zamanki fennin, tekniğin, tecrübelerin yapamayarak âciz kaldığı şeyleri yapan bir insanı, hiç değilse aklın îcâbı olarak görmek, konuşmak, hâlini araştırmak lüzumunu bile duymayarak peşin peşin reddettiği yazılıdır. Bu durum Eflâtun’un inatçılığı ve kendi aklına tapıcılığı olarak değerlendirilmektedir.İbn-i Asâkir’in, Şâbî’den verdiği habere göre, İsa aleyhisselâm ile Muhammedaleyhisselâm arasında 963 sene fark vardır.

Eflâtun’un günümüze ulaşan eserleri, 34 dialog, 13 mektup ve Sokrates’in savunmasından ibârettir. Bu eserlerin bir kısmı devlet, kânunlar, politikacı, safsatacılar, kutluluk üzerine, güzellik üzerine, yalan üzerine, zekâ üzerine, atlantis, cesurluk, arkadaşlık üzerine, bilim üzerine isimleri altında yayınlanmış ve tanınmıştır.

EGOİZM (Bencillik) Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-04T10:53:00.001-08:00

EGOİZM (Bencillik) Nedir? Hakkında Bilgi

Alm. Egoismus(m), Fr. Egoisme (m), İng. Egoism. Psikoanaliz teorisine göre “ben” veya Lâtince “ego”, zihnin dış dünyâ ile temasta bulunan kısmı. Herşeyi kendine mal eden, yalnız kendi çıkar ve menfaatini gözetip düşünen kimseler için kullanılır. Günümüzde buna, kendini düşünme olarak mânâ verilmektedir.

Genel olarak bencillik kötü bir sıfat olarak düşünülmekteyse de, eski Yunan’dan başlayarak bunu müdâfaa eden bir grup ve felsefik ekol dâimâ mevcud olmuştur.Meselâ, eski Yunan felsefecilerinin bâzıları ve onların yolunda gidenler, herkesin kendimutluluğunu aramasını öngörmüş ve bu sûretle cemiyetin daha fazla refaha kavuşacağını iddiâ etmiştir.

Egoizmi tamâmen saf bir şekilde ancak ilkel kavimler ile çocuklarda görmek mümkündür. Diğer bütün hâllerde bencillik toplumun veya kişinin başka düşünce, duygu ve isteklerinin etkisi altında ve bunlarla perdelenerek ortaya çıkar. Bu sebeple, bencilliğin bir çeşidi biyolojik istek ve arzuları tatmin etmek şekliyle görülürken, başka çeşitleri daha dolaylı yollar ve görüşlerle zuhur eder.Meselâ,toplumda daha iyi bir mevki elde etmek isteğini tatmin etmek için takınılan tavır ve davranışlardan bâzıları bu gruptandır.

Egoizm, her dinde ve inanç sisteminde kötülenmiştir. Bilhassa İslâm dîninde üzerinde çok durulmuş ve insanlar egoist olmamaları için îkâz edilmişlerdir.İslâm dîninde insan, insanın yapısı, ihtiyaçlarının temini, arzu ve isteklerin tatmini, beşerî münâsebetlerin ve cemiyet hayâtının organizasyonuna âit bildirilenler, dînin temel hükümlerinden olan emirler ve yasaklar, egoizme fırsat vermeyecek bir mükemmellik gösterir. Bu bildirilenler ve hükümler, medenî bir hayat yaşamak için birbirlerine muhtaç olarak ve çeşitli ihtiyaçlar içinde yaratılmış olan insanı kendi hakkına râzı ve diğer insanların haklarına saygılı olmaya sevk eder. Böylece her hususta âdil olmak ve adâletten ayrılmamak düstûruna sâhib olan bir insan ve cemiyette egoizm kendiliğinden yok edilmiş olur. Bundan başka ve daha fazla olarak her insanın hak sâhipleri ve muhtaçlara haklarından biraz daha fazlasını vermesi tavsiye ve telkin edilir. Böyle yaparlarsa kendilerine ihsân sâhibi ve yaptıklarına da ihsân adı verilerek Allahü teâlâ tarafından beğenildikleri bildirilir. Bütün bunlardan daha ileri olarak kendi ihtiyâcı olan şeyi muhtaç olan din kardeşine vermeye de “îsâr” denilir. Îsâr sâhipleri yüksek bir ahlâk ve faziletin timsâli olarak gösterilir.

İslâm dîninin temel kitaplarında ve ahlâk kitaplarında yer alan egoizmi yasaklayan hadîs-i şerîflerden bâzıları şunlardır:

Din kardeşini sıkıntıdan kurtarana hac ve umre sevâbı verilir

Kendi için istediğini din kardeşi için de istemeyen kimsenin îmânı kâmil olmaz.

Müslümanlara yardım etmeyen, onların iyilikleri ve rahatları için çalışmayan, onlardan değildir...

Senden uzaklaşana yaklaş!Senden esirgeyene ihsân et! Sana zulmedenleri affet!

Evinizde pişen yemekten, komşunuzun hakkını veriniz!

Sıkıntıya düşen komşusuna yardım eden, sıkıntısını gideren kimseye,Allahü teâlâ kıyâmet günü kıymetli elbise giydirecektir.

İnsanların en iyisi insanlara hizmet edendir.

EGZOZ SİSTEMİ Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-04T10:52:00.001-08:00

EGZOZ SİSTEMİ Nedir? Hakkında Bilgi

Alm. Auspuffsysteme (f), Fr. Echappement (m), Ejéction (f), İng. Exhaust. İçten yanmalı motorlarda yanma sonucu meydana gelen gazın dışarı atıldığı sistem.

Yakıt ve hava karışımı, motorda yandıktan sonra genleşir ve pistonları çalıştırarak bundan, faydalı güç elde edilir. Meydana gelmiş olan sıcak gazlar egzoz sisteminin borularıyla dışarı atılır. Bu gazların sıcaklığı 1600°C, basınç ise 7 bar (Atm) civârındadır.

Motorda faydalı güç elde edildikten sonra meydan gelen zehirli ve sıcak olan gazları, aracı kullananlara ve dışarda bulunan insanlara en az zararlı bir şekilde dışarı atmak lazımdır.

Egzoz sistemi motora bağlı olan ve birçok borudan teşekkül eden bir manifoldla başlar, daha sonra manifolda bağlı bir çelik boruyla susturucuya iletilir, son olarak da susturucunun diğer ucundan çıkan kısa bir boru vardır.Araçlarda meydana gelen gürültüyü asgariye indirmek için manifoldun yakınına bir de genleşme odası tâbir edilen ön susturucu daha konulur.

Bütün bu sistemlerde gürültünün dışarıya sızmaması için gerek manifoldun motora, gerekse çelik boruya bağlandığı yerlere sızdırmazlık contaları konur. Bu sistemlerde susturucu yere çok daha yakın olduğu için en fazla aşınan ve arızalanan bir kısımdır. Bunu asgariye indirmek için çeşitli malzemeler üzerinde araştırma yapılmış, bunlardan paslanmaz çelik ve alüminyumlu kaplama elemanlarının pahalı olmasına rağmen en uygun oldukları anlaşılmıştır. Egzoz gazları hava ile soğutulan motorlarda aracın ısıtılmasında kullanılır.

Egzoz manifoldu dökme demirden yapılmış bir bloktur. Manifold borularının boyu ve biçimi motorun geri basıncını belirleyerek, çalışmasını ve sarfetmiş olduğu yakıt miktarını etkiler. Bu sebepten motorların manifoldlarının çok iyi ayarlı olduğu görülür.

Gazın genleşmesinden meydana gelen genleşme, önce genleşme odasında (bâzı motorlarda yoktur)sonra da susturucunun içinde bulunan delikli borularda gerçekleşir. Susturucuda meydana gelen düşük frekanslı ses dalgaları, gazın genleştiği bölümdeki ses dalgalarını bastıran faz dışı titreşimlerle zayıflar. Susturucularda görünüşte daha iyi bir soğurmanın (absorbsiyonun) yapılması maksadıyla delikli boruların çevresinde cam yünü gibi maddeler sarılır.

EĞİTİM Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-04T10:51:00.001-08:00

EĞİTİM Nedir? Hakkında Bilgi

Alm. Ausbildung, Erziehung (f), Fr. Education, enseignnement (m), İng. Training, Education. Genel mânâda bir insanın kâbiliyet ve davranışlarını geliştirmek, toplumun iyi değerlerini benimsetmek için yapılan işler, uygulanan yollar. Millî olarak; bir milletin genç nesillerini, o milletin maddî ve mânevî değerlerinin gösterdiği hedefler içinde “ideal insan tipi”ne uygun düşecek vasıfta fertler olarak yönlendirme ve yetiştirme. Meslekî olarak; bir insana bir mesleğin icap ettirdiği hususiyetleri kazandırmak. Askerî olarak; asker olanların harb etme sanâtıyla ilgili hususları öğrenmesi ve uygulama kâbiliyetini kazanması.

Eğitimin konusu insandır. Eğitimden maksat, bir insana yalnızca birçok bilgi ezberletmek ve bir takım olayları öğretmek değildir. Eğitim görmüş insan; bu bilgiler kadar, bu bilgilerden süzülen esasları (ilke veya prensipleri) hazmetmiş, gerektiğinde hayatının her safhasında uygulayabilen insan olarak târif edilir. Hayvanların doğuştan getirdikleri refleks ve içgüdü özellikleri, yaşları ilerledikçe olduğu gibi kalır.İnsanlardaki doğuştan gelen özellikler ise eğitim ve öğretim ile gittikçe iyi bir şekilde gelişen ve olgunlaşan bir şekle sokulabilir.

İnsanlardaki davranış değişikliği hayatı boyunca sürer.İnsan eğitimsiz yaşayamaz. Emme, solunum, tutma gibi birkaç tepkisinin dışında insan hemen her davranışı öğrenmek zorundadır.İnsan, davranışlarının çoğunu başkalarının etkisiyle öğrendiğinde başkalarınca eğitiliyor demektir. Davranışların öğrenilmesi ömür boyu sürer. Böylece insan, hayâtı boyunca kendini eğitimin bitmek bilmeyen süresi içinde bulur.

Eğitim görmüş bir insanla, görmemiş bir insan arasında çeşitli farklar vardır. Bunlar arasında eğitim görmüş olanın bilgisinin çokluğu ve sistemli oluşu, güç ve karmaşık işleri başarabilmesi sâde ve kolay işlerde mahâretinin artması, daha yüksek ülkülere sâhip olması, hislerine hakim olabilmesi, daha iyi, doğru ve güzel maksadlar gütmesi sayılabilir. Nazarî olan bu değerlendirmenin gerçekleşme nisbeti ve şansı memleketlere, eğitim sistemlerine, inançlara ve başka faktörlere göre büyük farklılıklar gösterir.

Eğitimle kazanılan bâzı esaslar ve davranışlar deneme veya kendi kendini eğitme yoluyla elde edilebilirse de, daha önce yaşamış olanların çeşitli yollarla öğrenip biriktirmiş oldukları bilgileri ve tecrübeleri bir eğitici ve öğreticiden öğrenmek en doğru ve verimli bir usûldür.İnsanın kendi âilesinden ve içinde yaşadığı toplumdan aldığı davranışlar, alışkanlıklar, değer hükümleri, gelenek ve göreneklerin öğrenilme tarzına “yaygın eğitim” denir. Burada belli bir kişinin ve müessesenin insan üzerinde sistemli bir etkisi veya rehberliği yoktur. Bütün iptidâî toplumlarda ve okuldan mahrum olan yerlerde insanlar böyle yetişir.Okullar ve çeşitli kurumlarla verilen eğitime de “örgün eğitim” adı veriliyor. Bu çeşit eğitime eskiden “müteazzî eğitim” denirdi. Bu eğitim şekli eski çağlarda çocukların topluma ve toplumun içinde bulunduğu şartlara uyabilmesi için ayrıca bir eğitim görmelerine ihtiyaç duyulan toplumlarda başlamış, asırlar boyunca çeşitli merhalelerden geçerek zamanımızdaki şekil ve seviyeye ulaşmıştır. Eğitim bir bakıma medeniyetin bir sonucu olup onunla paralellik gösterir.

Târih boyunca her toplumda eğitimin dayandığı temel inançlar, eğitimden beklenen esas amaçla farklılık göstermiştir.Aşiret hâlinde yaşayan topluluklar, aşiretin ihtiyaçları vâsıtasıyla gençlere aşiretin örf, âdet, inançlarını öğretirler ve bu topluluğun erkeklerinin günlük hayat ve harpte kâbiliyetlerini ispat etmelerini temine çalışırlardı.

Eğitim târihi Âdem aleyhisselâma kadar uzanır.İslâm dîninin mukaddes kitabı Kur’ân-ı kerîmin birçok âyetinde hazret-i Âdem ve diğer peygamberlere (aleyhimüsselâm)Allahü teâlâ tarafından doğrudan doğruya veya melekler vasıtasıyla maddî, mânevî, meslekî ilimlerin öğretildiği ve dünyâda bunlara uygun davranışlarda bulunarak yaşamaları istenmiştir:

Allahü teâlâ Âdem’e (aleyhisselâm) bütün isimleri öğretti...(Bakara sûresi: 31)

İnsana bilmediği şeyleri öğretti... (Alak sûresi: 5)

Bir de Dâvûd’a, sizi harbin şiddetinden korumak için zırh-elbise sanatını öğrettik... (Enbiya sûresi:80)

Ayrıca târihî vesikalardan öğrenilebildiği kadarıyla Asya’nın ve Mısır’ın ilk kurulan okulları tapınaklara bağlı olarak faaliyet gösteriyorlardı.Muhtemelen bu okullarda o toplumun inancı, yazı, pratik aritmetik ve edebiyat öğretirlerdi.Sanat, bir ustaya çıraklık yapılarak ustadan ve askerî bilgiler bu sahada ihtisas sâhibi kişilerden öğrenilirdi.

Eski Yunan şehirlerinden İsparta’da erkek çocuklar yedi yaşından sonra genel kışlalara alınır, özel bir statü içinde koşma, atlama, disk ve mızrak atma, güreş ve ferdi döğüş eğitimleri yaptırılarak birer savaşçı olarak yetiştirilirken,Atina’da bilhassa paralı özel okullar; mârifetiyle dans etmek, müzik âleti çalabilmek, şarkı söylemek, edebiyat, hesap, târih ve din konularında eğitilirlerdi. Roma’da ise, hitâbet, hukuk, edebiyat ve târih konuları eğitimde ağırlık kazanmıştı. M.S. 3. asırda Hıristiyanlık Roma’nın resmî dîni olunca bütün okullar bozulmuş olan bu dînin emirlerine göre ayarlanmış, manastır ve büyük kiliselerde açılan okullarda gramer, hitâbet, mantık, aritmetik, geometri, astronomi ve musikî dallarında eğitim verilmeye çalışılmış, bu arada eski Yunan kültürüne âit hemen herşey unutulup gitmiştir.Ancak İncil’in papazlar eliyle bozulmuş olması ve kilisenin tutturduğu bağnaz yolda inat ve ısrarı bu okulları bir önceki asra göre geriye götürmüş, Hıristiyanlık âlemini hem inanç, hem de fen bilgileri sahasında cehâlet karanlıklarının içine itmiştir. Haçlı seferleri ve Endülüs’te kurulan İslâm üniversiteleri zamanla Hıristiyanların içinde bulunduğu ilmî cehâlet ve karanlığı fark etmelerine sebep olmuştur. Böylece Hıristiyan dünyâsında her sahada Müslümanlardan ve İslâm bilginlerinin kitaplarından öğrendikleri bilgiler ile gittikçe kiliseden kopan ve kendi müesseselerini kuran bir ilmî hayat başlamış, uzun ve zaman zaman kanlı mücadelelerden sonra kilisenin tazyik ve tasarrufu eğitim müesseselerinin üzerinden uzaklaştırılarak bu günkü durumlara gelinmiştir.

İslâm dîninde eğitimin dayandığı temel, İslâmiyetin haber verdiği îmân, îtikat ve amel bilgilerinin öğrenilmesi olmakla birlikte, eğitimden beklenen nihâî maksat da insanların yalnız Allahü teâlâya “kulluk” yapmalarının sağlanmasıdır. Bu eğitim anlayışının içinde din bilgileri, fen bilgileri ile diğer meslekî ve sanat bilgileri müştereken vardır. Bunlar, birbirinden ayrı ve başlıbaşına değil, bir bütün hâlinde mütâlaa edilmiştir. Bu bilgiler birbirini tekzip etmeyen, birbiriyle uyum (tenâsüp) sağlayan bir berâberlik ve bütünlüğün kurulmasına yol açmıştır.Çünkü bu eğitimde hedef, insanın maddî ve mânevî bütün varlığıyla terbiye edilerek olgunlaştırılmasıdır. Bu ise insanın ruh ve cesedine âit bilgilerin birbiriyle en uygun şekilde imtizaç ettirildiği (birleştirildiği) bir anlayış ve programla mümkümdür.

İlk Müslümanlar din ve dünyâ işlerinde her türlü eğitimlerini bizzatPeygamberimizin (sallallahü aleyhi ve sellem) sohbetlerinden aldılar. Îmân, îtikat, amel ve üstün bir ahlâk anlayışına âit bilgilerle, cemiyet hayatının îcâbı olan sosyal münasebetler, hal ve hareketlerde O’nun emri, sözü, tavsiyesi ve telkinlerine mutlak bir riâyet göstererek O yüce insanın yüksekliklerinden pay almışlardır.Zirâat, îmâr, muhâsebe gibi işlerde de gene O’nun emri gereği akla, tecrübeye, fenne itibar ederek araştırıcı, inceleyici, tecrübe edici ve elde ettikleri neticeleri günlük hayatlarına ustalıkla tatbik edici olmuşlardır. Bu, dış görünüşü îtibâriyle yaygın eğitime benzeyen, fakat muhtevası ve iç disiplini ile kısa zamanda büyük kitlelerin eğitilerek üstün vasıflar kazandırıldığı mükemmel bir yapıya sâhip olan bir eğitimdir.Çünkü her bakımdan kusursuz bir rehbere,Peygamber efendimize tam tâbi olarak O’nun sohbetlerinde dinleyerek, görerek, sorarak ve tatbik ederek öğrendiklerini kendi aralarındaki her buluşma ve sohbetlerinde de devamlı tekrar etmeleri, her an eğitimle meşgul olmalarına yol açmıştır. Bunun sonucunda ise çeşitli kemâller sâhibi bir cemiyet teşekkül etmiştir. Peygamberimizin (sallallahü aleyhi ve sellem); “Benden işittiklerinizi ve gördüklerinizi din kardeşlerinize anlatınız, tebliğ ediniz.” ve “Bir Müslüman ya muallim (öğreten), ya talebe (öğrenen), ya bunları işiten, yahut da bunlara imrenen (özenen, seven) olabilir. Müslümanlar için beşinci bir hal yoktur.” ve “Beşikten mezara kadar ilim öğreniniz.” ve “Kıyamet günü âlimlerin mürekkebi şehitlerin kanlarından ağır gelir.” meallerindeki emir ve tavsiyeleri kendi zamanında ve sonraki asırlarda yaşayıp O’nun gittiği yolda giden İslâm cemiyetlerini hayatları boyunca eğitim içine itmiştir.

Her sahada yükselmek için hocadan öğrenme, öğrendiğini tatbik etme, bilmediğini bilenlerden sorma ve bu işte hiç utanmama, esâsına her asırdaki Müslümanlar mutlak riâyet etmişlerdir. Eshâb-ı kirâm ve Tâbiîn devirlerinden sonra yavaş yavaş ve kademeli olarak örgün eğitime geçilmiştir. Önce çeşitli ilimlerin mütehassıslarının kendi evlerinde, bulundukları ibadet yerlerinde ve bu işe ayırdıkları binâlarda başlayan bu faaliyet daha sonra uygun tedrisât programlarıyla sürdürüldü.İslâm devlet adamlarının gayretiyle çeşitli seviyelerde okullar açılarak bunlar ülkelerin en küçük yerleşim merkezlerine kadar yaygınlaştırıldı. Bu müesseseler kendilerine mahsus nizamlarla idâre edilerek cehâlet tehlikesi yok edildiği gibi zararlı bozuk faaliyetlere de mâni olundu. Genel adıyle “medrese” olarak anılan bu müesseseler hitap ettikleri öğrencilerin yaşlarına göre derecelendiği gibi ilmî seviye bakımından da derece ve kollara ayrıldı. Bu müesseselerin, mütehassıs hocaları ile talebelerinin her türlü ihtiyacı devlet ve vakıflar tarafından karşılandı.

Eski Türk toplumlarında eğitim, kurumlaşmış, bir sisteme dayanmış değildi. Eğitimde başlıca esas, ana ve babaların, büyüklerin çocuklara gelenek ve görenekleri öğretmeleri biçiminde meydana gelmekteydi. Bu eğitimin başlıca gâyesi iyi bir savaşçı, itaatli ve cesur bir insan yetiştirmekti. Bunun yanısıra zanâat, ustalar tarafından çıraklara öğretilmekteydi. Bu bakımdan çıraklık sistemini eski bir eğitim müessesesi olarak kabul etmek gerekir.

İslâmiyetin kabûlünden sonra Türk toplumlarında İslâm eğitim müesseseleri etkisini göstermeye başladı. Bu alanda medreseler önemli kuruluşlardı.Öte yandan tekkeler, zâviyeler, loncalar ve ahî birlikleri de kendilerine has eğitimleriyle faaliyetlerini sürdürerek, bu alanda etkili olmuşlardır.

Medreseler: İslâm dîni esaslarına riâyet ederek eğitim yapan öğretim müesseseleridir. Fas’ın Fez şehrinde açılmış olan medrese (üniversite)bunların ilkidir. Bu okullar zamanla gelişerek Selçuklular ve Osmanlılar zamânında en verimli dönemlerini yaşamışlardır.Önceleri câmi ve mescitlerin yanlarında, bunlara bağlı eğitim kuruluşları olarak görev yapan medreseler, zamanla bunlara bağlı olmaktan çıkmış, faâliyetlerini ayrı binâlarda sürdürmeye başlamışlardır.

İlk Osmanlı medresesi, 1331 yılında kurulan İznik Medresesi olmuştur.Medreselerde din ve zamanın müsbet ilimleri müşterek öğretilirdi. Buralarda öğrencilere felsefe, riyâziye (matematik), hikmet (fen bilgileri)mantık, astronomi, geometri ve târih dersleri verilerek eğitimde yalnız dînî dersler değil, diğer konular da öğretilirdi.

Medreseler çok zaman zengin kişiler ve devlet tarafından kurulmaktaydı ve bunların kurduğu vakıflardan gelir sağlıyordu.

Üç türlü medrese vardı:

1. İlköğretime denk olan İbtidâ-i Hâriç ve Hareket-i Hariç.

2. Orta öğretime denk olan İbtidâ-i Dâhil ve Hareket-i Dâhil.

3. Lise dengi durumdaki Mûsıla-ı Sahn.

Bunlarda okutulan dersler ise hendese (geometri), hesap (aritmetik) ve hikmet derslerinden meydana gelen ve bölüm diye adlandırılan cüz’iyât; ulûm-ı âliye diye adlandırılan ikinci grubu teşkil eden kelâm, belâgat, mantık, sarf ve nahiv dersleri; üçüncü bölümü meydana getiren tefsir, hadis ve fıkıhtı. (Bkz. Medrese)

Sıbyan Mektepleri: İlk öğretim kurumları niteliğini taşıyan bu mekteplerden her mahallede bir tâne bulunduğu için adlarına Mahalle Mektebi de denmekteydi. Buralarda başlangıçta Kur’ân-ı kerîm okutulup bâzı sûreler öğretilmiş, ezberletilmiş ve sonraları yeni dersler de eklenmiştir.

Sınıf geçme esası ve belli bir öğrenim süresi bulunmayan bu okullarda öğrenime başlama yaşı 5-7 idi.

Enderun Mektebi: Saray hizmetlilerini ve devlet yönetiminde görev alacak olanları yetiştirmek üzere Birinci Murad tarafından kurulan bu öğretim kurumlarında öğrenciler, başlangıçta esir alınan Hıristiyan devşirmeler arasından seçilmişti. Sonraları saray ileri gelenlerinin ve İstanbulluların çocukları da bu okullara alınmaya başlandı.

Öğrenim süresi 14 yıl olan bu okullarda fen, kültür dersleri, İslâm bilgileri öğretilirdi. Sonradan okul sayısı artınca Enderun Mektepleri eski önemini kaybederek 1908 yılında kapatıldı. (Bkz. Enderun)

Şehzadegân Mektebi: Sarayda şehzâdeler için kurulan bu okullar, SıbyanMekteplerine eşit öğretim kurumlarıydı.

Mühendishâne-i Bahri-i Hümâyun: 1770 yılında Osmanlı donanmasının Çeşme’de Rus donanması tarafından yakılması üzerine kurulması kararlaştırılan ve 1773 yılında çalışmalarına başlayan bu okulun gâyesi yeni donanmaya gerekli deniz subayı ve mühendisi yetiştirmekti. Bu eğitim kurumu ilk önce Fransız öğretmenlerle eğitime başladı.

Dört sınıflı olarak düzenlenen bu okullarda bir süre sonra İngilizce mecbûrî dil sayıldı ve Fransızca ikinci dil kabul edildi.Ayrıca birer İdâdî ve Rüşdiye sınıfı açılarak, kısa bir süre sonra ticâret filosu için bir Kaptan Okulu eklendi.

Meşrûtiyet döneminde okula İngiliz Bahriye Okulu örnek alınarak yeni bir düzen verildi. Eğitim bir yıllık güverte stajı süresi de dâhil olmak üzere 8 yıla çıkarıldı. Okul bugün Deniz Harp Okulu olarak görevini sürdürmektedir.

Mühendishâne-i Berr-i Hümâyun: Kara Kuvvetlerine topçu, istihkâm ve kara subayı ile askerî mühendis yetiştirmek amacıyla 1796 yılında kurulan bu okul dört sınıflı olarak eğitim yapmaktaydı.Okulun öğretmen kadrosu 1848 yılından sonra İngiltere ve Almanya’dan getirilen öğretmenlerle güçlendirildiği gibi yeni İdâdî sınıflarının eklenmesiyle de genişletildi.

Daha sonraları topçu sınıfı subayları yetiştirme maksadıyla görevini sürdüren okulun öğretim kadrosu da genişlemiş, kurum İstanbul Teknik Üniversitesine temel olmuştur.

Mekteb-i Ulûm-i Harbiye: 1826 yılında kurulmuş olan bu öğretim kurumu yeni ordunun piyade ve süvari subaylarını yetiştirmek üzere iki okula dönüşmüş, 8 yıllık birinci öğrenim bölümünü başarıyla tamamlayanların ikinci okula alınmalarına başlanmıştır.

Okulun öğretim kadrosu Avrupa’da yetişmiş Türklerden meydana gelmiştir.

Rüşdiye: 1838 yılında kurulmuş olan bu kurumlar Ortaokul dengi olup yabancı dile önem verilen Yüksek Askeri Okulların öğrenci ihtiyâcını karşılamak amacını gütmektedir. Bunların ilki Mekteb-i Maârif-i Adliye idi. Bu okulun ilgi görmemesi üzerine Mekteb-i Ulûm-ı Edebiye adlı ikinci bir Rüşdiye kuruldu.

1859 yılında da kızların devam ettiği ilk Rüşdiye kurulmuştur.

İdâdî: Harp Okulu ve Askerî Tıbbiyeye girmek isteyenlerin bilgi bakımından eksikliklerini tamamlamalarını sağlamak amacıyla 1869 yılında kurulmuştur.Rüşdiye dengi olan bu okullara 11-14 yaşlarında öğrenciler alınmakta ve öğrenimi 4 yıl sürmekteydi.

Sultânî: Rüşdiyelerin yüksek okullara öğrenci hazırlama işinde yeterli olamayacaklarının anlaşılması üzerine, orta öğrenimin üst basamağını meydana getiren bu okullar il merkezlerinde kurularak zamanla geliştirildi.

1868 yılında yabancı dille öğretimi sağlamak ve aynı zamanda yabancıların devam edebilecekleri bir okul ihtiyacını karşılamak için Fransa’dan getirilen öğretmenlerin görev aldıkları yeni bir Sultânî İstanbul’da açılmıştı. Galatasaray Sultânîsi adını alan bu okula, paralı olarak 18-20 yaşları arasındaki öğrenciler alınıyor, ders olarak da tabiî ilimler, matematik, târih ve coğrafya okutuluyordu.

Dârülfünun: Müslüman olanlarla olmayanların bir arada öğrenim yapabilecekleri, dîni öğrenim bulunmayan ve günün şartlarına uygun bir eğitim kurumu meydana getirmesi düşüncesiyle kurulan bu okul 1863 yılında açıldı. Başlangıçta belli bir program ve öğretim kadrosu bulunmayan Dârülfünun’da dersler konferanslar biçiminde yürütüldü, kısa bir süre sonra ise binasının yanması yüzünden faaliyetine son verildi.

Dârülfünun’un ikinci açılışında üç değişik ders grubuyla öğrenim yapılmaktaydı. Bunların birincisi Hikmet ve Edebiyat; ikincisi Hukuk; üçüncüsü ise Ulûm-ı Tabiiye idi.Öğrenim süresi 3 yıl olan Dârülfünun, Galatasaray Sultânîsinde yeni bir deneme geçirdikten sonra İkinci Abdülhamîd Han tarafından yeniden açıldı ve öğrenim süresi 3-4 yıl arasında değişen bir sisteme geçildi. Bu dönemde okulda Türkçe, Arapça, Farsçadan başka Fransızca, İngilizce, Almanca ve Rusça da öğretilmekteydi.

Meşrûtiyetin îlânından sonra Tıp ve Hukuk Fakültelerini de bünyesine alan Dârülfünun Fâtih devrinden beri gelen bugünkü İstanbul Üniversitesinin temelini meydana getirmiştir.

Mekteb-i Mülkiye: Tanzimâtın îlânından sonra yeni bir düzene girmiş olan ülkenin idârî kademelerinde görev alacak kimselerin yetiştirilmesi için 1859’da kuruldu.Önceleri öğretim süresi 2 yıl olan okul, öğrencilerini imtihanla almakta, kaymakam ve müdür yetiştirmekteydi.

Bir süre sonra okulun süresi 4 yıla çıkarıldı ve Coğrafya, Hesap, Ekonomi ve Politika derslerine ek olarak Devletler Hukuku, Muhasebe ve Fransızca da öğretilmeye başlandı.

Okul Birinci Meşrûtiyet sırasında yeniden düzenlenmiş, İkinci Meşrûtiyetin îlânından sonra yeni bir biçim almıştı. Siyâsî Târih dersleri verilen okulda İngilizce, Almanca ve Fransızca derslerinden birisi mecbûrî tutulmuştu. Dört yıllık öğretim süresinin son yılı İdârî, Mâlî ve Siyâsî olmak üzere üç şubeye ayrılan Mekteb-i Mülkiye, bugünkü Siyasal Bilgiler Fakültesinin temeli oldu.

Mekteb-i Tıbbiye: Silahlı kuvvetler için gerekli askerî doktorların yetiştirilmesini sağlayan ve öteki askerî okullar gibi, sivil alanlarda benzerleri olan Mekteb-i Tıbbiye, Mülkiyeden çok önce 1826 yılında kuruldu.

Önceleri Tıbhane-i Âmire adı altında faaliyete geçen okul, 1836’da Mekteb-i Tıbbiye adını almışdı. 1838 yılında Galatasaray’a nakledilerek öğretimine devâm etti. Zamanla okulun eğitim sistemine batı ülkelerindekine benzer bir biçim verilmeye çalışıldı.

Mekteb-i Tıbbiye-i Mülkiye: 1867 yılında, sivil doktor ihtiyacını karşılamak için Askeri Tıbbiye ile birlikte öğretime başlayan bu okul daha sonra ayrılmış; Eczacılık ve Dişçilik Okulunun eklenmesiyle genişletilmiştir. Öğretim süresi başlangıçta 5 yıl olan okul, bir süre sonra 6 yıla çıkarılmış, buna hazırlayıcı nitelikteki İdâdî’nin eklenmesiyle genişletilmiştir. Okul bugünkü Tıp Fakültesinin temelini meydana getirmiştir.

Mekteb-i Hukuk: Okulun öğretime başlama târihi 1880’dir. Başlangıçta 3 yıl olan Okulun süresi sonradan 4 yıla çıkarılmış; Edebiyat, Târih, Fransızca dersleri kaldırılarak yalnız hukukla ilgili konuların öğretiminin sağlanmasına çalışılmıştır.

Mülkiye Baytar Mektebi: Orduya âit hayvanların tedâvisiyle görevlendirilecek baytarların yetiştirilmesi için 1839 yılında Harbiye Mektebi içinde bir Baytar Sınıfı açılmasına ve bunun sonra Askerî BaytarMektebi adı altında teşkilâtlanmasına karşılık, ülke hayvancılığını ve hayvansal ürünleri koruyacak sivil baytarların yetiştirilmesi için 1889’da bu okul açılmıştır.Önce Mülkiye Tıbbiyesinde öğretime başladı. İki yıl sonra Halkalı Zirâat Enstitüsüne bağlanarak 1948-1949 yıllarında Ankara Üniversitesi bünyesine girmesi üzerine Veteriner Fakültesi olarak faaliyetini sürdürdü.

Buraya kadar sözü edilen resmî okullardan başka okullar da kurulmuş, bu arada bazı Özel Okullar öğretim görevleri üstlenmişlerdir. Darüşşafaka ve Robert Kolej bunlar arasında yer alan iki önemli kuruluş olarak dikkati çekmektedir.

Darüşşafaka: Fakir, öksüz ve yetimler için 1872 yılında kuruldu. Okul ilk yatılı ve parasız lisedir. Darüşşafaka Cemiyeti tarafından yönetilen okulda 1953’ten sonra İngilizce dil derslerine ağırlık verildiği gibi bir süre sonra da kız öğrenci alınmaya başlandı.

İdâre: Fâtih Sultan MehmedKânunnamesi’nin “Şeyhülislâm ulemânın reisidir.” diyen özel hükmüne dayanılarak, eğitim işlerinde en yetkili makam olan şeyhülislâmlığı eğitim idâresinin başı saymak gerekmektedir. Vakfa bağlı külliyelerle medreselerin ve buralardaki müderrislerin işleriyle de uğraşanşeyhülislâm, tabiî olarak bu eğitim topluluklarının da başı durumundaydı. Ancak ülkenin çeşitli yerlerinde kurulmuş medrese ve müderrisliklerle ilgili işleri bölgenin müftüleri yürütürlerdi.İkinci Mahmud’un çeşitli idâreye tâbi vakıfları bir makama bağlamak amacıyla 1826 yılında Evkâf-ı Hümâyun Nezâretini kurmasından sonra vakıf mektepleri bu nezârete bağlandı ve böylece devlet teşkilâtı içine alındı.

Bu arada İkinci Mahmud’un ilk öğretimi yalnız İstanbul için mecbûrî tutan fermânı çıkmışsa da uygulanamadı. 1856 Islahat Fermânı’nda eğitime verilen önem anlatılmış, bununla ilgili olarak 1857 yılında Maarif-i Umumiye Nezâreti kurulmuştur.

Cumhuriyet Dönemi: 1920’de kurulan Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümetinin on bir bakanlığından biri de Maarif Vekâletiydi. Eğitim işleri bu vekâlet tarafından yürütülecekti. 1924 yılında Tevhîd-i Tedrisât Kânunu’nun çıkarılması ile medrese ve bâzı okullar ile Sıhhiye ve Millî Müdâfaa Vekâletine bağlı okullar Maârif Vekâletine bağlandı.

EKŞİYONCA (Ocalis Acetoselaa) Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-02T12:03:00.001-08:00

EKŞİYONCA (Ocalis Acetoselaa) Nedir? Hakkında Bilgi

Alm. Sauerklee (m), Fr. Oxalide blanche (f), İng. Woodsorrel. Familyası: Kuzukulağıgiller (Oxalidaceae). Türkiye’de yetiştiği yerler: Anadolu.

Nisan-haziran ayları arasında pembe veya beyaz renkli çiçekler açan 5-15 cm boyunda, çok senelik otsu bir bitki. Rutubetli çayır ve ormanlıklarda, kaya ve ağaç altlarında bulunur. Gövdeleri ince ve sürünücüdür. Yaprakları uzun saplı, üç yaprakçıklıdır. Çiçekler de uzun sapların ucunda tek tek bulunur.

Kullanıldığı yerler: Bitkinin kullanılan kısımları toprak üstü kısımlarıdır. Terkibinde müsilaj ve potasyum bioksalat bulunur. Ferahlatıcı ve idrar söktürücü tesiri vardır.

EKZOTOKSİN Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-02T12:02:00.001-08:00

EKZOTOKSİN Nedir? Hakkında Bilgi

Alm. İxotoxin (n), Fr. Exostoxine (f), İng. Exotoxin. Bâzı mikroorganizmaların, vücut içinde veya vücut dışında salgıladıkları zehirli maddeler. Bu zehirlerin, kuvvetli öldürücü niteliği vardır. Meselâ, Clostridium botulinum isimli mikrop, özellikle konserveler içinde üreyerek zehrini salgılar. Bu zehir, insan veya hayvanlar tarafından alınırsa, barsaktan emilerek zehirlenmeye yolaçar. Clostridium tetani isimli mikrop, deride açılan derin ve kirli yaralarda çoğalarak zehrini salgılar ve bu zehir kana geçerek tetanoz hastalığına sebeb olur. Corynebacteriu diphtheriae isimli mikrop özellikle boğazda bâdemcikler ve civârında çoğalarak zehirini salgılar ve bu zehir kana geçerek difteri (Kuşpalazı) hastalığına sebeb olur.

Mikroorganizmaların genellikle birden fazla ekzotoksinleri vardır. Meselâ, Clostridium tetaninin birisi tetanoza yolaçan tetanospazmin, diğeri de kırmızı kan hücrelerini eriten hemolizin isimli iki ayrı zehiri vardır. Bâzı stafilokoklar, enterotoksin isminde zehir salgılar ki bu zehir, proteinase (protein eritici enzim) yapısında olup, sıcağa dayanıklıdır. Pişen yemekte yok olmaz.

Ekzotoksinler özel bir yapıya sâhip olup, vücutta kendilerine karşı zamanla antitoksin ismi verilen savunma maddelerinin meydana gelmesine de sebebiyet verirler. Böylece vücud bu zehirin etkisini gidermeye çalışır.

Bir takım özel işlemlerden sonra, ekzotoksinlerin zehir özelliği ortadan kaldırılıp, antitoksin husulüne yol açma özelliğini devam ettiren maddeler elde edilir ki, bunlara toksoid ismi verilir. Bu toksoitler aşılama işinde kullanılır. Meselâ difteri ve tetanoz aşısı, bu şekilde elde edilen bir toksoittir.

ELÇİ Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-02T11:54:00.001-08:00

ELÇİ Nedir? Hakkında Bilgi

Alm. Botschafter (m), Fr. Ambassadeur (m), İng. Ambassador. Bir devleti, devamlı veya geçici olarak, gönderilen yerde temsil etmekle görevli şahıs. Devlet başkanının temsilcisi olup, gönderildiği memlekette devletinin ve vatandaşlarının hak ve menfaatlerini korur. Buradaki siyâsî, askerî, kültürel ve teknik gelişmeleri tâkib eder. Dışişleri bakanlığına bağlı olan elçiler, bakanlığın emirlerine göre, antlaşma ve sözleşmeleri imzâlar.

Elçilerin târihi çok eskidir. Diplomasinin kurallara bağlanmadığı eski çağlarda elçiler geçici olarak gönderilirdi. Dâimî elçi göndermek 14. asırda İtalya ve Venedik’te gelişmeye başladı. Bundan iki asır sonra İngiltere, Almanya ve İspanya gibi devletler de devamlı elçi göndermeyi benimsediler.

Osmanlıların ilk devirlerinde Memlûk, Bizans, Germiyan, Karaman, Candar, Timuroğulları, Karakoyunlu, Akkoyunlu ve sâir devletlerle dostâne veya hasmâne olmak üzere iki taraf arasında elçiler gidip gelmişti. Ancak 15. yüzyıl ortalarından îtibâren Osmanlı Devletinin kudretinin artması üzerine, yabancı ülkeler bu devlette kalıcı elçiler ve maslahatgüzârlar bulundurmaya başladılar. Osmanlı memleketine gelen sefirlerin bir kısmı dâimî, bir kısmı ise geçiciydi. Ayrıca Avusturya ve Rusya gibi bâzı devletler de merkezde kapı kethüdâsı ismi altında maslahatgüzâr bulundurmuşlardır. Buna mukâbil Osmanlı Devletinin Avrupa’da hiç sefiri yoktu. Osmanlılar gerek İslâm devletlerine ve gerek münâsebette bulunduğu Hıristiyan devletlerine ara sıra sefir göndermişse de bunlar bir pâdişâhın cülûsunu bildirmek, yeni kral veya hükümdârın hükümdârlığını tebrik veya muhârebeyi müteakip yapılan antlaşma münâsebetiyle, âdet üzere hükümdârın nâmesiyle hediyeleri götürmeye mahsus geçici bir gidişti.

Osmanlı Devletinin elçiler hakkında muâmelesinin son derece medenî olduğunu yabancı kaynaklar da yazmaktadır. Ahitnâmelerine ve devletin şeref ve haysiyetine riâyet gösteren elçilere karşı dînî ve örfî îcâplara uygun şekilde davranılmıştır. Aksine davrananlara karşı ise, Osmanlılar da iyi muâmele göstermemişlerdir. Türkler arasında bugün de darb-ı mesel hâlinde söylenen “elçiye zeval yok” sözü onların her ne sûretle olursa olsun, emniyet içinde bulunduklarını göstermektedir.

Osmanlı Devleti nezdine gönderilen bir sefir huduttan içeri girer girmez, kendisini İstanbul’a götürmek üzere bir mihmândâr gönderilir ve Türklere has misâfirperverlik kâidesi üzere bütün yol ve yiyecek masrafı hükûmet tarafından verilirdi. Ancak Osmanlıların Üçüncü Selim Handan îtibâren devamlı elçi göndermeleri sırasında yabancı ülkeler tarafından uygulanmayan bu âdeti Sultan Selim Han da kaldırdı. Osmanlı Devletinde dâimî olmak kaydıyla ilk defa; 1792’de Londra’ya Yûsuf âgâh Efendi, 1798’de Pâris’e Seyyid Ali Efendi ve 1801’de Berlin’e Aziz Efendi elçi tâyin olundular.

Viyana Antlaşmasının eklerinden biri olan 19 Mart 1815 Nizamnâmesiyle elçilerin statüsü yeniden belirlendi. Buna göre diplomasi memurları büyükelçi, ortaelçi, maslahatgüzâr olarak üç sınıfa ayrılıyordu. Büyükelçiler bulundukları devlet başkanının yanında, kendi devlet başkanlarını temsil ederlerdi. Bu bakımdan doğrudan devlet başkanından mülâkat isteyebildikleri gibi, diğer elçilerden de üstün kabul edilirlerdi. Ortaelçiler ise; devlet başkanlarının şahsını değil, işlerinde ülkelerini temsil ederlerdi. Bu durumda bulundukları yerin devlet başkanlarından doğrudan mülâkat isteyemeyip, dışişleri bakanı aracılığıyla isterlerdi. 18 Nisan 1961’de Viyana’da diplomatik ilişkiler ile yeniden yapılan sözleşme, diplomasi temsilcilikleri bakımından bir yenilik getirmemiştir. Yalnız tatbikâtta ortaelçilik kaldırılarak yerine büyükelçilik göndermek usûlü devletler arasında kabûl edilmiştir. Türkiye Cumhûriyeti hukûkunda elçilerin görev yerleri Resmî Gazete’de yayımlanan bir kararnâme ile belirlenir. 1984’te çıkarılan kânun hükmünde kararnâmeyle misyon şefinden sonra birinci meslek memuru olarak görev yapmak üzere elçi-müsteşar makâmı kurulmuştur.

Elçilerin görevlerini tam yapabilmeleri için hemen hemen bütün devletlerce bâzı imtiyâz ve dokunulmazlıklardan istifâde etmeleri kabul edilmiştir. Devletler Hukûku Enstitüsünün kararlarına göre elçilere; şahıs ve elçilik binâsının dokunulmazlığı, kazâ ve vergi dokunulmazlığı verilir. Elçi; sorguya çekilmez, yargılanmaz, tutuklanmaz, tanık olarak bile mahkemeye çağrılmaz. Elçiler gezi ve haberleşme serbestliğinden faydalanırlar. Görevi herhangi bir sebeple sona eren elçi, dönüş seyâhati boyunca da dokunulmazlıklardan istifâde eder. (Bkz. Diplomasi)

ELDİVEN Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-02T11:53:00.001-08:00

ELDİVEN Nedir? Hakkında Bilgi

Alm. Handschuh (-e pl) (m) Fr. Les gants (m.pl.), İng. Gloves. Elleri soğuktan, sıcaktan, zararlı şeylerden korumak için veya başka maksatlarla giyilen deri, kumaş, örgü ve süngerden yapılan el giyeceği, ellik.

Eldivenin kaynağının İran olduğu söylenir. Yedinci yüzyılda eldiven, lüks eşyalar arasına girmiş, bilhassa imparatorların kullandığı inci ile işlenmiş, mücevherlerle süslenmiş olanları dikkat çekmiştir. Yalnız bunlar baş parmağı ayrı, dört parmağı aynı yere sokulan eldiven şeklindeydiler. Ayrı parmaklı eldivenler ise, 12. yüzyılda yaygınlaşmıştı. Bunlarda umumiyetle işleme hâkim olup, kimisi kürklü, kimisi ipekli işlenmiştir. Yaptıkları işlere göre bâzı insanlar köpek ve geyik derisinden eldiven, soylu kişiler ise ipek ve kadife eldiven kullanmışlardır. On altıncı yüzyılda ise ipek, sırma, gümüş işlemeli, parmaktaki yüzükleri belli edecek şekilde delikli olanlar moda olmuştur.

Türklerin bulunduğu yörelerin soğuk olması sebebiyle eldiven, onlar tarafından, çok eski zamanlardan beri kullanılmaktaydı. Kuzu postu ve yün örgü olarak yapılanların pekçok çeşidi vardı. Renkli renkli, işlemeli olanları, kabarık tüylüleri günümüzde bilhassa, Doğu Anadolu köy ve kasabalarında çok kullanılmaktadır. Anadolu köylüleri eldivene “elcik, ellik, eleçek, elçimek” adlarını da verirlerdi.

Eldiven soğuktan korunmanın yanında, boksta, ev ve endüstri işlerinde çok kullanılmaktadır. Boks müsâbaka ve idmanlarında kullanılan eldivenler başka başkadır. Cerrâhîde kullanılanlar ameliyat ve diğer tıbbî işlerde kullanılır. Ayrıca ev hanımları tarafından günlük işlerde kullanılanları da vardır.

Eldivenler; yün, ipek, naylon, deri ve kauçuktan yapılır. Deriler; kuzu, oğlak, koyun derileri veya güderileştirilmiş alageyik, köpek ile dağ keçisi derileridir.

EMR-İ MA'RÛF ve NEHY-İ ANİL-MÜNKER Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-01T11:54:00.001-08:00

EMR-İ MA'RÛF ve NEHY-İ ANİL-MÜNKER Nedir? Hakkında Bilgi

İslâm dîninde, insanlara, Allahü teâlânın emirlerini bildirmek ve yasaklarından sakındırmak. Kur’ân-ı kerîmde, Allahü teâlâ, emr-i ma’rûf ve nehy-i anil-münkeri yapmayı emrediyor. Yâni benim emirlerimi bildiriniz, öğretiniz; benim yasak ettiğim haramları bildiriniz ve yapılmasına râzı olmayınız, buyuruyor. İslâm dîninde çok mühim yeri olan emr-i ma’rûf ve nehy-i anil-münker hakkında, İslâm âlimleri tarafından çeşitli târifler yapılmıştır.

Emr-i ma’rûf ve nehy-i anil-münker, insanların birbirine nasihat etmesidir. Peygamber efendimiz, “Din nasîhattır.” buyurdu. Nasîhat, doğru yola dâvet ve kötülüklerden sakındırmaktır. Nasîhatin terk edildiği cemiyetlerde, kötülük artar. Netîcede bundan herkes zarar görür. Allahü teâlâ kimseye karışılmamasını isteseydi, Peygamberleri göndermez, dinleri bildirmez, insanları İslâm dînine dâvet etmez ve diğer dinlerin yanlış, bozuk olduğunu haber vermezdi. Geçmiş peygamberlere inanmayanları, çeşitli azaplarla helâk etmezdi. Herkesi kendi hâline bırakır, kimseye bir şey emretmez ve inanmayanlara azâb yapmazdı. Allahü teâlânın nihâyetsiz merhâmetinden dolayı, evvelâ peygamberleri, sonra bunların yerine evliyâ ve âlimleri dâvetçi gönderdi. Bunlar, dilleri ve kalemleriyle Allahü teâlânın vereceği sevap ve azapları bildirdiler. Böylece özüre ve bahâneye yol bırakılmadı.

Nasîhat yapmak, emr-i ma’rûfta bulunmak iki sûrette yapılır:Birinci yol; söz, yazı ve her çeşit yayın vâsıtası iledir. Herkes emr-i ma’rûf yapamaz. Bunun şartları vardır. Bunu yaparken, emr-i ma’rûf yapanın bilgisi az ise veya hiç yoksa, câhilse, cemiyetin âdetlerine, devletin kânunlarına dikkat ve riâyet edilmezse, fitneye sebeb olabilir. Kendisine ve Müslümanlara zarar verir. İkinci yol; hâl ile İslâmı yaşamak, onun bildirdiği güzel ahlâka uyarak örnek, nümûne, kibâr olmaktır. Herkese tatlı dil, güleryüz göstermek, kimsenin malına, ırzına göz dikmemek, kânunlara uymak en tesirli nasîhat yoludur. İslâmın güzel ahlâkı üzere yaşamak, emr-i ma’rûf ve nehy-i anil-münker yapmaktır.

Emr-i ma’rûf; el, dil ve kalple yapılır. Elle, yâni kullanarak nasîhati bildirmek hükûmetin vazîfesidir. Dille yapmak din adamlarına, yâni âlimlere, kalple yapmak ise her Müslümana farz olan bir vazîfedir. Çünkü, hadîs-i şerîfte; “Sizden biriniz bir münkeri, yâni kötü, günâh olan bir işi görürse, ona eliyle mâni olsun. Bunu gücü yetmediği için yapamazsa, diliyle engel olsun. Bunu da yapamazsa, kalbiyle o işi beğenmesin. Bu ise îmânın en zayıfıdır.”

Kur’ân-ı kerîmde ve hadîs-i şerîflerde Müslümanların emr-i ma’rûf ve nehy-i anil münker yapması, ellerinden geldikçe bunu terk etmemeleri emredilmektedir. Ancak böyle yaparlarsa, zarara ve hüsrâna uğramayacakları bildirilmektedir. Nitekim hadîs-i şerîfte; “ Emr-i ma’rûf ve nehy-i anil münker yapan ile, nasîhatı, terk eden şu kavme benzer ki, gemiye binerler. Kimi alttaki odalarda, kimisi üstteki kamaralarda bulunurlar. Altta bulunanlar, bize su lâzım olunca, üste çıkıp oradaki nehirden mi su alacağız, gelin gemiyi delelim, buradan su alalım, derler. Kalkıp gemiyi delmeye koyulurlar. Üstte olanlar, onların ellerini tutup engel olmazlarsa, üsttekiler de alttakiler de helâk olurlar. Onlara engel olup, kendi arzularına bırakmazlarsa, hepsi helâk olmaktan kurtulurlar.”

O hâlde insanlara nasîhat, Allahü teâlânın kullarının kurtulmasına çalışmak demektir. Bu da zor, çetin bir iştir. Allahü teâlâ, Muhammed aleyhisselâmın ümmetini, emr-i ma’rûf ve nehy-i anil münker yapmaları sebebiyle ümmetlerin en hayırlısı eylemiştir. Nitekim Allahü teâlâ, Âl-i imrân sûresi 110. âyetinde meâlen; “Siz insanlar (ın faydası) için meydana çıkarılmış en hayırlı bir ümmetsiniz! İyiliği emreder, fenâlıktan men edersiniz...” buyurdu.

Nasîhatın faydalı olması için, tatlı sözle ve yumuşaklıkla yapılması, sertlik gösterilmemesi, münâkaşa edilmemesi lâzımdır. Ayrıca nasîhat edenin, söylediklerine kendisinin de riâyet etmesi gerekir. Böyle kimsenin her sözü, hareketi İslâmiyete uygun olmalı, kimse hakkında kötü zanda bulunmamalıdır. Müslümanların işi hep iyi düşünmek ve iyilik olmalı, kötülük yapmaktan mümkün olduğu kadar uzak durmalıdır.

EMRÎ Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-01T11:46:00.001-08:00

EMRÎ Nedir? Hakkında Bilgi

Divan şâiri. Edirne’de doğdu. Doğum târihi bilinmemektedir. Hayâtı hakkında fazla bilgi yoktur. Devrinde kıymeti anlaşılmadığından imâret kâtipliğinden fazla yükselememiştir.

Çekingen tabiatlı bir kişiydi. Kasîde yazarak devlet büyüklerinden herhangi bir itsekte bulunmamıştır. Zamânının en büyük şâiri Bâkî’ye hicviyeler yazmıştır. Fevrî, Rahimî gibi çağdaş şâirlerin Emrî’nin şiirlerine nazireler ve tahmisler yazmaları, çağının ileri gelen sanatkârları arasında yer aldığını göstermektedir.

Emrî’nin en çok tanınan yönü, muammacılık ve târih düşürmekteki ustalığıdır. Muammâcılıkta onun kadar usta şâire rastlanmaz. Murat Molla (İstanbul-Fâtih) Kütaphânesindeki eserinde 621 muamma vardır. Zamânının eleştirmecileri Emrî’nin kuvvetli bir şâir olduğunu belirtmişlerdir. Şiirlerinde genellikle ince hayâllere, teşbih ve tevriyelere fazla yer vermiş ve mânâca derinlik getirmiştir.

Eserleri:Emrî’nin en tanınmış eseri Dîvân’ıdır. Bir de Muammâ mecmuasından başka Pend-i Attâr tercümesi vardır.

EMRULLAH EFENDİ Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-02-01T11:25:00.001-08:00

EMRULLAH EFENDİ Kimdir? Hakkında Bilgi

Eğitimci, yazar. 1858’de Lüleburgaz’da doğdu. Lüleburgaz Rüşdiyesini bitirdikten sonra, Mülkiye’ye girdi. 1871’de İdâdî kısmını, daha sonra da yüksek kısmını bitirdi. Yanya, Selânik, Halep, İzmir maârif müdürlüklerinde bulundu. 1900 senesinde siyâsî görüş yüzünden İsviçre’ye kaçtı. Fakat Sultan İkinci Abdülhamîd Han tarafından affedilerek yüksek bir maaşla Meclis-i Maârif âzâlığına, aynı vazîfe üzerinde kalmak şartıyle Konya Hukuk Mektebi Müdürlüğüne getirildi (1906). Aynı zamanda Emîrî takma adıyle Servet-i Fünûnda yazılar yazdı.

Meşrûtiyet îlân edildiği zaman Kırklareli mebûsu oldu (1908). İki defâ Maârif Nâzırlığına getirildi. 1914 senesinde İstanbul Yeşilköy’de vefât etti. Kabri Fâtih Câmii avlusundadır.

Emrullah Efendi, Türkiye’de ilk defâ içtimâî ve felsefî makâleler yazdı. Son zamanlarda fikrî yorgunluğu had safhaya ulaştığından unutkanlığı, dalgınlığı ile tanındı.

Muhîtü’l Maârif isimli resimli ansiklopedisini, 1902’de bitirebilmek için büyük gayret sarf etmişse de vefât etmesi üzerine tamamlayamadı. Sonradan tek cilt olan eser, genişletilerek ve düzeltilerek 1914 senesinde yeniden basıldı.

EMS Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-01T11:22:00.001-08:00

EMS Nedir? Hakkında Bilgi

Alm. Europaischer Geld System (m), Fr. Systeme (m), monetaire Europeen İng. European Monetary System. Avrupa devletleri arasında “birleşme yoluyla barış” düşüncesinden hareket edilerek, üye devletlerin kabul ettiği para sistemi. 4 Aralık 1978 yılında Fransa devlet başkanı Valery Giscard d’Estaing’in teklifiyle İngiltere, F. Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, Danimarka, İrlanda, İtalya, Lüksemburg’dan ibâret dokuz Batı Avrupa ülkesinin kabul etmesiyle EMS (Avrupa Para Sistemi) yürürlüğe girmiş oldu.

EMS, Avrupa’yı dengeli bir “para bölgesi” haline getirmeyi, millî paraların korunması ve daha dengeli bir mâlî politika izlenmesini sağlamak amacını taşımaktadır. Gerçek maksat, ülkelerin öncelikle topluluğa üye ülkelerin “ekonomik birliğini” gerçekleştirmeyi, gelecek yıllarda da “siyâsî birliği” temin etmektir. Sistemin gâyelerinden birisi de üye ülkelerden birinin parasının belli bir mevsim (aralığın) ötesinde dalgalanması hâlinde, bütün topluluk üyelerinin bu parayı elbirliğiyle desteklenmesi ve bu gâyeyle ortak bir fon kurulması da kararlaştırılmıştır.

Alman parasının önderliğinde kurulan bu sistem, bir Avrupa parası meydana getirmiştir. Her ülkenin bir para birimi olduğu gibi EMS’nin birimi “ECU” (European Currency Unit), yâni “Avrupa Para Birimi” ECU başlangıçta İngiltere, Sterlin’in değerinin sistem içinde yüksek oranda tesbit edilmesinin, ihracat ve işsizliği olumsuz yönde etkileyebileceği ve topluluğun tarım politikasının aleyhlerinde işlemesi dolayısıyla katılmamıştı. Yine İngiltere 1984 yılında da topluluğun tarım politikası ve diğer bâzı sebeplerden dolayı, topluluktan ayrılmayı dahi istemiş, Fransa’nın arabuluculuğu sâyesinde ortaklıktaki anlaşmazlıklar kısmen giderilmişti. Yine üye ülkelerin paralarının bir “sepet” meydana getirmesi öngörülüyordu. Yâni bir ATülkeleri “para sepeti”. Bu sepette, topluluk üyesi ülkelerin sâbit miktarlarda paraları bulunacak ve herbir para miktarı ülkenin ticâretini gösterecektir. Bu para birimi banknot olarak basılmayacak, yalnızca bir hesap birimi olarak kullanılacaktır. Ayrıca, bu yeni para birimi döviz kurları mekanizmasının faydası, bir rezerv birimi ve ödeme aracı olacaktır. Kurulan Avrupa Para birimine halen İngiltere ve Yunanistan katılmamıştır (1991). Üye ülkelerin paralarının o ülkenin toplam döviz rezervi, ekonomik gücü, mal ve hizmet ihrâcâtındaki ağırlığı gibi sebeplere bağlı olarak şöyle olmakta:

Paraların ECU içindeki yüzdeye karşılık ağırlığı % olarak gelen değerler:

Alman Markı 27,3-0,828

Fransa Frangı-19,5 1,15

İngiliz Sterlini 17,5-0,0855

İtalyan Lireti 14,0-109,0

Hollanda Florini-9,0 0,286

Belçika Frangı-7,9 3,66

Danimarka Kronu-3,0 0,217

İrlanda Sterlini-1,5 0,000759

Lüksemburg Frangı-10,3 0,14

Böylece ECU içinde her üye ülke parasının bir “merkezî oranı” bulunuyor. Misâl olarak 1 ECU: (yaklaşık olarak) 2,5 DM’tır. “Avrupa Para Sistemi” EMS sâyesinde şu faydaların sağlanması düşünülüyor:

-Bankalar ve işletmeler uzun süreli işlemlerini (özellikle yatırımlarını) daha kolayca tasarlama imkânına kavuşabilecekler.

-Tüketimde büyük kitleler meydana getiren insanlar açısından önemli olan enflasyon önlenebilecek.

-Dengeli bir politika hayatı sağlanacak.

-Spekülasyonlar önlenecek.

-Üye ülkelerin ihrâcât ve ithâlâtlarında denge sağlanacak, kur farkları ve enflasyon korkusu olmayacağı için işbirlikleri gelişecek.

Avrupa Birleşik Devletleri, kurma çalışmalarından biri olan Avrupa Para Sistemi, geleceğin ortak parasının esası olacaktır.

ENCÜMEN-İ DÂNİŞ Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-01T11:18:00.001-08:00

ENCÜMEN-İ DÂNİŞ Nedir? Hakkında Bilgi

Alm. Akademie (f) der Wissenchaften, Fr. Acàdemiè (f) de la Science, İng. Acdemy of Science (hist). On dokuzuncu asrın ortalarında resmen kurulmuş olan ilk Türk Akademisi. Kuruluş gâyesi eğitim ve kültür alanında gerekli çalışmaları yapmak, batıdaki ilmî çalışmaları ve yenilikleri tâkib etmek, Türk dilinde ilim ve fenlere dâir lüzümlu kitapları hazırlamak veya tercüme etmek, ilmin memlekete yayılması, vatandaşların bundan istifâdesiyle umûmî seviyeyi yükseltmek olarak tesbit edilmişti.

21 Temmuz 1846’da toplanan Meclis-i Maârifi Umûmiyede ilmî müesseseler arasında bir de Encümen-i Dâniş’in kurulmasına karar verildi. Encümen-i Dâniş’in resmen kurulması için Ahmed Cevdet Paşa bu kurumun gâyesi ve sağlayacağı faydaları ihtivâ eden bir mazbata yazarak Sultan Abdülmecîd Hana arz etti. Abdülmecîd Han izin verince, Cevdet Paşa bu mazbataya uygun bir beyannâmeyi 1 Haziran 1851 târihli Takvîm-i Vekâyî’de (Resmî Gazete’de) yayınladı.

Maârif târihimiz açısından bir vesika mâhiyetinde olan bu beyannâmede, Encümen-i Dâniş’in kuruluşundaki ilmî maksat çok daha açık bir şekilde îzâh edildi. Ayrıca reis ve âzâları îlân olundu. Encümen-i Dâniş’e, Bezm-i Âlem Vâlide Sultân’ın, Sultan Mahmud türbesi yakınlarında yaptırdığı Dârülmaârif adlı okulun içinde bir yer ayrıldı. Encümen-i Dâniş, Sultan Abdülmecîd Hanın irâdesi üzerine 18 Temmuz 1851 (19 Ramazan 1267) târihinde büyük bir törenle açıldı. Açılışa başta Pâdişah olmak üzere, sadrâzam, bütün hükûmet üyeleri ve ilmiye sınıfı katıldı.

Açılış töreninden sonra, dâhilî ve hâricî âzâlara, birer rüûs (diploma) verildi. Encümen-i Dâniş’in nizamnâmesinde (tüzüğünde) dâhilî ve hâricî âzâlıklar ile bunların husûsiyetleri ve faaliyet alanları belirtildi. Dâhilî âzâlar kesin olarak kırk kişiydi. Bunların her birisinin bir ilim dalında mütehassıs olması, bir yabancı dili bilmeleri, bir eser hazırlama veya tercüme kâbiliyetlerine hâiz olmaları şart koşuluyordu. Dâhilî âzâlar, zarûrî bir mâzeretleri bulunmadığı müddetçe, toplantılara katılmaya mecburdu. Dâhilî âzâlıklarda “Sadrâzam Reşid Paşa, Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey, Serasker Mehmed, Hâriciye Nâzırı Âlî ve Ticâret Nâzırı İsmet Paşa gibi devlet adamları, ayrıca Sadrâzam Fuâd Paşa, Şerif Mehmed, Târihçi Hayrullah Efendi, Ziver Kala, Ahmed Vefik, Osman Sâhib, Ahmed Cevdet Paşa, Ali Fethi ve Recâî efendiler gibi devrin ilim ve edebiyât dünyâsının mümtaz sîmâları da yer alıyordu.

Hâricî 30 tâne âzâ bulunuyordu. Hâricî âzâların, Türkçeye vâkıf olmaları şart koşulmamıştı. Akademiye hangi dil ile olursa olsun mâlûmât verebilmeleri yeterli sayılıyordu. Bunlar maarife dâir yazacakları yazıları Encümen-i Dâniş’e göndermekle vazîfeliydiler. Hâricî âzâlıklarda devrin Rum ve Ermeni bilginlerinin yanında, meşhur İngiliz müsteşriki James W. Redhouse, Fransız müsteşriklerinden Bionchi gibi Avrupa’nın tanınmış ilim adamları yer alıyordu.

Encümen-i Dâniş’te yalnız öğretim kitapları hazırlanırken daha sonra Dârülfünun’da okutulacak kitaplar da hazırlanmaya başladı. Encümen-i Dâniş’te ilk önce Kavâid-i Osmâniye ile ilgili bir lügat kitabı hazırlanması kararı alındı. Bununla ilgili çalışma netîcelenmediyse de târihle ilgili Ahmed Cevdet Paşaya verilen 1774’ten 1824’e kadar Osmanlı târihini yazma görevi tamamlandı. 12 cilt hâlinde muazzam Târih-i Cevdet diye bilinen Osmanlı târihi kitabı meydana geldi.

Encümen-i Dâniş’in hangi târihte ve neden lağvedildiği hakkında kesin bir mâlûmat yoktur. Ancak 1862’ye kadar devlet salnâmelerinde “Diyânet Takvimi” ismi geçtiği hâlde bundan sonrakilerde görülmemektedir. Buradan Sultan Abdülmecîd Hanın vefâtıyla çalışmasına son verildiği tahmin edilmektedir. Bu ilk Türk Akademisi 12 yıl kadar hizmet vermiştir.

ENDÂZE Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-01T11:13:00.001-08:00

ENDÂZE Nedir? Hakkında Bilgi

Metrenin uzunluk ölçüsü olarak kullanılmasına kadar arşınla beraber kullanılan bir ölçü. Metre hesabıyla bu 65 cm’dir. Farsça endahten mastarından türetilen “endaz” kelimesinin sonuna bir ha ilâvesiyle küçük arşın mânâsına gelir.

ENFİYE Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-01T10:46:00.001-08:00

ENFİYE Nedir? Hakkında Bilgi

Alm. Schnuppe 1. Schnupftabak (m), Fr. Tabac à priser İng. Snuff, Keyif vermek için buruna çekilen ve çürütülmüş tütünden yapılan bir toz. Avrupa’da 17. yüzyılda yayılmaya başlayıp, 18. yüzyılda yaygın hâle gelmiştir. İlk zamanlarda enfiye önceden hazırlanmaz, kullanılacağı zaman hemen rendelenirdi. Bu bakımdan enfiyeciler yanlarında bir de rende taşırlardı. Enfiye, kullananlar tarafında mine, gümüş, bronz, kaplumbağa kabuğu gibi çeşitli maddelerden yapılan kutularda muhafaza edilirdi.

Toz hâlinde kullanılan enfiyenin hazırlanması pek kolay olmuyordu. Enfiye şekline getirilen tütünün, defalarca süren fermantasyonu, 18 ve 20 ay kadar zaman alırdı. Bundan sonra gül suyu, lavanta, karanfil, yâsemin gibi şeylerle kokulandırılırdı.

Enfiye kullanmak, bilhassa İstanbul’da alafranga çevrelerde 18. yüzyılın ikinci yarısından îtibâren moda hâline gelmişti. Batı tesiri altındaki kimselerce ise 19. asırda bir gösteriş vesilesi olarak kullanılmıştı. Enfiyenin kullanılması veya çekilmesi belli usûllerle yapılırdı. Enfiyeciliğin artması, bununla ilgili sanâyinin gelişmesine sebep olmuştur. Enfiye kullananlar kutu ve mendil gibi vâsıtalar da kullanırlardı. Enfiyeler çoğunlukla Avrupa’dan getirilirdi. Günümüzde tiryakisi ve kullananları hemen hemen hiç kalmamış gibidir.

ENGELS, Friedrich Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-02-01T10:43:00.001-08:00

ENGELS, Friedrich Kimdir? Hakkında Bilgi

Alman filozofu. Prusya (Almanya) Ren eyâletine bağlı Barmen kasabasında 28 Kasım 1820’de doğdu. Ömrünün büyük kısmını İngiltere’de geçirerek Londra’da 1895’te öldü.

Karl Marx ile berâber ihtilâlci sosyalizmin, diyalektik ve târihî materyalizmin kurucusudur.

Babasının Mancherster’deki dokuma fabrikasında çalıştı. Eğitim için gönderildiği Berlin’de, önceleri Genç Hegelciler grubuna katıldı. 1844’te Marx’la tanıştı ve bundan sonra fikirleri yön değiştirdi. Ölünceye kadar Marx’la fikir birliği yaptı. Marx’ın geçimine ve kitaplarının basılmasına yardım etti.

1845’te İngiliz İşçi Sınıfının Durumu adlı kitabını yazdı. Brüksel’deki Komünistler Federasyonu’nun genel sekreterliğini yaptığı gibi, 1848’de Marx’la berâber Komünist Beyannâmesini yazdı. Aynı yıllardaki işçi hareketlerinde aktif rol aldı. Marx’ın ölümünden sonra fikirlerini devâm ettirerek Kapital’i tamamlamaya çalıştı. İhtilâlci sosyalizm akımının 19. asırdaki ikinci adamıdır. Fikirleri, dünyâda milyonlarca insanın, birbirlerine kin ve intikamla bakmasına sebeb oldu. Izdırap, açlık, sefâlet, kan ve ateş; Engels ve Marx’ın açtıkları yolun netîcesi hâline geldi. Dünyâdaki huzursuzlukların ana sebebi, bunların ortaya attıkları, insan tabîatına uymayan fikirlerdir. Bugün tamâmen iflâs etmiştir.

Engels’in ölümünde, vasiteyine uyularak, cesedi yakılıp, külleri Manş Denizine savruldu.

ENJEKTÖR Nedir? Hakkında Bilgi

2012-02-01T10:32:00.001-08:00

ENJEKTÖR Nedir? Hakkında Bilgi

Alm. Injektör (m), Fr. Injecteur (m), İng. Injector. Genel olarak havayı, sıvıları emmeye veya itmeye yarayan küçük pompa. Tıpta, bir doku veya boşluğa basınçlı sıvı doldurmaya yarayan âletlere bu isim verilir. Yâni enjeksiyon olayını gerçekleştiren bir âlettir.

Enjektörün camdan veya mâdenden, silindir şeklinde bir gövdesi ve bunun içinde gidip gelebilen bir pistonu vardır. Bir ucunda, çelikten, nikelden veya daha iyisi platinden bir musluk bulunur. Bu musluğa iğne takılır. Pistonun şekli enjektörün tipine göre değişir. En çok kullanılan tip, tamâmen kristal camdan yapılan enjektördür. Bunun pistonu, dereceli gövdenin içine sıkıca yerleşir. Enjektörlerin şekli kullanılacağı yere göre çok değişiktir.

İyi bir enjektörde aranacak özellikler şunlardır: Enjektör sterilize edilebilir olmalıdır. Hiçbir tarafından su ve hava sızdırmamalıdır. Temizlenebilmesi için kolayca sökülüp takılabilmelidir. Üzeri silinmeyecek şekilde ve doğru derecelendirilmiş olmalı, düz bir yere konulduğu zaman yuvarlanmamalıdır. Mikrop bulaştırmayı önlemesinden dolayı bir defa kullanılıp sonra atılmak için yapılmış olan plastik disposable enjektörler en uygun olanıdır. Tam usûlüne uygun olarak kaynatılmayan, vurulurken gerekli temizliğe dikkat edilmeyen enjektörlerle hastalık taşınabilmektedir.

ENVER ÖREN Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-01-29T13:48:00.001-08:00

ENVER ÖREN Kimdir? Hakkında Bilgi

Gazeteci-yazar, biyolog ve Türkiye Gazetesi yayın topluluğu sâhibi. 10 Şubat 1939’da Denizli’nin Honaz köyünde (nâhiyesinde)doğdu. Babasının ismi Nazîf Efendi, annesinin ismi Melike Hanımdır. Dört yaşındayken âilesi Denizli’ye yerleşti. İlk ve ortaokulu burada bitirdi. Ortaokuldan mezun olduğu 1953 senesinde babasını kaybetti.

Annesi Melike Hanım, tam bir Anadolu Hanımefendisiydi. Yetim kalan beş çocuğunun iyi yetişmeleri ve terbiyeleri için birçok sıkıntılara katlandı.

Enver Ören, ortaokuldan sonra, âilesinin maddî yükünü biraz olsun hafifletebilmek için İstanbul’daki Kuleli Askerî Lisesine girdi. Ağırbaşlılığı, nezâketi, arkadaşları arasında iyi geçimiyle tanınarak hocaları tarafından çok sevilip takdir edildi. Her zaman, bu okulda tanıdığı kimyâ hocasının, annesinin ve babasının nasîhatlerini düşünür ve iyi insan olmak ideâliyle yanardı. Kuleli Askerî Lisesini 1956 yılında bitirdikten sonra sivil hayâta geçti. Bir yıl sonra İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesine girerek 1961 yılında Zooloji-Botanik Bölümünden mezun oldu ve askere gitti. Dönüşünde İstanbul Üniversitesinde öğretim görevlisi olarak çalıştı. Yetişmesinde büyük emeği geçmiş olan Kuleli Askerî Lisesindeki kimyâ hocası ve zamanımızın büyük İslâm âlimi Hüseyin Hilmi Işık Beyin kerîmeleri Dilvîn Hanımefendi ile nişanlandı. NATO bursu ile meslekî araştırma için bir buçuk yıl müddetle Napoli’ye gitti, dönüşünde 12 Eylül 1968’de evlendi.

Enver Ören’in, İtalya’dan İstanbul’a döndüğü senelerde yıkıcı güçlerin sebeb olduğu işgâller, boykotlar, Türkiye’ye de sıçramıştı. Bütün Türkiye’de yaygınlaşan anarşik hareketlerle berâber, Fakülte kürsüleri de eylemci ve anarşist gençlerin izni ile açılıp kapanmaya başlamıştı. İlim adamına saygı, ilim öğrenmeye ve öğretmeye imkân kalmamıştı.

Bunları gören Enver Ören, sevdikleri ile istişâre ettikten sonra, 1970 yılında üniversiteden ayrıldı. Yıkıcılığa, bölücülüğe, komünizme, millet ve târih düşmanlarına karşı yayın yoluyla hizmet vermek kararı ile gazeteciliğe başladı. Önce Hakîkat sonra Türkiye ismiyle çıkarttığı gazetenin, başlattığı neşriyâtını uzun yıllar sıkıntılar içinde devâm ettirdi. 1970-80 arasında güçlü bir kadro ve eleman yetiştirmeye ağırlık verdi. Basın sektöründe Türkiye’de ilk ve yenilik olan “elden, iş yerine ve evlere gazete dağıtımı” modelini, 10 milyon tirajlı Japon Ashai Shimbum Gazetesi’nin yaptığı gibi, ülkemizde başarı ile tatbik etti. Hâlen bu dağıtım modeli devam etmektedir.

İlk yıllar Bâbıâlî’de dudak bükülerek karşılanan genç gazeteci, önüne çıkan bütün engelleri sabırla aşmasını bildi. Pek nâdir insanda bulunan, çile çekmesini bilmek, tatlı dil, güler yüz, kızmamak, telâşlanmamak, nezâket, affetmek onun tabiî hâliydi. Kendisine inanmış gazeteciliğe hevesli gençler, hemen her sahada engin bir kültür, sağlam, yapıcı ve birleştirici fikirler sâhibi bu nâdir insanın etrâfında toplandı. Sevgi ve bağlılıklarının ifâdesi olarak “Ağabey” dediler. Enver Bey de bu sevgi ve bağlılığa karşılık, dokuz arkadaşıyla birlikte İhlâs Vakfı’nı kurdu ve hizmetlerini halka mâletti. Böylece o, bir gazete patronu değil, sevenlerinin ağabeyi olmuştu. Bitmeyen sıkıntıların, çilelerin birbirini tâkib etmesine rağmen, 10 sene içinde gazete kadrosunu kurdu. Türkiye Gazetesi’ni güçlü ve etkili bir yayın topluluğu hâline getirdi.

Kurduğu, Bilim ve Teknoloji Vakfı’nın çalışmaları, Türk kültürüne hizmetleri, ilim ve teknolojinin gelişmesindeki gayret ve katkılarından dolayı Selçuk Üniversitesi Senatosu, 11.10.1989 târih ve 89/57 sayılı kararıyla Enver Ören’e “Fahrî Bilim Doktoru” ünvanını verdi. Yeni ve ilk olan proje uygulamaları gazetecilikte gösterdiği üstün başarıları sebebiyle Ankara Gazeteciler Cemiyeti tarafından son on yılın (1980-90) en başarılı gazete yöneticisi seçildi.

Kısa zamanda kurduğu şirketlerle Türkiye Yayın Topluluğunun Genel Müdürü olan Dr. Enver Ören, 1990’da İhlas Gazetecilik Holding A.Ş.’yi kurdu. Günümüzde binlerce çalışanı, trilyonlara ulaşan cirosuyla Türkiye’nin önde gelen kuruluşları arasında önemli bir yere sâhib olan İhlas Gazetecilik Holding A.Ş. a) Gazetecilik-Yayımcılık, b) İnşâat, c) Îmâlât, d) Otomotiv, e) sağlık, f) Ticâret sektörlerinde faaliyet göstermektedir.

500 büyük kuruluş sıralamasında ilk 150’nin içine giren Holding’in yönetim Kurulu Başkanlığını yürüten Dr. Enver Ören, Türkiye Gazetesi Radyo Televizyonunun (TGRT) ve 1993 yılında faaliyete geçecek olan Bakü YüksekTeknoloji Üniversitesinin de kurucusudur.

İhlâs Gazetecilik Holding A.Ş.’nin faaliyet sahaları şu şekildedir:

1. Gazetecilik yayıncılık: Türkiye Gazetesi, Türkiye Çocuk Dergisi, Medikal Gazete, Türkiye Duvar Takvimi, Turkey Gazetesi, Tekstil Teknik Dergisi, İnsan ve Kâinat Dergisi, İhlas Auto-Sport Dergisi, Kitaplar, Ansiklopediler,sesli Kasetler yayınları arasındadır. Ayrıca, İhlas Haber Ajansı (İHA) ile habercilik yapmaktadır.

2. İnşâat: İstanbul’da 42.000 metrekarelik alanda 1000 adetlik mesken inşâatını başarıyla bitirmiş; aynı mevkiide 63.500 metrekarelik kullanım alanına sâhip Türkiye Gazetesi tesislerinin inşâatına devam edilmektedir. Avcılar’da 4000 konutluk inşâat yapım ve proje çalışmaları da sürdürülmektedir.

3. Îmâlât: Holding; ses kaseti, kimyâsal madde üretimi, Tozsuz Altın Tebeşirleri, altın Tutkal, altın Matbaa Mürekkepleri, Altın Fotoğraf Malzemeleri, Altın Tek Komponetli Röntgen Filmi Yıkama Çözeltileri ve muhtelif reçineler üretmektedir.

4. Otomotiv: İthâlât yapmakta olup, temsilcisi olduğu Güney Kore Kia Motors ve Asia Motors firmalarının ürettiği kamyon, kamyonet ve otomobilleri pazarlamaktadır.

5. Sağlık: Holding; Şişli-Okmeydanı’nda 60 yataklı şirin bir hastâne olan “Türkiye Gazetesi Hastânesi”ni işletmektedir. Diğer taraftan, Fatih-Yavuz Selim’de kurulu İhlas Polikliniğinin de sâhibidir. Bu alanda hizmet veren İnternationale Hospital’in de ortağıdır.

6. Ticâret: İthal ettiği, iç piyasadan temin ettiği, iştirak ettiği şirketlerin ürettiği çeşitli emtiâyı, Türkiye genelinde ve yurt dışında açtığı 400’den fazla büro ve çeşitli ticâret merkezlerinde pazarlamaktadır.

İhlas Gazetecilik Holding A.Ş.’nin iştirak ettiği şirketler ve faaliyet sahaları da şu şekildedir:

1. İhlâs Elektronik Cihazlar Îmâlât ve Sanayi Ticâret Ltd. Şti.: Elektrikli ve elektronik cihazlar üretmektedir. Elektrikli şofben, su arıtma cihazı ve soba îmâl ettiği ürünlerden bâzılarıdır.

2. İhlas Motorlu Araçlar Organizasyon ve Ticâret A.Ş.: Oto organizasyonları sistemiyle otomobil pazarlamaktadır.

3. İhlas Kimyâ Sanâyii Ltd. Şti.: Kimyevî maddeler pazarlaması.

4. İhlas Pazarlama A.Ş.: Market işletmeciliği ve tüketim maddeleri pazarlaması.

5. İhlas Reklam Hizmetleri Ticâret Ltd. Şti.: Reklam filmleri yapımı ve reklam ajanslığı.

6. İhlas TarsanTartı Âletleri San. ve Ticâret Ltd. Şti.: Digital terâzi üretimi.

7. İhlas Kamuoyu ve Piyasa Araştırmaları Danışmanlık Ltd.Şti: Kamuoyu ve piyasa araştırmaları.

8. Yay-Sat A.Ş.: Gazete ve dergi dağıtımı.

9. İhlas Bilgi İşlem ve Ticâret A.Ş.: Bilgisayar ve bilgisayar yedek parçası ithâlat ve pazarlaması, bilgisayar programları.

10. Haifawi MedikalTurizm Tesisleri San ve Tic. A.Ş.: Sağlık alanında faaliyet göstermekte olup, İnternationale Hospitale Hastânesini işletmektedir.

11. İhlas İnşaat ve Emlak Organizasyon Ltd.Şti.: İnşâat ve emlak organizasyonları.

İhlâs Gazetecilik Holding A.Ş.’nin bütün bu hizmetleri; Enver Ören’in mahâretli ve şefkâtli idâresinde, hizmet edenlerin üstün gayret, fedâkârlık ve iyi niyetli çalışmalarıyla devâm etmektedir. Seçkin kişiliği ve gayretli çalışmaları sebebiyle müteaddit târihlerde Gazeteciler Cemiyeti ve çeşitli kuruluşlar tarafından yılın gazetecisi ve en başarılı iş adamı seçilen Dr. Enver Ören’in üstün başarısı, yöneticilik anlayışı, prensipleri, hayâta, olaylara bakış açısı şu sözlerinde açıkça görülmektedir:

“Bizi büyüten, bugünlere getiren, sevgidir.”

“Sağlam karakter kazanmak ve meşru yollarla hedefe ulaşmak, mâziye yaslanarak mümkün olur. Başta yüce Peygamberimiz olmak üzere târihî şahsiyetlerimiz, târih boyunca örnek alınmış rehber insanlar, fikirlerimi, benliğimi yoğurmuşlardır. Bütün hasletlerimi, işte bu yüksek âlimlerin yazdıkları kitaplarda anlattıkları tavsiyelere uyarak kazandım. Milletimin sâhib olduğu bu kültür zenginliği, hiç bitmeyen ilham kaynağımdır.”

“İnanmak, inanç sâhibi olmak; bütün güzelliklerin ve iyiliklerin kaynağıdır. Allah’a inanan insan, hayâtın bütün zorlukları ve tahammül edilmez gibi görünen güçlükleri karşısında dâimâ dirençli, dayanıklı ve çok kuvvetli olur.”

“Fertlerin rahat ve huzur içinde yaşaması, devletin güçlü olmasına bağlıdır. Bunun için, devlet otoritesinin ve kânunlarının kuvvetli olmasına hizmet etmeyi, birinci vazife biliyoruz. Bütün gazetecilik ve ticârî faaliyetlerimizde bu önemli konuya dâimâ öncelik veriyoruz.”

Dr. Enver Ören, İngilizce ve Fransızca bilmektedir.

Memleketimiz ondan, daha uzun yıllar hizmet beklemektedir.

İhlas Holding Genel Müdürlüğünü başarı ile idâre eden Ahmed Mücâhid isminde edeb timsâli bir oğlu vardır.

ENVER SEDAT Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-01-29T13:47:00.001-08:00

ENVER SEDAT Kimdir? Hakkında Bilgi

Mısırlı subay ve devlet adamı. 25 Aralık 1918’de El-Minufiye şehrinin Ebu’l-Kum köyünde doğdu. İlk ve orta tahsilini tamamladıktan sonra askerî okula girdi. 1938’de Askerî Akademiyi bitirdi. Mısır’da İngiliz hâkimiyetine son vermek için Almanların desteği ile düzenlenen çeşitli komplolara katıldı. İngilizler tarafından tutuklandı ise de çok geçmeden hapisten kaçtı. İngiliz hâkimiyetine ve krallık yönetimine son vermek için Cemal Nâsır tarafından kurulan gizli Hür Subaylar Örgütüne girdi. Örgütün 1952’de yönetime el koymasından sonra, yeni yönetimin sözcülüğünü yaptı. 1956’da Devlet Bakanı, 1957-61 arasında Arap Sosyalist Birliğinin Genel Sekreteri oldu. 1957-1960 arasında Millet Meclisi Başkan Vekilliği; 1960-69 arasında ise Başkanlık yaptı. Cumhurbaşkanı Nâsır tarafından 20 Aralık 1969’da Cumhuriyet İkinci Başkanlığına atandı. Nâsır’ın 28 Eylül 1970’te ölümü üzerine vekâleten yürüttüğü Cumhurbaşkanlığına 15 Ekimde yapılan plebisitle seçildi.

Enver Sedat, Cumhurbaşkanı seçildikten sonra iç politikada siyâsî yapının liberalleştirilmesine, ekonominin çeşitlendirilmesine ve merkeziyetçi uygulamaların gevşetilmesine dayalı politikalar izledi. Bunu sağlayabilmek için yöneticiler arasında büyük değişiklikler yaptı. SSCB ile ilişkilerinin bozulması üzerine, 1972’de Sovyet teknisyen ve danışmanların ülkeyi terk etmelerini istedi. 6 Ekim 1973’te Suriye ile birlikte İsrail’e karşı harb ilân etti. İsrail bu saldırıya karşı koydu ise de, Sedat, harpten nüfûzunu arttırmış olarak çıktı. Bundan faydalanarak barış sağlamak için diplomatik görüşmeler yaptı. 19-20 Kasım 1977’de İsrail’e târihî bir ziyârette bulundu. Bu durum Arap dünyâsında tepki ile karşılandı. 1978’de İsrail Başbakanı Menahem Begin ile birlikte Nobel Barış Ödülünü aldı. Sedat-Begin görüşmeleri 26 Mart 1979’da barış antlaşmasının imzâlanmasıyla neticelendi.

Barış antlaşmasının ardından Mısır’da aşırı uçlar, gösteriler düzenlediler.Muhalefete ve aşırı uçlara karşı sert tedbirler alan EnverSedat’ın ağırlaşan ekonomik problemler yüzünden ülke içinde yeri sarsıldı. 1981 Ekiminde Kahire’de düzenlenen Arap-İsrail Savaşının yıldönümünü kutlamak için düzenlenen askerî bir törende saldırıya uğrayarak öldü. Yazmış olduğu El-Bahsu-an-iz-Zat (Kimlik Arayışı)adlı otobiyografisi 1978’de yayınlandı.

EPOKSİ REÇİNESİ Nedir? Hakkında Bilgi

2012-01-29T13:41:00.001-08:00

EPOKSİ REÇİNESİ Nedir? Hakkında Bilgi

Alm. Epoxyharze, Fr. Résine (f) de, polymérisation, İng. Epoxyresin. Yapıştırma, koruyucu kaplama ve taşıyıcı malzeme olarak kullanılan her türlü ticârî polimer. Epoksi reçineleri çok çeşitli yüzeylere iyi yapışma özelliğine sâhip olup, büzülmesi düşüktür ve kimyevî maddelerden az müteessir olur. Ayrıca nem, ısı ve çarpmalara karşı mukâvimdir. Bütün bunların yanında çok esnek bir malzemedir.

Esas olarak epoksi reçinesi yapıştırıcı ve koruyucu kaplama olarak kullanılır. Mukâvemetleri o kadar fazladır ki, yüksek hızdaki uçakların dış yüzündeki alüminyum parçaların yapıştırılmasında kullanılır. Bunun yanında metalleri, camı ve seramiği yapıştırır. Kaplama maddesi olarak mukavim, elastik, ısıya ve kimyâsal tesirlere dayanıklı olması yönünden tercih edilir.

Şimdiye kadar kullanılmışsa da günümüzde basınçlı tankların, araba parçalarının ve roketlerin yapıştırılmasında kullanılması gitikçe yaygınlaşmaktadır. Burada özellikle kimyâsal tesirlere karşı dayanıklılığı, mukâvemet-ağırlık oranının düşük olmasından tercih edilmektedir. Basılı (kart şeklindeki) elektrik devrelerinin izole edilmesinde de kullanılır.

İlkel maddesi bis Fenol:

Bu maddeler düşük moleküler ağırlıkta zincir vermek üzere polimerize olurlar. Genellikle poliamin veya poliamit olan yardımcı madde, zincirin çapraz bağlanmasını ve uzamasını sağlar. Epoksi yapıştırıcıları evde kullanmak için iki tüpte satılır. Bunlardan birinde düşük moleküler ağırlıktaki polimer ve diğerinde yardımcı madde bulunur.

ERCİŞLİ EMRAH Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-01-29T13:37:00.001-08:00

ERCİŞLİ EMRAH Kimdir? Hakkında Bilgi

On yedinci asrın ikinci yarısı ile on sekizinci yüzyıl başlarında yaşamış saz şâiri. Karacaoğlan tarzı söyleyişi ile tanınan Ercişli Emrah, halk arasında zevkle anlatılıp dinlenen, Emrah ve Selvihan hikâyesinin de asıl kahramanıdır. O, Erciş Beyinin kızı Selvihan’a tutulmuş ve evlenme noktasına kadar gelmiştir. Fakat İran Şâhı Abbas, Van kuşatmasından dönerken Selvihan’ı esir alarak evlenmek niyetiyle İran’a götürmüştür. Emrah da Selvihan’ın arkasından gitmiş ve sevgilisine kavuşmuş, böylece geçirdiği mâcerâ Emrah ile Selvihan hikâyesini ortaya çıkarmış ve halk arasında dilden düşmemiştir.

Bâzı şiirleri Erzurumlu Emrah’a mâl edilmektedir. Aslında, Erzurumlu Emrah’a nisbetle daha az tahsil görmüş ve halkla haşır neşir olmuştur. O’nu Erzurumlu Emrah’tan ayıran diğer bir husûsiyet dilidir. Dil bakımından Ercişli Emrah, Erzurumlu Emrah gibi divan şiirinin diline yakın bir dil kullanmaz. Bu bakımdan sâdelik ve açıklık gösterdiği gibi halk deyiş ve duyuşuna daha fazla yer verir. Doğum ve ölüm târihleriyle, nerede öldüğü belli değildir.

ERCÜMENT EKREM TALU Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-01-29T13:36:00.003-08:00

ERCÜMENT EKREM TALU Kimdir? Hakkında Bilgi

Romancı ve yazar. 1888 yılında İstanbul’da doğdu. Tanzimât devri sanatçılarından olan Recâizâde Mahmud Ekrem’in oğludur. Galatasaray Lisesini bitirdikten sonra (1905), öğrenimini Paris’te sürdürdü. 1907’de Duyûn-ı Umûmiyede mütercimlikle başladığı memurluk hayâtında değişik görevlerde çalıştı. 1927-1929 seneleri arasında Matbaa Müdürlüğü, 1931-1933 seneleri arasında Varşova Elçiliği Müsteşarlığı, 1936-1937 seneleri arasındaSiyâsal Bilgiler Okulunda, 1937-1943 seneleri arasında ise, Gâzî Eğitim Enstitüsünde Fransızca öğretmenliği yaptı. 1943’te Galatasaray Lisesi Edebiyât öğretmenliğine tâyin edildi. Bu görevden 1950 senesinde emekliye ayrıldı. 1956 senesinde İstanbul’da öldü.

1908’den ölümüne kadar pekçok gazete ve dergide fıkralar, makâleler yazan, hikâye ve roman türlerinde eserler veren Ercüment Ekrem, yaygın şöhretini mizahî romanlarıyla yaptı. Romanlarında İstanbul hayâtını canlandırır. Romandaki kahramanları orta halli ve fakir çevrelerden seçmiştir. Hüseyin Rahmi ve Ahmed Râsim’in yolunda yürümüştür.

Eserleri: Asriler (1922), Günbatarken (1922), Kopuk (1922), Sabri Efendi’nin Gelini (1922), Sevgiliye Masallar (1925), Meşhedi ile Devriâlem (1927), Gemi Aslanı (1928), Meşhedi Aslan Peşinde (1934), Kodoman (1935), Papeloğlu (1937), Beyaz Şemsiyeli (1939), Çömlekoğlu ve Âilesi (1945), Meşhedinin Hikâyeleri (1947).

ERDAL İNÖNÜ Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-01-29T13:36:00.001-08:00

ERDAL İNÖNÜ Kimdir? Hakkında Bilgi

Siyâset adamı, fizik profesörü. İsmet İnönü’nün oğludur. 6 Haziran 1926’da Ankara’da doğdu. 1943’te Ankara Gazi Lisesini, 1947’de Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Fizik-Matematik Bölümünü bitirdi. 1948’de ABDCalifornia Teknoloji Enstitüsünde yüksek lisans ve 1951’de doktora derecelerini aldı. 1955’te Ankara Üniversitesi Fen Fakültesinde doçent oldu. Teorik fizik profesörü olarak girdiği Orta Doğu Teknik Üniversitesinde 1960-1964 yılları arasında bölüm başkanlığı, 1965-1968 arasında da Fen ve Edebiyat Fakültesi dekanlığı yaptı. 1970’lerde bir yıl süreyle rektörlüğünü yaptığı ODTÜ, sol örgütlerin en çok faaliyet gösterdikleri ve etkili oldukları üniversite hâline geldi. 1975’te Boğaziçi Üniversitesi Temel Bilimler Fakültesi dekanlığına getirildi. 1982’de TÜBİTAK’a bağlı Temel Bilimler Araştırma Enstitüsü müdürlüğüne tâyin edildi.

Mayıs 1983’te resmî görevlerinden istifa eden Erdal İnönü, 6 Haziran 1983’te Sosyal Demokrasi Partisinin (SODEP)kurucu üyesi ve ilk genel başkanı olarak politik hayata girdi. Kurucu üyeliği Milli Güvenlik Konseyince veto edilince 1983 seçimlerine katılamadı. Sosyal Demokrasi Partisinin (SODEP) 1985’te Halkçı Parti (HP) ile Sosyal Demokrat Halkçı Parti adı altında birleşmesinden sonra 1986’da bu partinin başına getirildi. 28 Eylül 1986 ara seçimlerinde İzmir’den milletvekili seçilip meclise girdi. 1987 genel seçimlerinde de aynı yerden milletvekili seçilip muhâlefet liderliğini sürdürdü (1991).

Erdal İnönü, 20 Ekim 1991 milletvekilliği erken genel seçimlerine SHP’nin genel başkanı olarak İzmir’den milletvekili adayı oldu. Milletvekili seçilerek TBMM’ye girdi. Genel başkanı olduğu SHP’den Halkın Emek Partisi (HEP) milletvekillerini aday göstererek HEP’in parlementoya girmesini sağladı. Daha önce Erdal İnönü’nün genel başkanı olduğu SHP; TBMM’nde ana muhalefet partisiyken, 1991’de yapılan erken genel seçimde, ülke genelinde kullanılan oyların % 20.75’ini alarak 88 milletvekili çıkardı. Mecliste üçüncü parti durumuna düştü. Erdal İnönü, 24 Kasım 1991’de Süleyman Demirel’in kurduğu 49. Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinde koalisyon ortağı oldu ve Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcılığı görevini aldı. (1993 Mart)

ERİTRE Nedir? Hakkında Bilgi

2012-01-29T13:28:00.001-08:00

ERİTRE Nedir? Hakkında Bilgi

DEVLETİN ADI Eritre Cumhûriyeti

BAŞŞEHRİ Asmara

NÜFÛSU 3.250.000

YÜZÖLÇÜMÜ 117.400 km2

RESMÎ DİLİ Amharaca

DÎNİ İslâmiyet

PARA BİRİMİ Etiyopya Birri

Doğu Afrika’da yer alan bir devlet. Kuzey ve doğusunda Kızıldeniz, batısında Sudan, güneyinde Etiyopya yer alır.

Târihi

Eritre toprakları Aksum Krallığının hâkimiyet bölgesindeyken 950’li yıllarda Etiyopya Krallığına bağlandı. Bölge, Kânûnî Sultan Süleymân döneminde Özdemir Paşa tarafından fethedildi. 5 Temmuz 1555’te merkez başkent Asmara’nın limanı Musavva olmak üzere Habeş eyâleti kuruldu. Osmanlı hâkimiyeti, bölgenin 1889’da İtalyanların eline geçmesiyle sona erdi. İtalyanlar, Etiyopya Kralı İkinci Menelikle Uccialli Antlaşması ile bölgeyi işgâl ettiler ve ertesi sene sömürge hâline getirdiler. Bu bölgeye Roma döneminde Kızıldeniz’e verilen isim olan Mare Erythracum’dan esinlenerek Eritre adını verdiler. İtalyanlar bölgeyi Etiyopya’ya karşı düzenledikleri saldırılarda üs olarak kullandılar. Eritre daha sonra İtalya Doğu Afrikası’ndaki altı eyâletten biri hâline getirildi.

İngiltere, 1940 yılının sonunda Süveyş yolunu açmak gâyesiyle İtalya Doğu Afrika’sını parçalamak için harekete geçti. Fransızların desteği ile 1941 senesinde Eritre topraklarını ele geçirdi. İkinci Dünyâ Savaşından 1952’ye kadar İngiltere hâkimiyeti altında kalan Eritre aynı yıl özerk bir bölge olarak Etiyopya’nın meydana getirdiği federasyona katıldı.

Eritre 1960’lı yıllarda Etiyopya’nın eyâleti hâline getirildi. Bunun üzerine, bu karara karşı çıkan Eritre Kurtuluş Cephesi adlı gerilla teşkilâtı kuruldu. Bir süre sonra da aynı gâyeli farklı siyâsî ideolojileri temsil eden birkaç örgüt daha ortaya çıktı. Bu örgütlerin Etiyopya’dan ayrılarak bağımsız bir devlet kurmak gâyesiyle İmparator Haile Selasiye kuvvetlerine karşı sürdürdükleri gerilla savaşı, 1974’te yapılan askerî darbenin ardından daha şiddetlendi. Ama yeni yönetimin 1977 sonrasında aldığı sert tedbirler gerillaları önemli ölçüde geriletti. Gerilla örgütleri 1985’te birleşti. Bu târihten sonra hızla güçlenen gerillalar 1991 Mayısında Addis Abeba’yı ele geçirdi. Etiyopya Devlet Başkanı Mariam ülkeden kaçtı. Etiyopya Devrimci Demokratik Halk Cephesi geçici hükümet kurması üzerine Asmara’da Eritre Halk Kurtuluş Cephesi de Eritre’de özerk yönetim kurdu. Nisan 1993’te yapılan halk oylaması neticesinde bağımsızlığını kazanan Eritre’de, Eritre Halk Kurtuluş Cephesi lideri İsayas Afewerki başkanlığında geçici hükümet kuruldu (Mayıs 1993).

Fizikî Yapı

Eritre toprakları, Kasar Burnundan, Bâbü’l-Mendep Boğazındaki Dumeira Burnuna kadar yaklaşık 950 km boyunca uzanır. Dahlak Adaları da Eritre’ye âittir. Etiyopya yüksek platosunun, doğu ve batıda alçak ovalarla çevrili kuzey uzantısı Eritre topraklarına girer. Doğu ovasının genişliği 16-80 km civârında olup, Danakil bölgesini ve deniz seviyesinden 116 m aşağıda bulunan Kobar Çukurunun kuzey kenarını içine alır. Batıda yumuşak bir eğimle plato, batıya doğru akan akarsu vâdileriyle parçalanmıştır.

İklimi

Enlem îtibâriyle subekvatoral ve tropikal iklim kuşağı üzerinde bulunur. Bu yüzden iklim çok değişken bir özelliğe sâhiptir. Yıllık sıcaklık ortalaması 30°C civârında olan deniz seviyesindeki Mitsiva yılda 200 mm civârında yağış alırken, 2000 m yükseklikteki Asmara’da yıllık sıcaklık ortalaması 16°C ve yıllık yağış ortalaması 500 mm civârındadır.

Nüfus ve Sosyal Hayat

3.250.000 civârında olan ülke nüfûsu çeşitli etnik ve dînî gruplardan meydana gelir. Güneydeki yüksek bölgelerde Tigrinya dilini konuşan Hıristiyan Koptlar, kuzeydeki yamaçlarda Tigre dilini konuşan Müslümanlar, kıyıdaki çöllerde Saho ve Danakili dillerini konuşan kabîleler yaşar. Kıyı ve Sudan sınırına yakın bölgelerde Arapça, başkent Asmara civârında da yaygın olarak İtalyanca konuşulur.

Ekonomi

Sulama imkânlarının geliştirilmesiyle üretimin artmasına rağmen yağış miktarının büyük değişiklikler göstermesi ve sık rastlanan çekirge istilâları yüzünden tarım çok geri seviyededir.Sanâyi, başkent Asmara’da yoğunlaşmış olup, daha çok gıda ürünleri, dokuma ve deri eşyâya dayanmaktadır. Ayrıca Kobar Çukuruyla Mitsiva ve Assab’da tuz üretilir.

Ulaşım: Ülkenin Asmara ve Assab şehirlerinde havaalanları vardır. Karayolu ağı ülkeyi Etiyopya’ya ve Sudan’a bağlar. Dağlardan geçen demiryolu Mitsiva, Asmara ve Bişa’yı birbirine bağlar.

ERKAM BİN EBİ'L-ERKAM Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-01-29T13:27:00.001-08:00

ERKAM BİN EBİ'L-ERKAM Kimdir? Hakkında Bilgi

Eshâb-ı kirâmdan. İlk Müslümanlardandır. İsmi, Erkâm bin Ebi’l-Erkâm, künyesi Ebû Abdullah’tır. Mahzumoğulları kabîlesindendir. Mekke-i mükerremede doğdu. Doğum târihi kesin olarak bilinmemektedir. 673 (H.53) senesinde Medîne-i münevverede vefât etti.

Peygamber efendimiz insanları İslâm dînine dâvet etmeye başlayınca, Erkam bin Ebi’l-Erkam 22 veya 23 yaşlarındayken, yedinci veya on birinci kimse olarak Müslüman olmakla şereflendi. Peygamber efendimiz müşriklerin, yâni inanmayan kimselerin baskılarından Müslümanları korumak ve rahat ibâdet edebilmek için Safâ Tepesinin doğusundaki bir sokakta bulunan Erkam bin Ebi’l-Erkam’ın evini emniyetli bir yer olarak seçti. İslâm dînini burada gizlice yaymaya çalıştı. Mekke’de nâzil olan âyet-i kerîme ve sûrelerin bir çoğu Erkam bin Ebi’l-Erkam’ın evinde nâzil oldu. Eshâb-ı kirâm bu evde toplanırlar, Peygamber efendimizi görmek ve Müslüman olmak isteyenleri Dâr-ül-Erkam ve Dâr-ül-İslâm adı verilen bu eve getirirlerdi. Hazret-i Hamzâ, Ammâr bin Yâsir, Mus’ab bin Umeyr gibi birçok sahâbi bu evde Müslüman oldular. Hazret-i Ömer de bu evde Müslüman olmakla şereflendi. Erkam bin Ebi’l-Erkam bu evi hiç satılmamak ve mîrâsçı olunmamak üzere vakfetti. Erkam bin Ebi’l-Erkam’ın oğulları ve torunları tarafından kullanılan bu evin yerine Osmanlı pâdişâhlarından Sultan Üçüncü Murad Han 1591 (H. 999) senesinde bir mescit yaptırdı.

Erkam bin Ebi’l-Erkam diğer Müslümanlarla birlikte Mekke’den Medîne’ye hicret etti. Peygamber efendimiz onu Ebû Talhâ Ensarî ile kardeş yaptı. Erkam bin Ebi’l-Erkam, Bedir, Uhud, Hendek ile diğer bütün savaşlara katıldı ve büyük kahramanlıklar gösterdi. Peygamber efendimiz ona Bedir Savaşından sonra bir kılıç hediye etti. Daha sonra zekât mallarını toplama hizmetini verdi. Dört halîfe devrinde halîfelerin meşveret (danışma) meclisinde bulunan Erkam bin Ebi’l-Erkam 673 (H. 53) senesinde 83 yaşlarındayken Medîne-i münevverede vefât etti. Cenâze namazını Aşere-i mübeşşereden, yâni Cennet’le müjdelenen on kişiden Sa’d bin Ebî Vakkâs kıldırdı. Cennet-ül-Bakî Kabristanında defnedildi.

Asîl bir âileden olan Erkam bin Ebi’l-Erkam, geçimini kendi arâzilerinden elde ettiği mahsulden kazandıklarıyla ve ticâret ile temin ederdi. Zühd ve takvâsı çoktu. Yâni dünyâya düşkün olmayıp haramlardan çok sakınırdı. Vakitlerinin çoğunu Allahü teâlâya ibâdet etmekle geçirirdi. Peygamber efendimizden hadîs-i şerîf rivâyet etti. Ubeydullah ve Osmân adlı oğullarıyla Meryem, Safiyye ve Umeyye adlı kızları olmak üzere beş evlâdı olduğu bilinmektedir.

ERTUĞRUL FÂCİASI Nedir? Hakkında Bilgi

2012-01-28T06:09:00.001-08:00

ERTUĞRUL FÂCİASI Nedir? Hakkında Bilgi

Japonya ziyâreti dönüşü batan Türk gemisindeki 587 kişinin şehid olması. 1887 yılında Japonya İmparatorunun amcası bir harp gemisiyle İstanbul’a ziyârete gelmişti. Bu dostluk ziyâretine karşılık vermek, Hind ve Pasifik Okyanuslarında Türk bayrağını dalgalandırmak ve oralardaki Müslüman halkı halîfeye bağlamak düşünceleri ile geziye karar verildi. Sultan Abdülhamîd’in emriyle karar verilen bu ziyâret için Ertuğrul Firkateyni görevlendirildi. İstanbul tersanelerinde yapılan bu savaş gemisi, 2344 tonluk olup hem yelken hem de makina ile hareket ediyordu. Esas yelkenli olan bu geminin 600 beygir gücündeki makinası yardımcı vazîfe görüyordu.

15 Temmuz 1889 günü o yıl Heybeliada’daki Bahriye Okulunu bitiren genç teğmenlerin hepsi gemi komutanı Yarbay Ali Beyin idâresinde İstanbul’dan hareket ettiler. Kâfile başkanı Albay Osman Bey dâhil gemide 1092 kişi bulunuyordu. Gemi, Aden, Cidde ve Bombay’a uğrayarak yoluna devâm ediyordu. Uğrak yerlerindeki Müslüman halk Türk denizcilerine çok yakınlık gösteriyordu. Gemi Seylan Adası, Singapur, Saygon, Hong-Kong limanlarına uğradıktan sonra 28 Haziran 1889’da Japonya’nın Yokohama limanına ulaştı.

Amiral ve emrindeki heyet İmparator Meji tarafından Tokyo’daki sarayında kabul olundu ve kendilerine birer nişan verildi. Ertuğrul personeli, Japonya’da kaldığı üç ay içinde en îtibârlı misâfirler olarak muâmele gördüler. Gittikleri her yerde derin bir ilgi ile karşılandılar.

Normal dönüş zamânında kâfileden 37 kişi koleraya tutulduğundan Yokohama’da 33 gün karantinada kalındı. 15 Eylül 1889’da Yokohama’dan hareket eden Ertuğrul gemisi iki gün sonra fırtınaya tutuldu. Fırtına şiddetlenerek tayfun hâline geldi. Arka direk kırılınca açılan deliklerden makina dâiresine su doldu. Bu durum gemi idâresinin tamâmen kaybolmasına sebeb oldu. Gemi, Oskima burnundaki kayalıklara doğru sürüklenerek 18 Eylül 1889 günü battı. Amiral Osman Bey dâhil 587 kişi şehid oldu.

Şehitlerin cesetleri ve vücut parçaları Japon köylülerince ve sağ kurtulan Türk denizcilerince toplanarak adada bulunan fener yakınındaki hâkim bir tepeye gömüldüler.

Sağ olarak kurtulanlar ise yaralı vaziyette iki Japon harp gemisi tarafından birkaç haftada Çanakkale Boğazına kadar getirildi. Bu gemiler 2 Şubat 1890’da Dolmabahçe önüne ulaştılar. Sultan İkinci Abdülhamîd Han da, Japon İmparatorunun Türk deniz âilesine gösterdiği yakınlık ve sevgiyi fazlası ile göstererek Türk-Japon sevgi ve işbirliğinin temelini attı.

Japonlar Kaşımazaki Fenerinin 300 metre güneydoğusundaki bir yere denizcilerimizin hâtıralarına hürmeten âbide diktiler.

ERTUĞRUL GÂZİ Hakkında Bilgi

2012-01-28T06:08:00.005-08:00

ERTUĞRUL GÂZİ Hakkında Bilgi

Osmalı Devletinin kurucusu olan Osman Gâzinin babası. Oğuzların Bozok koluna bağlı Kayı boyundan Süleyman Şahın oğludur. Cengiz’in İslâm memleketini talan ettiği sırada babası, Selçuklu topraklarında yaşamak üzere kabîlesiyle berâber ülkesini terk etmiş, Amu Deryâ’yı geçip, Oğuzların yoğun olduğu Ard havzasına gelmişti. 1220’lerde Horasan’ın kuzey sınırına, oradan Karakum Gölünün güneyine, oradan da Merv yoluyla Ahlat’a ulaşmıştı. Moğol ateşinin Doğu Anadolu’yu da sarması üzerine kabîlesine daha uygun bir yer arayan Süleyman Şah, Rakka civarında Ca’ber Kalesi yakınında Fırat Nehrinden geçerken boğuldu.

Babalarının vefâtından sonra, Ertuğrul Gâzi kabîleye reis seçildi. Ağabeyleri Sungur Tekin ve Gündoğdu, kendilerine tâbi kabîle mensuplarıyla berâber Ahlat’a geri döndüler. Ertuğrul Gâzi ise, kardeşi Dündâr Beyle berâber batıya hareket etti.

Sivas yakınlarında konakladıkları sırada Selçuklu ordusu ile büyük bir Moğol birliğinin savaşına şâhid oldular. Selçukluların yenilmekte olduğunu görünce, yiğitlik ve mertlik esaslarına göre, kuvvetleriyle onların yardımına koşan Ertuğrul Gâzi gâlip gelmelerini sağladı. Bunun üzerine Selçuklu Devletinin hükümdârı bulunan Sultan Alâeddîn, Ertuğrul Gâziye iltifât ederek hil’at gönderdi ve Ankara yakınındaki Karadağlar mıntıkasını ıktâ olarak verdi (1230). Ertuğrul Bey, bir müddet burada kaldıktan sonra, oğlu Savcı Beyi Konya’ya gönderince, Bursa ile Kütahya arasındaki Domaniç Dağları yaylak, Söğüt ile Karacaşehir kışlak olmak üzere kendilerine verildi. Bunun üzerine Ertuğrul Gâzî aşiretiyle berâber gelip, Söğüt ve Domaniç’e yerleşti. O civarlarda oturan Afşar (yâhut Alişar) ve Çavdar aşîretlerinin etrâfa verdikleri zararlara mâni oldu. Hıristiyan tekfûrlarla da iyi geçinmeye dikkat etti. Adâleti, halka olan iyi muâmele ve yardımcıları o kadar çoktu ki, Hıristiyan tebea bile kendisini sevip sayıyordu. Ertuğrul Gâzinin günden güne kuvvetlenmesi Karacahisar tekfûrunu kendisine cephe almaya yöneltti. Bunun üzerine Ertuğrul Gâzi Konya’ya giderek Sultan Alâeddîn’i bu hisarın fethine teşvik etti ve berâberce gelerek Karacahisar’ı kuşattılar. Moğolların Konya Ereğlisi’ni kuşatması üzerine, Sultan Alâeddîn geri döndü. Ancak Ertuğrul Gâzi muhâsaraya devâm etti. Bir müddet sonra kaleyi fetheden Ertuğrul Gâzi, tekfûru ve diğer esirleri kardeşi Dündar Gâzi ile birlikte Konya’ya Sultan’a gönderdi.

Ertuğrul Gâzi Selçuklu Sultânı Alâeddîn’in vefâtına kadar altı sene etrâfın fethi ve İslâmiyetin yayılması için bütün gayreti ile çalıştı. Sultânın vefâtından sonra, Selçuklu hükümdârları arasındaki taht ve taç kavgalarına karışmayarak Söğüt uç bölgesinde tekfûrlarla mücâdeleye devâm etti. 1281 yılında 92 veya 96 yaşındayken Söğüt’te vefât ederek oraya defnedildi.

Ertuğrul Gâzi, çevresinde bulunan beyliklerden devletlerin durumlarını ve siyâsî şartlarını gâyet iyi değerlendirirdi. Komşuları ile dâimâ iyi geçinerek aşîret ve tebeasını güçlü bir durumda huzûr ve râhat içinde yaşattı. Çok cömert olan Ertuğrul Gâzi, fakirlere, düşkünlere dâimâ yardım ederdi. Yarım asır adâletle idâre ettiği bölgede Hıristiyanlara da İslâmiyeti sevdirdi.

Ertuğrul Gâzinin ölümünden sonra, küçük oğlu Osmân Gâzi, kavim ve kabîlesinin reisi oldu. Osman Beyin bağrından çıkarak denizleri, diyarları, kıtaları ve ülkeleri muhteşem dalları arasına alacak olan çınarın kökü toprağa yayılmaya başladı. Öyle ki, bu çınarın gölgesi altında bütün insanlık, Asr-ı Saâdetten sonra, bir daha görüp hayâl edemediği bir şekilde tam altı asır yaşadı.

ERZİNCÂNÎ ABDULLAH MEKKÎ EFENDİ Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-01-28T06:08:00.003-08:00

ERZİNCÂNÎ ABDULLAH MEKKÎ EFENDİ Kimdir? Hakkında Bilgi

Büyük âlim ve velî Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî’nin talebelerinden. İsmi, Abdullah’tır. Erzincânî, Abdullah-ı Erzincânî ve Abdullah-ı Mekkî diye bilinir. On dokuzuncu yüzyılda yaşamıştır.

Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî’nin hizmetinde ve sohbetinde olgunlaşarak kemâle gelen Abdullah-ı Erzincânî, tasavvuf derecelerinde yükseldi. Hocasından hilâfet-i mutlakâ, yâni tam icâzet (diploma) alan Abdullah-ı Erzincânî, İslâm dîninin emir ve yasaklarını insanlara anlatmak için önce Erzincan’a sonra Erzurum’a ve oradan da Kudüs’e daha sonra Mekke-i mükerremeye gitti. Orada yerleşip, insanlara Allahü teâlânın emir ve yasaklarını anlattı. Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri hayatta olduğu müddetçe onun ihtiyaçlarını Şam’dan gönderdi. Abdullah-ı Erzincânî, Mekke-i mükerremede pekçok talebe yetiştirdi. Hac ibâdeti esnâsında Şeyh Süleymân bin Hasen Kırîmî onunla karşılaşıp, sohbette bulundu. Vefâtından sonra Süleymân bin Hasan Kırîmî onun yerine irşâd (insanlara doğru yolu gösterme) faaliyetine devâm etti.

Abdullah-ı Erzincânî, âlim, ilmiyle âmil, fazîlet sâhibi ve evliyâ bir zâttı. Dünyâ ve ona âit her şeyden kesilerek, vatanını ve yakınlarını bırakıp Allahü teâlânın dînini anlatmak için Mekke-i mükerremeye gitti. Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî hazretleri Abdullah-ı Erzincânî’yi çok sever, ona özel iltifat gösterirdi.

ERZURUMLU EMRAH Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-01-28T06:08:00.001-08:00

ERZURUMLU EMRAH Kimdir? Hakkında Bilgi

Türk halk şâiri. Şiirlerinde Emrah ismini mahlas olarak kullanmıştır. Emrah, amrah, amrak “âşık” mânâsına gelmektedir. On dokuzuncu yüzyıl sâz şâirleri arasında yer alır. Bir ordu şâiri olan Sürûrî, Bayburtlu Zihnî (1785-1859), Âşık Dertli (1712-1845), Dadaloğlu (1785-1868) gibi halk şâirleri ile aynı asırda yaşamıştır. Emrah ismini taşımaları yüzünden bazan Ercişli Emrah ile karıştırılmış, hattâ Erzurumlu Emrah’a mâl edilmiştir. Buna sebeb her iki şâirin Doğu Anadolu’da yaşamaları, hemen hemen aynı yerlerde gezip dolaşmalarıdır.

Erzurumlu Emrah, Erzurum’un Tanbura köyünde doğmuş, Erzurum’da medrese tahsiline devâm etmiştir. Ömrü seyâhatla geçen bu halk şâiri Sivas, Kastamonu, Sinop, Konya, Niğde gibi vilâyetlerde dolaşmış, ömrünün son zamanlarını Niksar’da geçirmiş ve orada 1860 yılında ölmüştür. Mezârı Tekkebayırı Mezârlığında Ali Pehlivan Türbesi yanındadır.

Erzurumlu Emrah’ın medrese tahsili görmesi kendisini diğer halk şâirlerinden ayırmaktadır. Bu yönü ile o Ercişli Emrah’tan farklıdır ve divan şiirine yakın bir söyleyişin içinde yer almaktadır. Ercişli Emrah daha avâmî kalmaktadır. Erzurumlu Emrâh; Tokatlı Nûrî, Beşiktaşlı Gedâî gibi birçok halk şâiri üzerinde tesir bırakmış, hece vezni ile şiir söylediği gibi arûz veznini de ustaca kullanmış, hattâ divan şiiri üslûbuyla gazeller söylemekten geri kalmamıştır.

Şiirlerinde Fuzûlî, Hatâî, Bâkî, Nedim ve Vâsıf’ın tesirleri görülmektedir. Her ne kadar divan şiirine yakın şiirler söylemişse de asıl güzel şiirleri, heceyle söylediği koşma ve semâî gibi nazım şekillerindeki manzûmeleridir.

Bâzı şiirleri bir tekke şiiri hissini doğurursa da, serbest ve şûh söyleyişli şiirleri de vardır. Hâsılı Erzurumlu Emrah bir yüzünü divan edebiyâtına çevirmiş, diğer yönü halk edebiyâtında olan bir saz şâiridir. Türk milletinin şiirlerinde yer alan gurbet duygusu bütün âşıklarda olduğu gibi onda da lirizmin ana kaynağını teşkil etmektedir. Kalem şâirliğine olan özentisi, Dîvân tertib etmesine sebeb olmuştur.

KOŞMA

Hiyleye yüz tuttu asırda insan,

Mürüvvet, merhamet, hürmet kalmadı.

Fısk bir âlûde oldu âbidân,

Cihânda bir temiz tıynet kalmadı.

Herkes mâil oldu süse, ziynete,

Erenler çekildi künc-i vahdete,

Bir ehli gelmiyor sadr-ı devlete,

Feyz alacak sâhib-himmet kalmadı.

Bu pendim uşşâka olsun yâdigâr,

Dâim fitne, fesâd oldu âşikâr.

Cümlemiz hıfz etsün, Ol Perverdigâr,

Pâk-i dâmen ehl-i iffet kalmadı.

Gafletle geçirme ömrünü Emrah,

Kime arz edersin hâlini Emrah,

Hâle tebdil eyle kâlini Emrah,

Seni gûş edecek şefkat kalmadı.

KOŞMA

Âlim isen gel ol ilminde âmil,

Tarîk-i Hak’tır bu billâh efendi.

Sakın her dergâha sen olma sâil,

Dergâh-ı Mevlâ’dır dergâh efendi.

Vurma bir kimseye vurulmayasın,

Bir amel işle ki sorulmayasın,

Bir tarîka gir ki yorulmayasın,

Doğru Hakk’a gider o râh efendi.

Hakk’ı bul nâ-hakka eyleme tapu,

Yâr için agyâra kılma tekâpû,

Bir kapı kaparsa, açar bin kapu,

Fâtih-i ebvâd’dır Allah, efendi.

Sûfî ister isen Cennet’le hûrî,

Getirme kalbine kibr ü gurûru,

Sakın câhil sanma ey gözüm nûru,

Her fenne âlimdir Emrâh, efendi.

ERZURUMLU MUSTAFA DARİR Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-01-28T06:06:00.001-08:00

ERZURUMLU MUSTAFA DARİR Kimdir? Hakkında Bilgi

Beylikler devri şâirlerinden. Doğum ve ölüm târihleri belli değildir. Doğuştan kör olduğu söylenen Darir, kuvvetli bir hâfızaya sâhipti. Bu sâyede Arapça ve Farsçayı mükemmel bir şekilde öğrendiği gibi, İslâmî ilimlerde de ehliyet kazanarak kâdılık pâyesi almıştır.

Erzurum ve civârında doğup büyüyen Darir, 1377 yılında Mısır’a gitmiş, hükümdâr meclisine kabul edilerek fasih ve beliğ konuşması ile dikkatleri üzerine çekmiştir. Nazım ve nesirle meşgul olan Darir, tahmînen 15. yüzyıl başlarında ölmüştür. Darir’in eserlerinde Âzerî lehçesi özellikleri görülmekle berâber, Kâdı Burhâneddîn’e nazaran Osmanlı Türkçesine daha yakındır. Gâyet rahat ve mükemmel bir üslûbu vardır.

Eserleri:

Erzurumlu Mustafa Darir’in ilk eseri manzum olup, Yûsuf ve Zeliha (Kıssa-i Yûsuf) ismini taşır. Fütuh-üş-Şam’ı ise 1393 yılında tercüme etmiştir. Ayrıca Yüz Hadîs Tercümesi gibi mensûr eserleri de vardır. Mısır’da geçirdiği beş sene içinde yazdığı Siyer-i Nebî’si 1388’de tamamlanmıştır. Üç cilt olan bu eserinde nazma da yer verir. Aslında Darir burada bir halk hikâyecisi gibi görünür. Mevzuu anlattıktan sonra aynı konuyu şiirle de verir. Bu şiirlerin bâzısı Arabîdir. Siyer-i Nebî Türk Edebiyâtı içinde yazılan ilk siyer kitabıdır. Bunun yanında Peygamber efendimizin doğum günü için yazdığı şiir, Süleymân Çelebi’ye tesir etmiş ve Vesîletü’n-Necât adlı Mevlîd kitâbının yazılmasına yol açmıştır. Siyer-i Nebî Mısır sultanlarının sarayında yazılmış Melik Mansûr Ali ile Sultan Berkuk eserin Türkçe yazılmasını istemişlerdir. Eserin sonundaki Peygamber efendimizle ilgili mersiye dikkat çekmektedir.

Anadan doğma kör olan Darir, bütün eserlerini önce kaynaklardan okutarak dinler, kuvvetli hâfızasına yerleştirir ve sonra yazdırırdı. Siyer-i Nebî adlı Eserinin kaynağı Arab müelliflerinden İbn-i İshâk ile Vâkidî’nin kitaplarıdır. Tabiî Darir, bu büyük eseri kendi ifâde gücüyle edebiyâtımıza kazandırmıştır.

Bilgi Elde Edilmesi

2012-01-28T05:29:00.001-08:00

3.1.1.Bilgi Elde Edilmesi:

Bu analizler, makro ekonomik gelişmeler, sektör koşulları ve analiz edilen şirketler hakkındaki güvenilir bilgi eksikliğinden dolayı bazı ülkelerde oldukça zordur. Bazen gelişmekte olan ülkelerde hükümetler yanıltıcı ekonomik verilere bile yayınlamaktadırlar.

Ekonomik durum kötüleştikçe, yanıltıcı bilgilerin düzeyi de artmaktadır.1994-95 yıllarında Meksika’da görülen döviz krizin sebebi işte bu yanlış ve yanıltıcı olan ekonomik verilerdir. Bazen ekonomik veriler, hükümetlerin arzu ettiği gibi olmazsa, hükümet bu verilerin yayınlanmasını erteleyebilir ya da verileri tamamen değiştirebilir. Bu nedenlerden dolayı makro ekonomik gelişmeler hakkında sağlıklı ve güvenilir bilgi edinmek bu gibi ülkelerde oldukça zordur.

Bazı ülkelerde ise sektör yada firmalar hakkında ki bilgilere ulaşmak çeşitli nedenlerden dolayı zordur. Yatırımcılar çoğu zaman bu bilgi eksikliğinden şikayetçi olurlar. Firmalar hakkında bilgi edinebilme ve bu bilginin kalitesi ülkeden ülkeye değişmektedir. Dikkati çeken, gelişmekte olan ülkelerde bu bilgiye ulaşmanın zorluğu ve ulaşılan bilginin kalitesinin düşüklüğüdür. Son zamanlarda gelişmiş ülkelerde bulunan ve uluslararası pazarlara açılan firmaların kendileri ile ilgili dışarıya verdikleri bilgi ve açıklamaların çerçevesi oldukça genişlemiştir. Ayrıca muhasebe uygulamalarında da bu şirketlerde belli bir uyumlaştırma görülür. Bu duruma örnek olarak IAS(Uluslararası Hesap Standartları)nın yaygınlaşması verilebilir.

finans

Atatürk Hizmetleri Resimleri

2012-01-27T07:20:00.001-08:00

Atatürk’ün Eğitim Etkinliklerine Tanıklık Eden Fotoğraflar

Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal, yeni Türk harflerini halka bizzat öğretirken (20.09.1928)bilgi

Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal, Samsun Lisesinde tarih dersinde (26 Kasım 1930)bilgi

Atatürk, İzmir Erkek (Atatürk) Lisesi’nde Matematik Dersini İzlerken, 1 Şubat 1931

Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk, Pertek’te Öğrencilerle Konuşurken (17 Kasım 1937)

ESAD FEYZİ BEY (Kolağası) Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-01-27T06:44:00.001-08:00

ESAD FEYZİ BEY (Kolağası) Kimdir? Hakkında Bilgi

Son devir Osmanlı tabiplerinden. 1874’te Gömeç-Ayvalık’ta doğdu. Dâvûd Paşa Rüşdiyesini, Kuleli Askerî Tıbbiye İdâdîsini bitirdi. Mekteb-i Tıbbiye-i Şâhânede talebeyken, Alman fizikçi W.C.Röntgen’in 1895 yılında X ışınlarını keşfetmesinden bir sene sonra ilkel araçlarla ilk röntgen cihâzını yaptı ve arkadaşlarının el filimlerini çekti. 1897’de arkadaşı Rıfat Osman’la birlikte Yunan Savaşında yaralanan askerlerin vücutlarındaki mermi parçalarını röntgen cihâzı ile tesbit ederek ameliyatlarını kolaylaştırdı. Bu uygulama dünyâ tıp târihinde, savaş yaralıları üzerinde yapılan ilk röntgen uygulaması kabul edilir. 1897’de Mekteb-i Tıbbiyeyi yüzbaşı rütbesi ile bitirdi. Aynı okulda fizik dersi muallim muâvinliğine, sivil tıbbiyede de jeoloji ve mineroloji hocalığına getirildi. Röntgenin tıp fakültelerinde resmî ders programına alınmasını sağladı. Genç yaşında 1902’de İstanbul’da vefât etti.

Eserleri: 1) İlm-ül-Arz vel-Meâdin, 2) Eşkâl-i Teşrîhiyye, 3) Hikmet-i Tabiiyye-i İbtidâiyye, 4) Röntgen Şuâsının Esâsı ile Tatbîkât-ı Tıbbiyye ve Cerrâhiyyesi. Bu konuda ilk eserdir.

ESAD PAŞA (Toptânî) Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-01-27T04:08:00.001-08:00

ESAD PAŞA (Toptânî) Kimdir? Hakkında Bilgi

Arnavut asıllı Osmanlı paşalarından. 1862’de Tiran’da doğdu. Süleymân Paşazâde Ali Toptânî’nin oğludur. İkinci Abdülhamîd Han zamânında mirimiran rütbesiyle Yanya Jandarma Kumandanlığında bulundu. Yunan Harbindeki yararlılığından dolayı paşalığa yükseltildi. Daha sonra Sultan Abdülhamîd Hana karşı cephe alarak Jöntürk hareketine katıldı. Hedefi olan Arnavutluk istiklâlini gerçekleştirebilmek için, Abdülhamîd Han’ın tahttan uzaklaştırılmasının şart olduğunu görüyordu. Bunun için İttihat ve Terakki liderlerine bütün gücüyle yardım etti. İkinci Meşrûtiyetten sonra Arnavutluk Mebusu seçilerek meclise girdi. Abdülhamîd Hana tahttan indirildiğini bildirmek için seçilen mebuslar arasında o da vardı. Bu büyük Türk halîfe ve pâdişâhına karşı çok edepsiz bir şekilde, “Seni millet azl etti!” demek küstahlığında bulundu.

Balkan Harbinde Redif Gönüllü Kuvvetleri kumandanı sıfatıyla İşkodra’da bulunuyordu. Sırplılar ve Karadağlılar tarafından sarılmış İşkodra Kalesini kahramanca müdâfaa eden Hasan Rızâ Paşayı öldürterek kalenin Karadağlılar eline geçmesini sağladı. Böylece Arnavutluk’un istiklâlini gerçekleştirmek için resmen harekete geçmiş oldu. Balkan Savaşları sonunda Arnavutluk istiklâline kavuştu. Büyük devletlerce Arnavutluk kralı îlân edilen Prens Wilhelm’in geçici saltanatı sırasında savaş ve içişleri bakanlıkları yaptı. 1919’daki barış konferansında Arnavutluk heyetine başkanlık etti. Bu arada İtalyanlar Arnavutluk’un kendilerine verilmesi gerektiğini ileri sürdüler. Esad Toptânî ise büyük devletlere mürâcaatlarda bulunabilmek için Fransa’ya gitti. Ancak İtalya hesâbına çalışan bir Arnavut genci tarafından Paris’te vurularak öldürüldü (1919).

ESHÂB-I KEHF Nedir? Hakkında Bilgi

2012-01-27T04:07:00.001-08:00

ESHÂB-I KEHF Nedir? Hakkında Bilgi

Îsâ aleyhisselâmdan sonra, din düşmanları her tarafı kapladığı bir zamanda, dinlerini korumak için her şeylerini terk edip, hicret eden ve Efsûs (Tarsus)taki mağarada medfun bulunan yedi kişi ile Kıtmîr adındaki köpekleri. Kur’ân-ı kerîmde Kehf sûresinde kıssaları uzun bildirilmektedir.

Eshâb-ı Kehf denilen îmânlı gençler, Efsûs yâni Tarsus şehri ahâlisinden idiler. Bunlardan altısı sarayda vazîfeli, hükümdâra yakın kimselerdi. Hazret-i Ali’nin rivâyetine göre Eshâb-ı Kehf’in adedi yedi olup, bunların altısı hükümdârın müşâvere heyetinde idi. Onun sağında ve solunda bulunurlardı. Sağındakiler Yemlîha, Mekselînâ ve Mislînâ idi. Bunlara “Eshâb-ı yemîn” denmiştir. Hükümdârın solunda bulunanlar ise, Mernûş, Debernûş ve Şâzenûş’tur. Bunlara da “Eshâb-ı yesâr” denmiştir.

Hükümdâr o târihte Roma imparatorlarından Dimityanus veya Dokyanus olup, rezil, zâlim bir kimseydi. Putlara tapardı. Sonra tanrılığını îlân etti.Putperestliği kabul etmeyen az sayıdaki mü minleri yakalatıp parçalattıktan sonra şehrin kapılarına astırdı. Hükümdâr bir ihbâr üzerine saraydaki bu îmânlı gençlerin durumlarını öğrendi. Büyük bir öfke ile onları çağırıp tehdid etti. Fakat onlar, îmân yolunda sebât gösterip, şirki ve putperestliği kabul etmediler. Üstelik Dokyanus’u îmâna dâvet ettiler. Eshâb-ı Kehf bu hak sözleri Dokyanus’a sarayda, hazır olan bir topluluk içinde söylediler. Çünkü Dokyanus bunları oradaki topluluk içinde putperestliğe çağırmıştı. Onlar da, saray erkânı içinde büyük bir cesâretle: “Rabbimiz göklerin ve yerin Rabbi’dir. Fânî (yok olucu) şeyler nasıl yaratıcı olabilir.” dediler. Hükümdâr onların eski günlerine dönmeleri için zaman tanıdı. Bu da îmânlı gençlere Allahü teâlânın bir lütfu oldu. Çünkü bu bekleme esnâsında birbirleriyle istişâre ederek, hicret imkânını elde ettiler. Dinlerini korumak için gerekli hazırlıkları gizlice yapıp, şehre yakın bir dağ cihetine gittiler.Yolda giderken Kefeştetayyuş ismindeki bir çoban onların hâlini anlayıp îmân etti ve yedincileri oldu. Çobanın köpeği Kıtmîr de onlara katılıp, arkalarından tâkib etti. Dağa yaklaştıklarında çobanın gösterdiği bir mağaraya girdiler. Onlar mağarada Allahü teâlânın rahmet ve lütfunu dileyerek duâda bulundular. Allahü teâlâ bu husûsu Kur’ân-ı kerîmde Kehf sûresinin 13. âyet-i kerîmesinde meâlen şöyle bildirmektedir:

O zaman o genç yiğitler mağaraya sığınmışlardı da: “Ey Rabbimiz! Bize tarafından bir rahmet (dinde hidâyet, günâhlarımızı da mağfiret et ve helâl rızık) düşmanlarından emniyet ver ve işimizden (dînimizi korumak için kâfirlerden ayrılıp, mağaraya ilticâ ettiğimizden dolayı) bizim için muvaffakiyet hazırla (o sâyede rüşd ve hidâyete ermiş, böylece çok sevâba kavuşmuş olalım).

Diğer taraftan zâlim hükümdâr Dokyanus, Efsûs’a gelip, onları sordu. Kaçtıklarını haber verdiklerinde, babalarını, onların getirilmesine zorladı. Babaları; “Bizim malımızı alıp, dağa doğru gittiler.” dediler Dokyanus adamları ile gidip, o mağarayı bulunca; “Burada ölsünler!” diye mağaranın ağzını kuvvetlice kapattırdı. Dokyanus’un yakınlarından iki mümin, gençlerin isimlerini ve hâllerini bir taşa nakşedip, mağaranın duvarına koydular. Bu mağara Betâhlus Dağının güney tarafında idi. Güneş doğarken ve batarken oraya vurup, rütûbet olmazdı. Allahü teâlâ, meleklerle onları sağ ve sol taraflarına döndürürdü. Köpekleri dirseklerini kapının eşiğine uzatmıştı. Ölü değillerdi. Uyurken de gözleri açıktı. Nefes alırlar; saçları, tırnakları uzardı.

Allahü teâlâ, kemâl-i kudretiyle ceset ve elbiselerini değiştirmedi. Uzun müddet uyuduktan sonra onları uyandırdı.

Eshâb-ı Kehf’in mağaradaki uyku müddeti Kur’ân-ı kerîmde meâlen şöyle bildirilmektedir:

Bunun üzerine biz, nice yıllar mağarada onların kulaklarına (hâricî şeyleri işitmelerine mâni perde) vurduk. (Nice yıllar tam bir sükûn içinde uyuttuk). (Kehf sûresi: 11)

Onlar mağalarında üç yüz sene eğleştiler. (Buna) dokuz (yıl) daha kattılar. (Kehf sûresi: 25)

Cenâb-ı Hak bu uzun uykudan sonra Eshâb-ı Kehf’i uyandırınca, onlar henüz yattıkları günde bulunduklarını sandılar. Eshâb-ı Kehf’in uykudan kalkmaları, birbirleriyle konuşmaları ve içlerinden birini şehre göndermeleri Kur’ân-ı kerîmde meâlen şöyle bildirilmektedir:

Biz, onları (uyuttuğumuz gibi, kudretimizle ceset ve elbiseleri bu uzun zamanda değişmeksizin) uyandırdık ki, hâllerini bilsinler. (Birbiriyle soruşup hâllerini ve Allahü teâlânın kendilerine ne yaptığını öğrensinler de cenâb-ı Hakk’ın kudretine olan yakînleri, îmânları artsın. Öldükten sonra dirilmenin ne olduğunu ve bunun bir örneğini görsünler. Allahü teâlânın kendilerine olan nîmetlerine şükretsinler.) Onlardan birisi (Mekselîna) dedi ki: “Ne kadar zaman (yatıp) eğleştiniz!” (Zîrâ onların mağaraya girmeleri güneş doğarken idi. Uyanmaları guruba yakın olmakla cevapta bâzıları) “Bir gün, yâhut günden bir mikdâr uykuda kaldık.” dediler. (Tekrar uzamış kıllarına, tırnaklarına bakıp) birbirlerine; “Ne kadar eğlendiğimizi Rabbimiz daha iyi bilendir. Şimdi siz birinizi bu gümüş para ile şehre (Tarsus’a) gönderin de baksın, onun hangi yiyeceği temizse (daha helâl, daha güzel, daha bol, daha ucuz ise) ondan bir rızık getirsin. Çok nâzik hareket etsin. Sizi hiçbir kimseye sakın hissettirmesin.” dediler. (Kehf sûresi: 19)

Bunlar şehre gidip yiyecek getirecek kimsenin (Yemlîhâ’nın) elbise değiştirerek hâlini kimseye bildirmeden gidip gelmesini uygun gördüler.

Bunların en olgunu ve akıllıları olan Yemlîhâ, bu vasiyetleri kabûl edip şehre geldiğinde çok değişmiş bir başka âlem buldu. Hayret etti. İçi burkuldu. Nihâyet ekmekçi dükkanına girdi. O parayı yâni Dokyânus zamânında, onun adına olan sikkeyi ekmekçiye verince, ekmekçi bu adamın hazîne bulduğunu sandı ve hemen elden ele göstererek polise vardı. Yemlîhâ’yı tutup, “Bulduğun hazîneyi ver.” diye tehdid ettiler. Yemlîhâ dedi ki: “Ben hazîne bulmadım. Dün bu altını evden aldım. Bugün çarşıya getirdim.”

Babasının ismini sordular. Söyledi. “Burada o isimde kimse yoktur.” deyip, yalan söylüyorsun dediler. Çok sıkıldı. “Beni Dokyânus’a götürün, o benim işimi bilir.” Bu sözünü de alaya alıp; “Dokyânus öleli üç yüz seneye yakın oldu. Sen bize hikâye mi anlatıyorsun?” dediler.

Velhâsıl pâdişâhları olan Sâlih Melik Tendrus’a götürdüler. Bu pâdişah mümin idi. Vaktindeki insanların çoğu, cesetlerin haşrını inkâr ederdi. Pâdişâh onlara bu hususta ne kadar nasîhat ettiyse, fayda vermezdi.

Yemlîhâ, başından geçenleri o pâdişâha anlatınca, pâdişah; oğlu, eşrâfı ve yakın adamlarıyla birlikte, mağaraya geldiler. Yemlîhâ varıp arkadaşlarına haber verdi. Pâdişâh dahi yetişip, önceki hâlleri üzerine yazılan taşı getirip okudular. İsimleri ve hâlleri anlaşıldı. Onlara selâm verip cevap aldı. Hepsinin boynuna sarılıp, vedâ ederken, tekrar eskisi gibi uykuya vardılar.

Resûlullah efendimiz zamânında, hazret-i Ebû Bekr ve hazret-i Ali, Eshâb-ı Kehf’e gittiler. O zaman Eshâb-ı Kehf uykudan uyanıp onları gördüler. Resûlullah’a îmân ettiklerini bildirdiler ve selâm gönderip duâ istediler.

Eshâb-ı Kehf, hazret-i Mehdî zamânında yine uykudan kalkıp, onun yanına gidip askeri olacaklar ve yardım edeceklerdir. Köpekleri Kıtmîr dahi Cennet’e girecektir.

Peygamber efendimiz Eshâb-ı Kehf hakkındaki hadîs-i şerîflerinde şöyle buyurmuştur: Eshâb-ı Kehf, (hazret-i) Mehdî’nin yardımcıları olacaktır ve Îsâ (aleyhisselâm) bunun zamânında gökten inecektir.

ESMÂ-İ HÜSNÂ Hakkında Bilgi

2012-01-27T04:04:00.001-08:00

ESMÂ-İ HÜSNÂ Hakkında Bilgi

Allahü teâlânın meşhur 99 ismi. Allahü teâlânın isimleri çoktur. Bunlardan doksan dokuzu Kur’ân-ı kerîmde ve hadîs-i şerîflerde bildirildi. Allahü teâlânın isimleri Tevkîfîdir. Yâni, İslâmiyette bildirilen isimleri söylemeye izin verilmiştir. Bunlardan başkasını söylemek yasaklanmıştır. Buna göre Allahü teâlâya “âlim” denir. Fakat, âlim demek olan “fakîh” denmez. Çünkü İslâmiyet Allahü teâlâya fakîh dememiştir.

Kur’ân-ı kerîmde meâlen buyruldu ki: “Allahü teâlânın Esmâ-i Hüsnâsı vardır. O hâlde O’na bunlarla duâ edin.” (A’râf sûresi: 180). İslâm âlimlerinden Kâdı Ebû Bekr Bâkıllânî rahmetullahi aleyh buyurdu ki: “Allahü teâlânın sıfatlarına uygun olup, O’na lâyık olmayan mânâların anlaşılmayacağı bilinen kelimeleri, Allahü teâlâya isim olarak söylemek câizdir.” Âlimlerin çoğu ise: “Belli doksan dokuz isimden başkası söylenemez” demişlerdir. Bundan dolayı Allahü teâlâya tanrı demeğe izin yoktur. Yâni tanrı demenin günâh olacağı bildirilmiştir. Allah ismini kullanmak istemeyip, bunun yerine tanrı demek veya doksan dokuz isimden birini bile kullanmak istememek çok büyük ve çirkin suç olacağı bildirilmiştir.

Peygamber efendimiz buyurdu ki: “Muhakkak, Allahü teâlâya mahsûs olan doksan dokuz isim vardır. Her kim bunları okur veya ezberlerse, Cennet’e girer.” Yüce Allah’ın bu doksan dokuz ismi söylenerek duâ edilir. Allah’ı bilmek, isimlerini ve sıfatlarını bilmekle mümkün olacağından, Esmâ-ül- Hüsnâ’yı her Müslümanın öğrenmesi lâzımdır. Bu sûretle O’nun rızâsı kazanılmış olur. Hadîs-i şerîfte bildirilen 99 güzel isim şunlardır:

1) Allah, 2) Er-Rahmân, 3) Er-Rahîm, 4) El-Melik, 5) El-Kuddûs, 6) Es-Selâm, 7) El-Mü’min, 8) El-Müheymin, 9) El-Azîz, 10) El-Cebbâr, 11) El-Mütekebbir, 12) El-Hâlık, 13) El-Bârî, 14) El-Musavvir, 15) El-Gaffâr, 16) El-Kahhâr, 17) El-Vehhâb, 18) Er-Rezzâk, 19) El-Fettâh, 20) El-Alîm, 21) El-Kâbıd, 22) El-Bâsıt, 23) El-Hâfid, 24) Er-Râfi’, 25) El-Muizz, 26) El-Müzill, 27) Es-Semî’, 28) El-Basîr, 29) El-Hakem, 30) El-Adl, 31) El-Latîf, 32) El-Habîr, 33) El-Halîm, 34) El-Azîm, 35) El-Gafûr, 36) Eş-Şekûr, 37) El-Aliyy, 38) El-Kebîr, 39) El-Hafîz, 40) El-Mukît, 41) El-Hasîb, 42) El-Celîl, 43) El-Kerîm, 44) Er-Rakîb, 45) El-Mucîb, 46) El-Vâsi’, 47) El-Hakîm, 48) El-Vedûd, 49) El-Mecîd, 50) El-Bâis, 51) Eş-Şehîd, 52) El-Hakk, 53) El-Vekîl, 54) El-Kaviyy, 55) El-Metîn, 56) El-Veliyy, 57) El-Hamîd, 58) El-Muhsî, 59) El-Mübdî, 60) El-Muîd, 61) El-Muhyî, 62) El-Mümît, 63) El-Hayy, 64) El-Kayyûm, 65) El-Vâcid, 66) El-Mâcid, 67) El-Vâhid (El-Ehad), 68) Es-Samed, 69) El-Kadîr, 70) El-Muktedir, 71) El-Mukaddim, 72) El-Muahhir, 73) El-Evvel, 74) El-Âhir, 75) Ez-Zâhir, 76) El-Bâtın, 77) El-Vâlî, 78) El-Müteâlî, 79) El-Berr, 80) Et-Tevvâb, 81) El-Müntekım, 82) El-Afüvv, 83) Er-Raûf, 84) Mâlikü’l-Mülk, 85) Zül-Celâli ve’l-İkrâm, 86) El-Muksıt, 87) El-Câmi’, 88) El-Ganiyy, 89) El-Muğnî, 90) El-Mâni’, 91) Ed-Dârr, 92) En-Nâfi’, 93) En-Nûr, 94) El-Hâdî, 95) El-Bedî’, 96) El-Bâkî, 97) El-Vâris, 98) Er-Reşîd, 99) Es-Sabûr (Celle Celâlühû).

Allahü teâlânın Kur’ân-ı kerîmde bildirdiği doksan dokuz isminden bir çoğu, yaratıcı olduğunu göstermektedir. Meselâ: Mukît, Hâlık, Bârî, Musavvir, Rezzâk, Mübdî, Muîd, Muhyî, Mümît, Kayyûm, Vâlî, Bedî’ isimleri böyledir. Bu on iki isimden meşhur olan Hâlık ismi, “takdir, tâyin edici”, Bâri’ “var edici”, Musavvîr “sûret verici” demektir.

Allahü teâlânın sıfatlarını gösteren Âlim (bilici), Semî’ (işitici), Basîr (gören), Kâdir (gücü yetici, kudretli), Mürîd (dileyici) ve Mütekellim (söyleyici) ve bunlar gibi isimleri insanlar için kullanılabilir. Rahmân, Kuddûs, Müheymin, Hâlık, Kerîm gibi yalnız Allahü teâlâya mahsus isimleri insanlara isim yapmak haramdır, günâhtır. Bunları, Abdül-Kuddûs gibi abd kelimesi ile kullanmak gerekir.

Allahü teâlânın ismini söyleyince, işitince, yazınca, “Sübhânallah, Tebârekallah, Celle Celâlüh, Azze-ismüh, Cellet-Kudretüh veya Teâlâ” gibi saygı sözlerinden birini söylemek, yazmak birincisinde vâcib (lâzım), tekrarında ise müstehâbdır (iyidir). Resûlullah efendimizin ismini işitince salevât söylemek de böyledir.

ESRAR DEDE Nedir? Hakkında Bilgi

2012-01-27T04:03:00.001-08:00

ESRAR DEDE Nedir? Hakkında Bilgi

Osmanlı mutasavvıf ve tezkire yazarı. 1748’de İstanbul Sütlüce’de doğdu. Asıl adı Mehmed’dir. Küçük yaşından îtibâren tasavvuf muhitinde yaşadı. İyi bir tahsil gördü; Arabî, Fârisî, Lâtince ve İtalyanca öğrendi. Mevlevîliğe intisâb etmesinden önceki hayâtı bilinmemektedir. Şeyh Gâlib’in Galata mevlevihânesine girdi. Hocasının terbiyesi altında yetişerek “Dede”liğe yükseldi. Esrar Dede, güzel huyu, edeb ve olgunluğu ile kısa zamanda kendisini hocasına sevdirdi, onun gönlünü kazandı. Şeyh Gâlib de onun mevkiini yükselterek “Kazancı Dede”liğe getirdi. Şeyh Gâlib’den tasavvuf, ilim ve edepte çok istifâde etti. Bu husûsu şiirlerinde yer yer dile getirmektedir. 1796 (H.1211) senesinde vefât etti. Kabri, Galata Mevlevîhânesi hazîresinde Fasih Ahmed Dede’nin kabri yanındadır.

Şeyh Gâlib, Esrar Dede’nin vefâtına son derece üzülmüş ve bu hâdise üzerine meşhur mersiyesini yazmıştır.Hassas ve ince ruhlu bir şâir olan Esrar Dede, tarîkat (yol) îtibârıyle aşırılığa kaçmamış, Mevlânâ’ya bağlı kalmıştır. Samîmi duygularını saf ve sâde bir dille anlatmıştır. Buna rağmen tasavvufî şiirlerinde anlaşılması güç mısralar da bulunmaktadır. Şâirlik kuvveti, kendisini tasavvufî şiirlerinde gösterir. Aynı asır şâirler arasında meşhur olamayışı, Şeyh Gâlib gibi kuvvetli bir şâirin zamânında bulunmasındandır. Bu sebeple gölgede kalmıştır.

Ayrıca Nâbi, Sâbit, Fehim gibi şâirlerin tesirinde de kalan Esrar Dede, Şeyh Gâlib ile Arzî ve Fasîh Dede’ye nazîreler de yazmıştır. 3920 beyitten meydana gelen Türkçe Dîvânı’nda, gazel, kasîde, rubâî ve kıtalar dışında Arabî ve Fârisî birer gazeli bulunmaktadır. Bu dîvân ve 145 beyitten meydana gelen Mübâreknâme-i Esrar adlı bir manzûme ile 176 beyitlik Fütüvvetnâme-i Esrar adlı manzûme birlikte 1841 (H.1257)de yayınlandı. Tezkîre-i Şuârâ-yı Mevleviyye; Mevlevî şâirlerin hâl tercümelerini anlatan bir eser olup, vefât yılı olan 1796’da tamamlanmıştır. Lügat-ı Tilyân diğer bir eseridir. Rumca ve İtalyanca ile ilgili bir lügat ve gramer kitabıdır.

ETİMOLOJİ Nedir? Hakkında Bilgi

2012-01-21T01:24:00.001-08:00

ETİMOLOJİ Nedir? Hakkında Bilgi

Alm. Wortableitungslhre; Etymologie (f), Fr. Etymologie (f), İng. Etymology. Bir kelimenin nereden geldiğini veya oluş şeklini ve birçok kelimenin ortak kökünü bulma işi. Bu işle uğraşan gramer dalı filolojinin bir bölümü olup, kelimelerin mânâlarının köklerini mümkün olduğu kadar eskiye giderek araştırır.

On dokuzuncu yüzyıla kadar etimoloji, kelimenin aslını vermekle sınırlandırılmıştır. Daha sonra etimoloji bir kelimenin çeşitli lisanlardaki benzer diğer kelimelerle olan ilgisini de araştırmıştır. Etimoloji yoluyla, kültürlerin gelişmesini ve birbirine olan tesirini anlamak mümkündür. Fakat bu işte bir dilin iç ve dış târihini hakkıyla bilmek gerekir. Bir dilin iç târihi kendi içindeki gramer değişiklikleri ve gelişmesi ile ilgilidir. Dış târihi ise diğer dillerle olan münâsebeti olup, onlardan yaptığı alış-verişlerdir. Bu îtibârla kelimelerde meydana gelen değişiklikleri üç grupta toplamak gerekir: 1) Her lisan diğer dillerden kelime alarak, önceden kullanılan kelimeler atılır veya kullanım sâhaları daraltılır. 2) Kelimelerin şekillerinde değişiklikler meydana gelir. 3) Kelimelerin anlamları değişir.

Türkçe iç târih bakımından pek muhâfazakâr bir dildir. Ancak dış târih bakımından bunu söyleyemeyiz. Çünkü Türkçe başka dillerden pekçok kelime almış ve bunları kendi ses yapısına uydurduğu gibi, bâzılarının mânâlarını da değiştirmiştir. Ayrıca aynı medeniyet dâiresi içinde olduğu için Arapça ile Farsçayı yabancı dil kabul etmeme düşüncesinden hareketle bunlardan pekçok kelime almıştır. Bu sebeple zamanla bâzı kelime ve deyimler, kullanılmaz hâle gelmiş veya kullanış alanı sınırlandırılmıştır. Bu, eskiden yazılmış birçok kitabı yeni nesillere hitab edemez şekle getirmiştir. Lisanın bir takım ihtiyâçlara cevap vermesi bakımından, yavaş yavaş değişmesi normaldir. Ancak ilim dışı olarak yapılacak zorlamalar ve asılda değişiklik, toplumda bir takım huzursuzluklara sebeb olur.

EULER, Leonhard Kimdir? Hakkında Bilgi

2012-01-21T01:20:00.001-08:00

EULER, Leonhard Kimdir? Hakkında Bilgi

On sekizinci asırda yaşamış İsviçreli matematikçi. Büyük matematikçilerden kabul edilir. Matematiğin teorik ve uygulamalı bütün dallarında büyük katkılarda bulunmuştur.

Euler, İsviçre’nin Basel şehrinde 1707 senesinde doğdu. Bir protestan papazı olan babası, oğlunun kendisi gibi yetişmesini istiyordu. Euler, 1720 senesinde Basel Üniversitesine girdi ve teoloji çalışmaya başladı. Fakat matematik ona daha câzip geldi ve bu alanda tahsile başladı. 1727 senesinde Basel’de kendisine teklif edilen profösörlüğü kabul etmeyerek Birinci Çariçe Catherine’nin dâveti üzerine Rusya’ya giden Euler, arkadaşları Daniel ve Nicolaus Bernoulli’e katılarak St. Phetersburg şehrindeki Bilimler Akademisinde çalışmaya ve akademinin dergisine yazı yazmaya başladı. 1730 senesinde profesör olan Euler’in 1738 senesinde sağ gözü görme duyusunu kaybetti. Bu zamâna kadar birçok çalışmalar yapmıştı. Bunların içinde Newton’un dinamik bilimini ilk defâ analitik şekle sokan Mechanica (1736) adlı eseri de vardı.

1741 senesinde Kral Frederick’in dâvetine icâbet eden Euler, Berlin’e taşınarak Bilimler Akademisinde çalışmaya başladı. Berlin’de 25 sene kadar kalan Euler burada da ilme büyük katkılarda bulundu. Bu zaman zarfında Berlin ve St. Petersburg akademilerinde idârî ve araştırma yönünden faal görevler aldı. Bunların içinde tanınmış Bir Alman Prensine Mektuplar da dâhil olmak üzere analiz hakkında 200’ün üstünde makale ve 3 eser bulunmaktadır.

Almanya’da kendisine olan ilgi azalmaya başlayınca ve kralla aralarında çıkan dînî ve felsefî farklılıklar buna eklenince, 1766 senesinde tekrar Rusya’ya döndü. 1771 senesinde diğer gözünü de kaybeden Euler, çalışmalarına devâm etti. Bunlar arasında optik, cebir, astronomi konusundaki çalışmalar yanında ayın hareketini açıklayan yazıları da vardır.St. Petersburg’da 1783 senesinde öldü. Ancak tâkip eden 50 sene içerisinde de eserleri yayınlanmaya devâm etti.

Çalışmaları: Euler birçok ilim dallarında çalışmalar yapmışsa da en büyük katkıları analiz dalında oldu. Kabul ettiği fonksiyon târifi her ne kadar günümüzde kabul edilenden daha az belirli ise de, analizde fonksiyon kavramını ve kullanılmasını esas olarak Euler geliştirmiştir.

Trigonometrik ve logaritmik fonksiyonların modern gösteriliş tarzı onun eseridir.

Euler denklemi olarak isimlendirilen:

e ±ix = cos x ± i sin x

denklemle üstel fonksiyonla trigonometrik fonksiyonları birbirine basit bir şekilde bağlamıştır. Kompleks değişkenli fonksiyonlarda Cauchy-Riemann şartlarını incelemiş, ikinci dereceden olan yüzeylerin denklemlerini basitleştirmiş ve çok değişkenli fonksiyonların maksimum ve minimum problemlerini incelemiştir. Ayrıca diferansiyel denklemlerin çözümü için çok değişik metotlar vermiştir. Yüzeyler ve izoperimetrik problemler üzerindeki genel metotları diferansiyel geometri ve değişimler hesâbının matematiğin 20. yüzyılda oturan dalı olan topoloji konusunda bile o zamandan araştırma yapmıştır.

EÛZÜ BESMELE Hakkında Bilgi

2012-01-21T01:19:00.005-08:00

EÛZÜ BESMELE Hakkında Bilgi

“Eûzübillahimineşşeytânirracîm” ile “Bismillahirrahmânirrahîm” sözleri. Birincisine Eûzü, ikincisine Besmele, ikisine birden “Eûzü Besmele” denir.

Eûzünün mânâsı; “Allah’ın rahmetinden uzak olan ve gazâbına uğrayarak dünyâ ve âhirette helâk olan şeytandan, Allahü teâlâya sığınırım, korunurum, O’ndan yardım beklerim.” Besmelenin mânâsı ise; “Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın ismi ile başlarım.” Geniş mânâsı ise; “Her var olana, onu yaratmakla iyilik etmiş ve varlıkta durdurmakla, yok olmaktan korumakla iyilik etmiş olan Allahü teâlânın yardımı ile bu işi yapabiliyorum. Ârifler, O’nu ilâh olarak tanıdı. Âlemler, O’nun merhameti ile rızık buldu. Günâh işleyenler, O’nun rahmeti ile Cehennem’den kurtuldu.” demektir.

Besmelede Allahü teâlânın üç ism-i şerîfi geçmektedir. Bunlar; Allah, Rahmân ve Rahîm’dir. Allahü teâlâ Kur’ân-ı kerîme bu üç ismi ile başladı. Çünkü insanın üç hâli vardır: Dünyâ, kabir ve âhiret hâlleri. İnsan, Allahü teâlâya ibâdet ederse, dünyâda işlerini kolaylaştırır. Kabirde ona acır, âhirette günâhlarını affeder. Bütün bunlar bu üç isimde toplanmıştır

Helâl olan ve yapılmasına izin verilen işleri yaparken besmele çekilir. Meselâ; yemeğe, işe başlarken, kapıyı açarken, elbiseyi giyerken besmele çekilir. Haram bir işi yaparken besmele söylenmez. Levh-i mahfûzda ilk yazılan, ilk insan ve ilk peygamber olan Âdem’e (aleyhisselâm) Allahü teâlâ tarafından ilk gönderilen Besmeledir.

Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem buyurdular ki:

Kur’ân-ı kerîme saygı göstermek “Eûzü besmele” okuyarak başlamakla olur. Kur’ân-ı kerîmin anahtarı besmeledir. Hoca çocuğa, besmele okur, çocuk da söyleyince, Allahü teâlâ, çocuğun ve anasının ve babasının ve hocasının Cehennem’e girmemesi için senet yazdırır.

Besmele ile başlanmayan her iş bereketsizdir.

Abdullah ibni Mes’ûd hazretleri buyurdu ki: “Cehennem’de azâb yapan on dokuz melekten kurtulmak isteyen Besmele okusun! Besmele on dokuz harftir.”

EV Nedir? Hakkında Bilgi

2012-01-21T01:19:00.003-08:00

EV Nedir? Hakkında Bilgi

Alm. 1. Haus, Heim n, Wohnung f, Fr. 1. Maison f, 2. Habitation, İng. 1. Hause 2. home. İnsanların, soğuk, sıcak veya dışarıdan gelecek her türlü tesirden korunmak ve içinde yaşamak için yaptıkları binalar. Eski Türkçe’de Göktürklerde “eb” şeklinde kullanılan kelime, daha sonra -b>-V değişikliği sonunda, barmak>varmak, bar>var kelimelerinde görüldüğü gibi, ev olmuştur. Evlerin büyüklerine konak, hükümdâr ve devlet idâresinde hükümdardan sonra söz sâhibi olan, önemli kişilerin oturduklarına da “saray” denir.

Ev tâbiri daha çok yalnız bir âilenin oturduğu ve kulübeden büyük konakdan küçük yapılar için kullanılır. İnsanların oturdukları her türlü binâya ev de dahil olmak üzere “mesken” denilmektedir.

Evler, köy evi, şehir evi gibi sınıflara ayrılırlar. Deniz kıyısında olanlara “yalıev” veya sâdece “yalı” denir.

Her milletin kendine has ev tipi vardır. Milletlere göre ev tipleri, mîmârî yönden farklılık gösterirler. Bu fark da gerek milletlerin yaşadığı yerdeki tabiat şartlarına göre, gerekse mîmârî kültür, karakter özelliklerini ihtivâ eder.

Evler yapılırken her bakımdan en elverişli malzeme kullanılmaktadır. Meselâ ağacı bol olan bir bölgede ev yaparken kullanılmak için başka bir malzeme bulma imkânı yoksa ağaçtan yapılmış evler inşâ edilmektedir. Kuzey kutbunda Eskimoların evlerini sıkışmış karlardan bloklar hâlinde keserek bu kar bloklarını örüp ev yaptıkları gibi. Ev inşâ ederken kullanılacak malzeme en yakın yerden ve bulundukları bölgede en iyi şartlarda elde edilebilecek olanlardan seçilmektedir.

Bir de evlerin inşâsında milletlerin yaşayış biçimlerinin de tesiri olduğu muhakkaktır. Bir Türk evinde, gelen misâfir için ayrı bir bölüm, ev halkı için ayrı bir bölüm bulunur. Hattâ kullanılışa göre, ayrı ayrı vazifesi olan bölümler vardır. Oturmak için, yatmak için, yemek yemek için ayrı bir oda vardır ve bunlar gibi, maksada göre, ayrı ayrı kullanılır. Pek çok millette değişik şekilde de olsa bu tip evler vardır. Ama bir Japon evinde durum böyle değildir. Odaların birinden diğerine sürme kapılarla geçilir. Bu odalar ayrı ayrı ihtiyaçlar için kullanılmayıp, her odadan hem oturma, hem yatma hem de yemek odası olarak istifâde edilir.

Bunlardan da anlaşılacağı gibi, evler her millette aynı gâye ile yapılır. Hattâ aynı malzeme bile kullanılabilir. Ama yaşayış bakımından bu bir kültür işidir ve mutlaka fark vardır.

EVLENME Nedir? Hakkında Bilgi

2012-01-21T01:19:00.001-08:00

EVLENME Nedir? Hakkında Bilgi

Alm. Heiraten (n), Ehe (f), Fr. Mariage (m), Se Marier, İng. Marriage, To get married. Bir kadınla erkeğin, âile kurmak üzere, cemiyetlerde çeşitli şekilde uygulanan akitlerle bir araya gelmeleri. Evlenmenin dînî ve hukûkî esasları, ilk yaratılan insan hazret-i Âdem’den günümüze kadar çok değişikliklere uğramıştır.

Yahûdîlerde evlenme: Geleneklere çok bağlı olan Yahûdîlerde evlenme, ibâdethâneleri olan sinegogda hahambaşı tarafından îlân edilirdi. İlk önceleri büyük merâsimler şeklinde olan evlenmeler, bâzan da çok mahrem olurdu. Kadına başlık ödendiği olursa da, kadının kocasına sermâye şeklinde durumuna göre pekçok şeyler verdiği de rastlanan âdetlerdendi.

Hıristiyanlarda evlenme: Kızın oturduğu bölgedeki kilisede papaz veya vekili tarafından şâhitlerin huzûrunda resmen yerine getirilirdi. Erkek ve kadının evliliği kabûlünden sonra dînî merâsim yapılırdı. Kilisede olmayan evlilikler normal sayılmaz. Doğan çocuklar nesepsiz kabul edilirdi. Karı-kocadan biri ölmeden veya rahipliğe geçmeden evlilik hiçbir sûretle bozulmazdı. Katolik ve ortodokslarda evlenme, dînî nikâhtır. Evlenme ve boşanma, yâni evlilik akdinin hükümsüz sayılması kilise hukûkuna göre olur. Evlenecek eşlerin kânûnî işlemleri yerine getirmeden önce îlânları yapılır, bunun üzerine bölgenin dînî otoritesi tarafından eşler hakkında araştırma yapılırdı. Bundan maksat evleneceklerin ehil olup olmadığı, Hıristiyân dîni esaslarına uyacaklarına âit muvâfakatlarının alınması, dînî hükümlerin öğrenilmesiydi. Günümüzde umûmiyetle dinleri Hıristiyan olan devletlerde evlenme, dînî törenlerle kilisede yapılır. Boşanmaya eskisi gibi katı kurallarla mâni olunmayıp, her zaman mümkün olmaktadır. Cemiyetlerin üzerinde kilisenin etkisini kaybetmesi nikâha verilen önemi de azaltmakta, kilise evliliği eski îtibârını gün geçtikçe kaybetmektedir.

İslâm hukûkunda evlenme: İslâm dîninde evlenme, nikâh denilen muâmelenin yapılmasıyla gerçekleşir. Nikâh, evlilik sözleşmesidir. Nikâhın üç şartı vardır: Îcâb (teklif), kabûl ve iki şâhidin bulunmasıdır. Evlenme; bir Müslüman erkekle, şâhitler yanında bir kadının karı-koca olmaları için yaptıkları sözleşmedir. Evlenmelerinde dînî bir engel bulunmayan iki kişinin (bir kadın ile bir erkeğin) karşılıklı olarak îcâb ve kabulleri, yâni karı-koca olmayı taahhüd etmeleriyle meydâna gelir. İslâmiyetten önce Araplar arasında evlenme sözleşmelerinde, kadının irâde beyânına önem verilmezdi. İslâmiyet kadına değer vermiş, onun beyânı, kabûlü olmayan evlenmeyi kabul etmemiştir. Diğer taraftan Peygamber efendimizin zamanında Hıristiyan papazları herkese râhip olmayı, yalnız yaşamayı emrediyorlardı. Allah yolunda bulunabilmek ve Allahü teâlâya yaklaşmak, ancak ruhbanlıkla, yâni evlenmemekle olur zannediyorlardı. Peygamber efendimiz rûhî ve maddî hakîkatlerin, üstünlüklerin hepsini kendinde topladığı için, O’nun Eshâbına ve ümmetine, yalnızlık da, çokluk da, bekârlık da, evlilik de faydalı olmaktadır. Papazlar herkese ruhbanlığı, bekâr yaşamayı emrettiğinden, bunu önlemek için Peygamberimiz (sallallahü aleyhi ve sellem) Eshâbının bekâr yaşamasını yasak etti. Nitekim; “İslâmiyette ruhbanlık yoktur.” ve “Nikâh yapmak, benim sünnetimdir. Sünnetimi yapmayan kimse, benim ümmetim değildir.” buyurarak evlenmeyi teşvik etti.

Müslüman erkekler evlenmeden önce geçimine sebeb olan bir iş sâhibi olurlar. İslâmiyeti öğrenip, nefsini İslâmiyete uyar hâle getirip, gönül sâhibi olmak için gayret gösterir, İslâmiyetin emrettiği gibi giyinen, nâmuslu, dînini kayıran kız ararlardı. Çünkü Peygamberimiz; “Kadın, ya malı, ya güzelliği yahut da dîni için alınır. Siz dîni olanı alınız. Malı için alan malına kavuşamaz. Güzelliği için alan güzelliğinden mahrum kalır.” buyuruyor. Nikâhtan önce kızı görmek sünnettir ve iyi geçinmeyi sağlar.

Evlenmenin olabilmesi için taraflar arasında, İslâm dîninin tâyin ettiği derecede bir hısımlık (akrabâlık) bulunmamalıdır. İslâm dîninde bir erkeğin 25 kadınla evlenmesi yasaktır. Bunlardan 18 kadın ile ölünceye kadar evlenemez. 7 kadın ile geçici olarak evlenilemez. Aradaki sebepler kalkınca evlenmesi helâl olur.

1. Ebedî mahrem olan, evlenmesi haram olan kimseler;

A. Kan, nesep (soy) ile akraba olanlar 7 kimsedir: 1) Anne, 2) Ananın ve babanın anneleri, 3) Kızı, kızının kızı (torunları), 4) Kız kardeşi, 5) Erkek ve kız kardeşinin kızı, 6) Hala, 7) Teyzedir. Bir kadın da babası, dedeleri, oğlu, kardeşi, amcası, dayısı ve kardeşlerinin oğulları ile hiçbir zaman evlenemez.

B. Süt ile akraba olan bu yedi kimseyle de ebedî olarak evlenilemez. (Hepsi 14 eder)

C. Nikâh sebebiyle, sonradan akraba olanlar ve evlenmek haram olan 4 kimsedir: 1) Kayınvâlide (kaynana), 2) Üvey ana, 3) Üvey kızı, 4) Gelindir. Bir kadın da kayınpederi, üvey babası, üvey oğlu ve dâmâdı ile hiç evlenemez.

2. Geçici olarak evlenilmesi yasak edilenler de 7 kimsedir. Bunlardan 5’i nikâh sebebiyle haramdır. Bir adam: 1) Baldızı (nikâhlı hanımının kız kardeşi) ile 2) ve 3) Nikâhlandığı hanımının halası ve teyzesi ile, 4) ve 5) Nikâhlandığı hanımının erkek ve kız kardeşinin kızı ile de evlenmesi haramdır, yasaktır. Ancak nikâhlandığı kadın ölürse veya boşarsa, bunlarla evlenebilir. 6) Müşrik ile (ilâhî hiçbir dine inanmayan veya ehl-i kitap, Hıristiyan ve Yahûdî olmayan), 7) Mürted (Müslümanken İslâm dîninden ayrılan) kadın ile evlenmek Müslümana haramdır. Müşrik ve mürted olan kadın, Müslüman olunca bunlarla evlenilebilir. Şâhitsiz olarak bir kadına belli para verip, belli zaman için berâber yaşamayı sözleşmek demek olan mut’a nikâhı İslâm dîninde yasak edilmiştir.

İslâm hukûkunda evlenme sözleşmesinde vekâlete de izin vardır. Yâni gerek kadın, gerekse erkek evleneceği kimseyle nikâhının kıyılmasında bir başkasını vekil edebilir. Ayrıca evlenecek erkeğin kadına mehir vermesi gerekir. Mehir, evlenecek erkeğin vereceği altın, gümüş veya herhangi bir mal veya menfaat demektir. Mehiri bâzı bölgelerde âdet hâline getirilen ve kadının babasına ve akrabâsına verilen ve İslâmî bir dayanağı olmayan başlıkla karıştırmamak gerekir. Çünkü kızın velîsinin, kendisi kullanmak üzere, evlenecek erkekten mal taleb etmesi haramdır, yasaktır.

Düğün denilen merâsimden sonra, evlenen eşler bir yuvada âile hayâtı yaşamaya başlarlar. Düğün de her toplumun kendi özelliklerine göre yapılır (Bkz. Düğün). Evlilikle ilgili olarak âyet-i kerîmelerde meâlen buyruldu ki:

... İçinizden bekârları (erkek ve kadın) evlendirin. (Nûr sûresi: 32)

... Nikâh ettiğiniz kadınların mehirlerini seve seve verin. Şâyet ondan bir kısmını gönül hoşluğu ile kendileri size bağışlarsa, onu âfiyetle, râhatça yiyin. (Nisâ sûresi: 4)

Hadîs-i şerîflerde buyruldu ki:

Allah için evlenip, Allah için evlendiren, Allah’ın dostluğunu kazanır.

Kudret sâhibi olan evlensin.

İçinizden evlenmeye gücü yeten evlensin. Zîrâ evlenmek gözleri haramdan daha çok korur. Zinâdan daha çok muhâfaza eder. Gücü yetmeyen kimse ise oruç tutsun. Çünkü orucun şehveti kıran bir hassası vardır.

Evlenme muâmeleleri: Cumhûriyet devrinde Medenî Kânun’un kabûlüyle evlenme, devlet kontrolüne tâbi tutulmuştur. Evlenmek isteyen eşler önce evlendirme memuruna başvururlar. Bu başvuru esnâsında Medenî Kânun’un ilgili maddeleri gereğince lüzumlu evrakı da verirler. Bunların tamamlanmasından sonra kânûnen yetkili bir evlendirme memuru iki şâhid önünde eşlere evliliği kabûl edip etmediklerini sorar. Evet karşılığı alındıktan sonra onları karı-koca îlân eder. Bu tören herkese açıktır ve belli yerde yapılır. Eşlerden birinin gelemeyecek kadar hasta olduğunu bildirir rapor almasında evde veya istenilen bir yerde yapılabilir.

Medenî Kânun’a göre; Evlenebilmek için kadının 15, erkeğin 17 yaşını doldurması gereklidir. 15 yaşını doldurmuş bir erkek veya 14 yaşını bitirmiş olan kız, ana-baba ve vâsilerinin izni ile evlenebilirler. Bundan küçük yaştakilerin evlenmesi izinle olsa da mümkün olmaz. Evlenmeye tam ehliyetli olmak için 18 yaşını bitirmiş olmak gereklidir. Yine Medenî Kânun evlenme rüştü dışında bâzı durumları evlenmeye engel saymıştır. Evli olan, önceki evlilik sona ermeden ikinci evliliği yapamaz. Kânun çift evliliği suç olarak kabûl etmektedir. Hısımlık, ana, baba bir veya ana bir yahut da baba bir kardeşler, amca dayı, hala, teyze ile evlenmek yasaktır. Evlilik ne şekilde sona ererse ersin kadının ve kocanın usûl ve furûu ile evlenmesi yasaktır. Akıl hastalığına müptelâ olanlar evlenemezler. Akıl hastalığının dışında neslin sıhhatine zararlı olan hastalıklardan frengi, belsoğukluğu, cüzzam gibi bulaşıcı hastalıklardan birine yakalananlar iyileştiklerine dâir rapor göstermedikce evlenemezler.

EVLİYÂ Nedir? Hakkında Bilgi

2012-01-21T01:18:00.001-08:00

EVLİYÂ Nedir? Hakkında Bilgi

Allahü teâlâya yakın ve sevgili kimseler. Arapça olan evliyâ kelimesi, velî kelimesinin çoğuludur. Evliyâya, “evliyâullah” da denir.

Evliyâ, Allahü teâlânın râzı olduğu şeyleri yapan, O’nun sevgisini yâni rızâsını kazanan, peygamberlerin gösterdiği doğru yolda bulunan zâtlardır. Bunların inançlarında hiçbir bozukluk olmadığı gibi, ibâdetleri de devamlıdır. Nefsin arzularından olan menfaat düşkünlüğü, bencillik, kin, hırs, insanlara kötü muâmele bunlarda bulunmaz. Devamlı güleryüzlü olup, dünyâda kimseye düşmanlık beslemezler. Allah için çalışırlar. O’nun için uğraşırlar. Zenginlikleri varsa O’nun yolunda harcarlar, kerâmetlerini hiç göstermek istemezler. Cömerttirler. Kur’ân-ı kerîmde meâlen şöyle buyruldu: “Biliniz ki, Allahü teâlânın evliyâsı için azâb korkusu, nîmetlere kavuşamama üzüntüsü yoktur.” (Yûnus sûresi: 62)

Peygamber efendimize Eshâb-ı kirâmdan evliyânın ne olduğu sorulduğunda buyurdular ki:

Onlar öyle kişilerdir ki; görüldükleri zaman Allahü teâlâ hatırlanır. Allahü teâlânın öyle kulları vardır ki, onlara nebîler ve şehîdler imrenirler. Allah için severler. Yüzleri nurludur ve nurdan minberler üzerindedirler. İnsanlar korktuğu zaman korkmazlar, üzüldükleri zaman da üzülmezler.

Onlarla berâber bulunanlar şakî (Cehennemlik) olmaz.

Allahü teâlânın lütfu ve ihsânı olarak bunlara, herkeste bulunmayan bâzı hâller yâni kerâmetler verilebilir. Bir anda uzak mesâfelere gitme, aynı zamanda birkaç yerde bulunmaları, hastaların bunların duâlarıyla iyi olmaları, kalplerden geçen düşüncelerin açıktaymış gibi görünmesi evliyâ kerâmetlerinden bâzılarıdır. Kerâmet haktır. Yalnız, velînin kerâmet göstermesi lâzım değildir. Bunlar kerâmetlerinin açığa vurulmasından sıkılırlar, utanırlar, göstermek istemezler. Allahü teâlânın verdiği nîmetleri Müslümanların görmesi İslâmiyete olan bağlılıklarının kuvvetlenmesi için yeri ve zamânı geldiğinde kerâmet gösterirler. Velî öldüğü zaman kerâmeti kesilmez. Bunun için Müslümanlar Allahü teâlânın sevdiği bu temiz insanları vâsıta ve vesîle ederek, araya koyarak türbelerinin başında veya başka yerlerde duâ ederler. Yalnız bu esnâda dikkat edilmesi gereken önemli husus evliyâ vesîle edilerek, Allahü teâlâdan istenmesidir. Evliyâdan istenmez. Bunun içindir ki, meselâ üç İhlâs, bir Fâtiha-i şerîf okuyup velî zâtın rûhuna hediye edilir, bağışlanır. Sonra duâ ederken, velîye; “Bana şunu ver, benim şu işimi yap.” denmez. “Yâ Rabbî! Bu velînin, bu mübârek zâtın, bu sevgili kulunun hürmetine şu dileğimi kabul eyle.” veya “Şu işimin olmasını nasîb eyle.” denir.

EYYÛB ALEYHİSSELÂM Hakkında Bilgi

2012-01-10T12:17:00.001-08:00

EYYÛB ALEYHİSSELÂM Hakkında Bilgi

İsrâiloğullarına gönderilen peygamberlerden. Hazret-i İshâk’ın oğlu Iys’ın neslindendir. Kendisine yedi kişi îmân etti. Yüz kırk sene yaşadı. Sabrı ile insanlık târihinde darbımeselle anılan Eyyûb aleyhisselâm, Kur’ân-ı kerîmde zikredilmiştir.

Eyyûb aleyhisselâmın çok mal ve serveti ile on oğlu vardı. Sürü sürü hayvanları, bağları ve bahçeleri bulunuyordu. Şam civârında Beseniyye mevkıindeki çiftliklerinde binlerce insan çalışırdı. Fakat servetinin çokluğu onu Allah yolundan alıkoymadı. Eyyûb aleyhisselâm Şam civârında yaşayan insanlara peygamber olarak gönderildi. Onları Allahü teâlâya îmân ve ibâdet etmeye çağırdı. Bu uğurda pekçok zahmet çekti. Sonra malı, evlâdı ve bedeni ile imtihân edildi. Eyyûb aleyhisselâm çok büyük sıkıntılara göğüs gerdi. Sabrı, kullukta kusûr etmeyip şikâyette bulunmayışı ve başka güzel vasıfları ile ibâdet ehline ve akıl sâhiplerine örnek oldu.

Allahü teâlâ hazret-i Eyyûb’u imtihân etmeyi murâd etti. Onun mallarını çeşitli vesîlelerle elinden aldı. Koyunları sel, ekinleri ise rüzgâr ile telef oldu. Şeytan çoban sûretinde ağlayarak Eyyûb aleyhisselâmın yanına geldi. O sırada insanlara vaaz ve nasîhatte bulunan Eyyûb aleyhisselâma mallarının ve servetinin telef olduğunu söyledi. Hazret-i Eyyûb bu haber karşısında hiç şikâyette bulunmayarak Allahü teâlâya hamd ve şükürde bulundu ve “Üzülme! O malı mülkü bana Rabbim vermişti. Şimdi de aldı. Çünkü sâhibi O’dur.” dedi. Bu sözleri ve hareketi karşısında şeytan perişan olup, geri gitti.

Sonra Allahü teâlâ Eyyûb aleyhisselâmın, hocaları ile ders okuyan çocuklarının da zelzeleyle ruhlarını aldı. Bu defâ hoca şekline giren şeytan feryâd ve figân ederek Eyyûb aleyhisselâmın yanına geldi; “Ey Eyyûb! Allahü teâlâ evini zelzele ile yıktı. Çocukların öldü. Her biri parça parça oldular.” dedi. Çocuklarına olan şefkatinden dolayı gözlerinden yaşlar gelen Eyyûb aleyhisselâm sabır ve tevekkül ederek, Allahü teâlâya teslimiyetini bildirdi. Şeytana da: “Ey mel’ûn! Sen İblissin. Beni Rabbime isyâna teşvik etmek istiyorsun. Şunu bil ki, evlâdım bir emânet idi. Rabbime niçin incineyim. Rabbime hamd ederim.” buyurdu. Bundan sonra Allahü teâlâ Eyyûb aleyhisselâmın vücuduna hastalık verdi. Hazret-i Eyyûb’un hastalığı gün geçtikçe şiddetlendi. Akrabâları, komşuları ve başkaları yanına uğramaz oldu. Yalnız hanımı Rahîme Hâtun onu terk etmedi. Ona hizmetine devâm edip, ihtiyâç için neyi varsa sarf etti. Hazret-i Eyyûb bu hastalık hâlinde de şikâyet ve feryâdda bulunmayıp, hamd etti ve sabır gösterdi. Bu defâ şeytan Eyyûb aleyhisselâmın bulunduğu şehir halkına vesvese vererek; “Onun hastalığı size geçer, onu şehrinizden çıkarın.” dedi. Şehir halkı Eyyûb aleyhisselâmı ve hanımı Rahîme’yi şehirden dışarı çıkardılar. Rahîme Hâtun şehrin dışında bir yerde hazret-i Eyyûb’a hizmete devâm etti. Hazret-i Eyyûb, yedi yıl dert ve belâ içinde kaldı. Hâlinden hiç şikâyet etmedi. Şeytan, bu defâ insan sûretinde Rahîme Hâtunun karşısına çıkıp onu Eyyûb aleyhisselâmın hizmetinden alıkoymaya çalıştı. Ona; “Kendine yazık ediyorsun. Hastalığı sana geçer.” dedi. Rahîme Hâtun ise, şeytana; “Onun üzerimdeki hakkı çoktur, ödeyemem. Nîmet ve râhat vaktinde onunla yaşadım. Bu hastalık hâlinde onu bırakamam.” dedi. Dönüşte, olanları hazret-i Eyyûb’a anlattı. Eyyûb aleyhisselâm da onun iblîs yâni şeytan olduğunu ve onun vesvesesinden sakınmasını söyledi. Şeytan daha sonra da Rahîme Hâtunun karşısına çıkarak, vesvese vermeye çalıştıysa da aldırış etmedi.

Hazret-i Eyyûb’un hastalığı gittikçe şiddetlendi. Onun bu hâli beden, kalp ve lisânıyla yaptığı kulluk ve peygamberlik vazîfelerini iyice zorlaştırdı. O zaman Allahü teâlâya duâ ve niyazda bulundu: “Bana gerçekten hastalık isâbet etti. Sen merhamet edenlerin en merhametlisisin.” dedi. Allahü teâlâ onun duâ ve niyâzını kabûl etti. Birgün Eyyûb aleyhisselâmın hanımı Rahîme Hâtun yiyecek aramaya çıkmıştı. İkindi vakti Allahü teâlânın lütuf ve müjdesi ulaştı. Cebrâil aleyhisselâm gelerek Allahü teâlâdan; “Ey Eyyûb! Belâ verdim sabrettin. Şimdi ben sıhhat ve nîmet vereceğim.” haberini getirdi. Allahü teâlâ; “(Ey Eyyûb!) Ayağını yere vur. Çıkan sudan gusleyle ve soğuğundan iç.” (Sâd sûresi: 42) buyurdu. Bu emr-i ilâhî üzerine Eyyûb aleyhisselâm ayağını yere vurdu. Biri sıcak, biri soğuk, iki pınar fışkırdı. Sıcak sudan gusl edince bedenindeki, soğuk sudan içince içindeki hastalıklardan kurtuldu ve sıhhate kavuştu. Kuvveti geri geldi. Tâze bir genç oldu. Elinden alınmış olan mallarını Allahü teâlâ geri iâde etti. Çok sayıda evlâd ihsân etti veya bir rivâyette ölmüş olan oğullarını diriltti. Yüz çeviren dostları kendisine muhabbetle yöneldiler.

Eyyûb aleyhisselâmın hastalığı âfiyet hâline dönüşünce, o gece seher vaktinde bir âh eyledi. Sebebini sorduklarında; “Her gece seher vaktinde «Ey bizim hastamız nasılsın?» diye ses duyardım. Şimdi o vakit geldi; «Ey sıhhatli kulumuz nasılsın?» sesini duyamadım. Onun için ağlıyorum.” buyurdu.

Eyyûb aleyhisselâm ömrünün sonunda en olgun evlâdı olan Havmel’i vâsi tâyin etti. Techiz ve tekfin işlerini ona ısmarladı. Yüz kırk sene ömür sürdükten sonra vefât etti. Bişr isimli bir oğlunun peygamberliğinde ihtilâf olunmuştur. Onun yaşıyla ilgili başka rivâyetler de vardır. Hazret-i Eyyûb’un kabri Şam’da Beseniyye denilen yerdedir.

Mûcizeleri:

Eyyûb aleyhisselâm Allahü teâlânın emirlerini tebliğ ederken birçok mûcizeler gösterdi. Bunlardan bâzıları şöyledir.

1. Eyyûb aleyhiselâmın duâsı bereketi ile koyunların yünleri ibrişim olurdu.

2. Eyyûb aleyhisselâm kavminin hâkimini îmâna dâvet ettiği vakit o da; “Evimdeki direklerin kalkarak havada durmasını senden mûcize olarak isterim.” demişti. Hazret-i Eyyûb duâ etti. Nihâyet evin direkleri düştü ve ev havada kaldı. Hâkim bu mûcizeyi gördüğü hâlde îmân etmedi.

3. Eyyûb aleyhisselâmın duâsıyla çöldeki seraplar ve dumanlar su olurdu.

Eyyûb aleyhisselâm güzel huylu, cömerd ve çok merhametliydi. Fakirlere, misâfirlere, yetimlere çok yardım ederdi. Bedenine, malına ve evlâdına gelen musibetlere sabredip ilâhî takdire rızâ gösterirdi. Bundan dolayı insanlık târihinde, “Eyyûb aleyhisselâmın sabrı gibi” darbımeseliyle anıldı. Allahü teâlâ onu bu güzel vasıfları sebebiyle Kur’ân-ı kerîmde şöyle medh ü senâ buyurdu: “Biz onu (belâlalara) hakîkaten sabırlı bulduk. O ne güzel kuldu. Şüphe yok ki o tamâmen Allah’a dönen (bir zât) idi.” (Sâd sûresi: 44)

Eyyûb aleyhisselâmla ilgili olarak Kur’ân-ı kerîmin En’âm, Nisâ, Sâd, ve Enbiyâ sûrelerinde bilgi verilmiştir.